ଚନ୍ଦ୍ରକଟ ଜଟାଧାରୀ ଶିବ ଦେବ, ଗଭୀର ଦୟାରେ ଭରି ନନ୍ଦିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମାୟା, ଯଦିଓ ଭକ୍ତ, ଆଜି ନିଶ୍ଚୟ ନଷ୍ଟ ହେବେ।" ଏହା ପରେ, ନନ୍ଦି, ମନର ପବନ ସମ ଦ୍ରୁତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତ୍ରିପୁରା ନଗରକୁ ଯାଇ, ସେଠି ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠି ମାୟାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସୁନାର ରଙ୍ଗର ମୁଖ୍ୟ ସେନାପତି କହିଲେ, "ମାୟା, ଏହି ତ୍ରିପୁରା ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ବିନାଶ ଆସିଛି। ଏହି ଘର ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯାଅ, ମୁଁ କହୁଛି।" ନନ୍ଦିଙ୍କ ଭୟ ଭରା ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଭକ୍ତ ମାୟା ମୁଖ୍ୟ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ତ୍ରିପୁରା ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ। ତା'ପରେ, ପତ୍ର ଆଗ୍ନିରେ ଜଳିଯିବା ପରି, ତିନିଟି ନଗରକୁ ଜଳାଇଦେଲେ; ଏବଂ ଅଗ୍ନି, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ନାରାୟଣ ମଧ୍ୟ ତିନି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ ଏହି ଦୁଃଖଦ ଦୃଶ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୀରର ଚମକରେ ଭରିଥିବା ଏହି ନଗରଗୁଡିକ ଦୁଷ୍ଟ ପୁତ୍ରର ଦୋଷରେ ବଂଶ ନଷ୍ଟ ହେବା ପରି ଦେହରେ ଲିନ ହୋଇଗଲା। ମେରୁ, କୈଳାସ ଓ ମନ୍ଦାର ପର୍ବତର ଶିଖର ପରି ଏହି ନଗରଗୁଡିକ ଦ୍ୱାର ଓ ଜାଳିରେ ଶୋଭା ପାଇଥିଲେ, ଆହୁତି ଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ୱଳ ଥିଲେ। ସୁନ୍ଦର ଦୁର୍ଗ, ଉଚ୍ଚ ମହଲ, ବର୍ଷାପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳାଶୟ ଓ ଦର୍ଶନୀୟ ମଣ୍ଡପରେ ଏହି ନଗର ଅତି ଶୋଭାମୟ ଥିଲା। ତ୍ରିପୁରାର ଘରଗୁଡିକ ଡାନବମାନଙ୍କର, ସୁନା ଓ ଚାନ୍ଦିର ଧ୍ୱଜ ଓ ବ୍ୟାନର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଅଗ୍ନିରେ ହଜାର ହଜାର ଜଳିଗଲା, ନିଜେ ଅଗ୍ନି ପରି ଚମକୁଥିଲା। ସୁନ୍ଦର ଦୁର୍ଗ, ଉଦ୍ୟାନ, ଉପର ଖଣ୍ଡ ଓ ଖୋଲା ସ୍ଥାନରେ ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଡାନବ ପତିମାନଙ୍କର ଜନାନୀମାନେ ନିଜ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କରି, ଏକାଠି ଆନନ୍ଦ କରୁଥିବାବେଳେ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଗଲେ। ଏକ ଜନାନୀ, ଅନ୍ୟ କୁହାଁକୁ ଯିବାର ଉପାୟ ନଥିବା, ନିଜ ପ୍ରିୟକୁ ଛାଡ଼ି, ତାଙ୍କ ଆଖି ସାମ୍ନାରେ ଅଗ୍ନିର ମୁହଁରେ ପ୍ରବେଶ କରି ନଷ୍ଟ ହେଲେ। ପଦ୍ମାକ୍ଷୀ ଜନାନୀ, ଅଞ୍ଜଳି ହାତ ଓ ଅଶ୍ରୁ ଭରା ଚକ୍ଷୁ, ଅଗ୍ନିକୁ କହିଲେ, "ଅଗ୍ନି, ମୁଁ ଅନ୍ୟ ପତିର ଜନାନୀ, ତୁମେ ତିନି ଲୋକର ଧର୍ମର ସାକ୍ଷୀ, ଏଠି ମୋତେ ଛୁଇଁନି।" "ମୁଁ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷ ସହିତ ଶୟନ କରିଛି, ଶିବଙ୍କ ଉଜ୍ୱଳତା ସହିତ; ଏହି ଘର ଓ ମୋ ପ୍ରିୟକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟଠାରେ ଯାଅ।" ଏକ ଡାନବ ଜନାନୀ, ନିଜ ଶିଶୁ ପୁତ୍ରକୁ ନେଇ ଅଗ୍ନି ନିକଟେ ଦଉଡ଼ି, ଅଗ୍ନିକୁ କହିଲେ, "ଏହି ପୁଅ, ଅଗ୍ନି, ମୋର ଦୁଃଖରୁ ଜନ୍ମିତ; ତୁମେ ଏକାନ୍ତ ଶଣ୍ମୁଖ ପ୍ରିୟ, ମୋର ଦୟାଳୁ, ମୋର ପୁଅକୁ ନିଅନି।" କିଛି ଡାନବ ଜନାନୀ, ନିଜ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ଦୁଃଖ ଭରା ହୃଦୟରେ, ମାଣିକ ଗୁଞ୍ଜି ଓଳି ଦେଇ ସାଗର ଜଳରେ ପଡ଼ିଗଲେ। "ପିତା, ପୁଅ!" "ମା!" ଦୁଃଖରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ତ୍ରିପୁରାର ଜନାନୀମାନେ ଅଗ୍ନିର ଶିଖାରେ କମ୍ପିତ ହେଇ କାନ୍ଦିଲେ। ପର୍ବତର ଅଗ୍ନି ଜଳପଦ୍ମ ଓ ଜଳଜୀବକୁ ଜଳାଇଦେଇଥିବା ପରି, ତ୍ରିପୁରାର ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ଜନାନୀମାନଙ୍କର ପଦ୍ମପ୍ରତିମା ମୁହଁକୁ ଜଳାଇଦେଲା। ପୋକ୍ରାରେ ଏକ ମାସ ହିମ ଜଳପଦ୍ମକୁ ଶୀତରେ ଜଳାଇଦେଇଥିବା ପରି, ଏହି ଅଗ୍ନି ତ୍ରିପୁରା ଜନାନୀମାନଙ୍କର ମୁହଁ ଓ ଆଖିକୁ ଜଳାଇଦେଲା। ଅତି ସୁକୁମାର ଜନାନୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ଅଗ୍ନି ତୀରର ବର୍ଷା ପଡ଼ିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର କମରବନ୍ଧ ଓ ଗୁଞ୍ଜି ନୂପୁରର ଶବ୍ଦ ମିଶି ଦୁଃଖର କାନ୍ଦଣ ସାବୁ ଅତି ଭୟଙ୍କର ହେଲା। ଏଠାରେ ଅର୍ଧ-ଜଳି ଅର୍ଧ-ଚନ୍ଦ୍ର ଦୁର୍ଗ, ଭଙ୍ଗ ଦ୍ୱାର ଓ ଜଳୁଥିବା ଘରଗୁଡିକ ବନ୍ୟା ପରି ଲୁଟିଗଲା, ରକ୍ଷା ଚାହିଲା। ଜଳୁଥିବା ଘରଗୁଡିକ ତଳେ ପଡ଼ି, ଅଗ୍ନିରେ ଲିନ ହେଲା; ଏହା ସାଗର ଜଳକୁ ଉତ୍ତାପିତ କରିଦେଲା, ଦୁଷ୍ଟ ପୁତ୍ରର ଦୋଷରେ ଧନୀ ପରିବାର ନଷ୍ଟ ହେବା ପରି। ଜଳୁଥିବା ଘରର ତାପରେ ସାଗର ଜଳ ସବୁଦିକୁ ଫିଙ୍ଗିଗଲା, ମାଛ, ମଗର, ମହାଜଳଜନ୍ତୁ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ତ୍ରିପୁରା ନଗର, ତା'ର ଦୁର୍ଗ ଦ୍ୱାର ଓ ପର୍ବତପରି ପାର୍ଶ୍ୱ ନେଇ, ଏକାଠି ହୋଇ ମହଲ ସହିତ ସାଗରରେ ପଡ଼ିଗଲା, ବିପୁଳ ଶବ୍ଦ ହେଲା। ଏହି ନଗର ହଜାର ଶିଖର ଦୁର୍ଗ ସହିତ ପର୍ବତର ରାଜା ପରି ଦୃଢ଼ ଥିଲା; ଏବେ 'ତ୍ରିପୁରା' ନାମ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ରହିଲା ନାହିଁ, ଅଗ୍ନିରେ ଦୂର୍ଗତିର ଆହୁତି ହେଇଗଲା। ଏହି ନଗର ଜଳିବା ସହିତ, ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ, ପାତାଳ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ଜଳିଗଲା; ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲା, ଏଠି ମାୟାଙ୍କ ମହା ଦୁର୍ଗ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଦେବତାଙ୍କ ନାୟକ ଭଗବାନଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଇନ୍ଦ୍ର, ମଘା ହସ୍ତୀ, ମାୟାଙ୍କ ଘରକୁ ଶାପ ଦେଲେ, "ମାୟାଙ୍କ ଘର ସଦା ଅନୁପଯୋଗ୍ୟ, ଭୂମି ହୀନ, ଭୟରେ ଘିରା, ଅଗ୍ନି ପରି।" ଯେଉଁଠି ଏକ ଦେଶର ହାର ହେବ, ଲୋକମାନେ ସେଠି ତ୍ରିପୁରାର ଅବଶେଷ ଦେଖିବେ; ଏବଂ ଏଯାଁ ଅପରାଧ ନଥିବା ମାୟାଙ୍କ ଘର ଏବେ ମଧ୍ୟ ରହିଛି। "ହେ ଭଗ୍ୟଶାଳୀ, କେଉଁ ଘର ଦ୍ୱାରା ମାୟା ପଳାଇଲେ? କମସାପୁତ, ମାୟାର ଭାଗ୍ୟ କହ।" ଯେଉଁଠି ଏହି ଘର ଦେଖାଯାଏ, ସେଠି ମାୟାଙ୍କ ନିବାସ ନିଶ୍ଚୟ; କିନ୍ତୁ ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ହେବାରୁ, ତାଙ୍କ ମନ ଅଶାନ୍ତ ହେଲା, ଏହି ଲୋକ ଛାଡ଼ି ନିଜ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଏକ ନଗର ନିର୍ମାଣ କଲେ। ସେଠି ମଧ୍ୟ ଦେବତାମାନେ, ଅମରମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ; ଏହିକାରଣରୁ ମାୟା ରହିପାରିଲେନି, ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଗରକୁ ଯାଇଲେ। ଶିବ, ଏକ ଘର ନିର୍ମାଣ କରି, ନିବାସ ଚାହିଁଥିବା ମାୟାକୁ ଦେଲେ; ଇନ୍ଦ୍ର, ଶତାକ୍ଷୀ, ଶତ୍ରୁତା ଛାଡ଼ି, ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ, ଏବଂ ଜଗତ୍ ପତିଙ୍କୁ ପୂଜା ହେଲା, ସମସ୍ତେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିବଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କଲେ। ମୁଖ୍ୟ ସେନାପତି ଗଣେଶଙ୍କୁ ଦେବତା ଓ ତାଙ୍କର ସେବକମାନେ ପୂଜିବାକୁ ଦେଖି, ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦ ଭରା, ହସି, ହାତ ଜୋଡ଼ି ଖୁସି ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ। ତା'ପରେ, ପିତା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ଧନୁ ଉଠାଇ, ପରିସ୍କାର କରି, ରଥ ଚଢ଼ି, ଜଳୁଥିବା ତ୍ରିପୁରା ନଗରକୁ ସାଗରରେ ଫେଙ୍ଗିଦେଲେ, ଯେଉଁଠି ମକରମାନେ ନିବାସ କରୁଥିଲେ। ଯେଉଁଠି ଏହି ରୁଦ୍ର-ଜୟ ଷ୍ଟୋତ୍ର ପାଠ କରିବେ, ବୃଷଧ୍ୱଜ ଭଗବାନ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଜୟ ଦେଇଥାନ୍ତି। କିମ୍ବା ଯେଉଁଠି ଏହି ପାଠ ପିତୃକର୍ମରେ କରାଯିବ, ତାଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ ଅନନ୍ତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଦେଇଥାଏ।