ଏହି କଥାରେ କହାଯାଉଛି, ଯେ ପୃଥିବୀରେ ନିଷ୍କଳଙ୍କ ଜୀବନ, ତପସ୍ୟା, ଯଜ୍ଞ, ସନ୍ତାନ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଅନ୍ନଦାନ—ଏହି ସାତଟି ଉପାୟରେ ପିତୃମାନେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯେମାନେ ଆସକ୍ତ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେହ ପତନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି କର୍ମ କରିଥାନ୍ତି। ସେମାନେ ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ସହିତ ସ୍ବର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ସେଠାରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି ଓ ପିତୃମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଏହିପରି ନିୟମିତ କର୍ମ କରୁଥିବା, ସନ୍ତାନ ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପଥ। ସମାନ ବଂଶର ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଯେଉଁ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି, ତାହା ପିତୃମାନେ ପାଉଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ। ଯେଉଁ ପିତୃମାନେ ମାସିକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସୋମଲୋକର ପୂର୍ବଜମାନେଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ଏହି ମାନବ ପୂର୍ବଜମାନେ ମାସିକ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଭୋକ୍ତା। ଯେଉଁମାନେ ଆଶ୍ରମ ଧର୍ମରୁ ବିଚ୍ୟୁତ, କର୍ମ ଓ ଜନ୍ମରେ ବିମିଶ୍ର, ଏବଂ ସ୍ୱଧା ସ୍ୱାହା ନାହିଁ, ସେମାନେ ଦେହ ଛାଡି ଦୁଃଖଦ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚି, ଯମଲୋକରେ ପ୍ରେତ ହୋଇ ନିଜ କର୍ମ ପାଇଁ ଶୋକ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ, ଦୁର୍ବଳ, ଚୁଳି ଖୋଲା, ନଗ୍ନ, ଭୋକ ଓ ତିରିଷ୍ଣାରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ଏଠୁ ସେଠା ଭୌମଣ୍ଡଳ ଦେଖି ଫେରନ୍ତି। ସମସ୍ତ ନଦୀ, ହ୍ରଦ, ପୋଖରୀ ଓ ପଦ୍ମସରସ୍ବିନ୍ଦୁରେ ସେମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ଆଶାରେ ଏଠୁ ସେଠା ଘୁଞ୍ଚି ଚାଲନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଶାଲ୍ମଳୀ ବୃକ୍ଷ, ବୈତରଣୀ ନଦୀ, କୁମ୍ଭୀପାକ ଫୁଟୁଆ, ତପ୍ତ ବାଲୁକାରେ ପତିତ, ସେମାନେ ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଖଡ୍ପତ୍ର ଅଟାରେ ଫେଙ୍ଗାଯାଇଥିବା ଦୁଃଖୀ, ନିଦ୍ରାହୀନ ଜନମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ଏପରି ଅନ୍ୟ ଲୋକରେ ଅବସ୍ଥିତ ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କ ବଂଶଜ ଏଠାରେ ତିନି ଗୋଟିଏ ପିଣ୍ଡ ଦେଇ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସେହି ଅର୍ପଣ ଉପଯୁକ୍ତ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚି ସେମାନେ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନ ପାଇଛନ୍ତି, ତା’ମାନେ ପଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ନରକରେ ବିଖ୍ୟାତ, ଏବଂ ପରେ ନିଜ କର୍ମଫଳରେ ଷ୍ଟ୍ୟାସିଲ୍ ଜନ୍ମରେ ଅଛନ୍ତି। ପଶୁ ଜନ୍ମର ନିଆମ ଅନୁଯାୟୀ ଯେଉଁ ଆହାର ମିଳେ, ସେଉଁଠି ହିଁ ସେମାନେ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଯୋଗ୍ୟ ପାତ୍ରକୁ ଠିକ୍ ସମୟରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦିଆଯାଏ, ସେଠାରେ ଯେଉଁଠି ପିତୃମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଖାଦ୍ୟ ପହଞ୍ଚି ସେମାନେ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ଯେପରି ଗୋଉଁ ଭିତରେ ଛୋଁଆ ଗାଈ ନିଜ ମାଆକୁ ଚିହ୍ନି ନେଇଥାଏ, ସେପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅର୍ପିତ ଖାଦ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପିତୃକୁ ଉପସ୍ଥାପିତ କରିଥାଏ। ଏହିପରି ଦୋଷରହିତ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ କରାଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟାକୁ ମନୁ ଅପ୍ରମାଦୀ ମାନିଛନ୍ତି, ଏହି କଥା ସନତ୍କୁମାର ମଧ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖି କହିଛନ୍ତି। ଯିଏ ପିତୃମାନଙ୍କ ଆଗମନ-ନିର୍ଗମନ ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଲାଭ ଜାଣିଛନ୍ତି, ସେ କହିଛନ୍ତି—କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ପିତୃମାନଙ୍କ ଲାଭ ପାଇଁ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ରାତି ପାଇଁ। ଏହିପରି, ପୂର୍ବଜମାନେ ଦେବତା ଓ ଦେବତା ପୂର୍ବଜ, ଏହି ଦୁହିଁ ଏକାପରି ଏକ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅଛନ୍ତି। ପୂର୍ବଜମାନେ ଦେବତା, ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବଜ; ପିତା, ପିତାମହ, ପ୍ରପିତାମହ ଏହିଭଳି। ସୋମପାନ କରୁଥିବା ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ଅଧିକାର ଏହିପରି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି, ପୁରାଣରେ ଏହି ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ମହିମା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ସୋମ, ସୂର୍ୟ ଓ ଏଇଲଙ୍କ ଏକତ୍ୱ ଏହିପରି ଅଛି; ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବଜମାନେ ଲାଭ ଓ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ଉତ୍ସବ ଓ ନରକ ସ୍ଥାନର ସମୟ ଏଠାରେ ସଂକ୍ଷେପରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି; ଏହି ହେଉଛି ଶାଶ୍ୱତ ସୃଷ୍ଟି। ସମସ୍ତ ବିକୃତି ପ୍ରାୟ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କହିପାରିବା ଅସମ୍ଭବ, କିନ୍ତୁ ଯିଏ ଶ୍ରେୟ ଚାହାଏ ସେ ବିଶ୍ୱାସ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ଦେବଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକୁ ମୁଁ ବିସ୍ତୃତ ଓ କ୍ରମିକ ଭାବରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛି; ତୁମକୁ ଆଉ କ’ଣ କହିବି? ଏବେ ଚାରି ଯୁଗର ବିଷୟରେ କଥା ଆସିଲା। ପୂର୍ବ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ କାଳରେ ଯେଉଁ ଚାରି ଯୁଗ ଘଟିଥିଲା, ସେଗୁଡ଼ିକର ସ୍ୱାଭାବିକ ଗଣନା ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରାଯାଇଛି। ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶ ବିଷୟରେ ପୂର୍ବରୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ହୋଇଛି; ଏବେ ଚାରି ଯୁଗର ମାପ, ଗଣନା ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିବରଣୀ କହାଯିବ। ଲୋକୀୟ ମାପ ଅନୁଯାୟୀ ଏକ ବର୍ଷ ମାନବ ବର୍ଷ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ, ଚାରି ଯୁଗର ସମୟ ଓ ଏହି ମାପ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ଗଣନା କରାଯିବ। ପନ୍ଦର ନିମେଷ ଏକ କାଷ୍ଠା, ତିରିଶ କାଷ୍ଠା ଏକ କଳା, ତିରିଶ କଳା ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ହୁଏ; ଏମିତି ତିରିଶ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଦିନ ଓ ରାତି ହୁଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିନ ଓ ରାତିକୁ ମାନବମାନେ ପାଇଁ ଭାଗ କରିଥାଏ; ରାତି ଜୀବମାନଙ୍କ ଶୟନ ପାଇଁ, ଦିନ କର୍ମ ପାଇଁ। ପୂର୍ବଜମାନେ ପାଇଁ ଏକ ଦିନ ଓ ଏକ ରାତି ଏକ ମାସ ହୁଏ; ଏଠାରେ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ତାଙ୍କ ଦିନ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ତାଙ୍କ ରାତି। ତିରିଶି ମାନବ ମାସ ଏକ ପୂର୍ବଜ ମାସ; ତିନିଶୋ ଷାଠି ମାସ ଏକ ପୂର୍ବଜ ବର୍ଷ। ମାନବ ମାପରେ ଏକ ଶତାବ୍ଦୀ ଅର୍ଥାତ୍ ସେହି ଏକ ଶତ ମାନବ ବର୍ଷ ପୂର୍ବଜଙ୍କ ତିନି ବର୍ଷ ଓ ବାର ମାସ ହୁଏ। ମାନବ ମାପରେ ଏହି ବର୍ଷକୁ ମାନବ ବର୍ଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହି ଦିନ ଓ ରାତି ଦିବ୍ୟ ଦିନ ଓ ରାତି, ବେଦ ଅନୁଯାୟୀ। ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଦିନ ଓ ଏକ ରାତି ଏକ ବର୍ଷ; ଏଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉତ୍ତରାୟଣ ହେବା ସମୟ ଦିନ, ଦକ୍ଷିଣାୟଣ ହେବା ସମୟ ରାତି। ତିରିଶି ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ଏକ ଦିବ୍ୟ ମାସ; ଏକ ଶତ ମାନବ ବର୍ଷ ତିନି ଦିବ୍ୟ ମାସ; ଏହି ହେଉଛି ଦିବ୍ୟ ଗଣନା। ତିନି ଶୋ ଷାଠି ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ଏକ ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ; ଏହି ମାନବ ଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ। ତିନି ହଜାର ତିରିଶି ମାନବ ବର୍ଷ ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ବର୍ଷ; ନଅ ହଜାର ନବ୍ବେ ମାନବ ବର୍ଷ ଧ୍ରୁବଙ୍କ ବର୍ଷ। ଛଅ ହଜାର ଶୋ ଏବଂ ଛଅ ଲକ୍ଷ ମାନବ ବର୍ଷ ଏକ ହଜାର ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ; ଯେଉଁମାନେ ସଂଖ୍ୟା ଜାଣନ୍ତି ସେମାନେ ଏହିପରି କହନ୍ତି। ଏହିପରି ସାଧୁମାନେ ଦିବ୍ୟ ଗଣନା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଯୁଗ ଗଣନା କରିଛନ୍ତି; ଦିବ୍ୟ ମାପ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଯୁଗର ସଂଖ୍ୟା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।