ଦିତିଙ୍କର ପୁଅମାନେ, ମେଘରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଝଲମଲାଉଥିବା ପରି ଶୋଭା ପାଇଥିଲେ। ସେମାନେ ଦେବତାମାନେ, ଅରିମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ଏକଠି ହୋଇଥିଲେ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ମଞ୍ଚରେ ଯେଉଁମାନେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ସେମାନେ ଅଜୟ ନ କି ଜୟୀ ହେବେ ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ ନଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଦଳ ଦୁର୍ବଳ ଥିଲା, ଏହା ଏକ ଅଶକ୍ତ ଅଙ୍ଗ ସହିତ ଗଠିତ ଦେହ ପରି ଲାଗୁଥିଲା। ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ମଞ୍ଚରେ ମେଘର ଗର୍ଜନା ପରି ସବୁଠାରୁ ଚେତନାଶୀଳ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଏକାଉଁ ଉପରେ ଏକାଉଁ ଦୁଷ୍କୃତି କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଅଗ୍ନିଦ୍ଧ ଏବଂ ଧୂମାୟିତ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, କ୍ରୋଧରେ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ। କେହି ବଜ୍ର ଆଘାତରେ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ, କେହି ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ ହେଉଥିଲେ, ଆଉ କେହି ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ଛିନ୍ନ ହୋଇ ସମୁଦ୍ର ଜଳରେ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ। ଦେବତାମାନେ ମାଳା ଓ ଭାରି ଭାରି ଭୂଷଣ କଟିଯିବା, ବସ୍ତ୍ର ଓ ମଣି ଚିଉଁରା ହୋଇଯିବା ପରେ, ଆଘାତ ପାଇଁ ଶରୀରରେ ଆଘାତ ଲାଗି ସମୁଦ୍ରର ତିମି, ମଗର ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚିଯାଉଥିଲେ। ସମସ୍ତଠାରେ ଗଦା, ମୁସଳ, ଶୂଳ, କୁଟାର, ବଜ୍ର, ବଣ, ଶକ୍ତି, ତାଲୱାର ଆଦି ଅସ୍ତ୍ରର ମହାବର୍ଷା ହେଉଥିଲା। ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଦାନବମାନେ ପାହାଡ଼ ଶିଖର, ବୃକ୍ଷ ଆଦିକୁ ଧୂମାୟିତ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପେ କ୍ରୋଧରେ ଛାଡ଼ି, ସମୁଦ୍ର ତଳକୁ ଫିଙ୍ଗି ଦେଉଥିଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରବର୍ଷା ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିଲା, ଯାହାରେ ନକ୍ଷତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ କମ୍ପିଉଥିଲେ। ଯେପରି ଛୋଟ ହାତୀମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ ନାଶ ହୁଏ, ସେପରି ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତିମି, ମଗର ମାନେ ହତାହତ ହେଉଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ମେଘ ପରି ତୀବ୍ର ଗତିରେ, ଗର୍ଜନା କରୁଥିବା ବଜ୍ର ପରି ନନ୍ଦୀଶ୍ୱରଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ସେ, ମହାନ୍ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ମେଘର ଗର୍ଜନା ପରି ଶବ୍ଦ କରି, ପାହାଡ଼ ପରି ଦୃଢ଼ ନନ୍ଦୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ମଞ୍ଚରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ—"ମୁଁ ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ, ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆସିଛି, ମୋର ଶକ୍ତି ଅପାର। ଏବେ ତୁମେ ଯଦି ପଳାଇଯିବାକୁ ସମର୍ଥ ହୁଅ, ତେବେ ମୋ ଶବ୍ଦରେ ନୁହେଁ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ହତ ହେବି।" ଏହିପରି କଥା କହିବା ଦାନବକୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନନ୍ଦୀଶ୍ୱର—"ତେବେ ଆସ, ଏଠି ଆଘାତ କର। ଏହି ସମୟ ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନ ପାଇଁ ନୁହେଁ। ଯଦି ତୁମେ ମୋକୁ ହତ କରିପାର, ତେବେ ଜନ୍ମ ଦୋଷ କାରଣରେ କାହିଁକି ଦ୍ୱିଧା କରୁଛ? ମୁଁ ପୂର୍ବେ କିମ୍ବା ବର୍ତ୍ତମାନ ତୁମକୁ ପଶୁ ପରି ହତ କରିଲେ, ଯଜ୍ଞ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିବାକୁ ନାଶ କରିବାରେ କଣ ଅପରାଧ? ଯେ ଦୁଇ ହାତରେ ସମୁଦ୍ର ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବ, କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ତଳକୁ ଆଣିପାରିବ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ।" ନନ୍ଦୀ ଏପରି କହିବା ସହିତ, ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ ଏକ ତୀରରେ ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ମେଘକୁ ତାଙ୍କର ରଶ୍ମିରେ ବିଦ୍ଧ କରନ୍ତି। ଏହି ତୀର ତାଙ୍କର ବକ୍ଷସ୍ଥଳରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରକ୍ତ ପିଇଲା, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ନଦୀ ଓ ସମୁଦ୍ରର ଜଳକୁ ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଶୋଷଣ କରନ୍ତି। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଆଘାତରେ ନନ୍ଦୀ ପ୍ରଥମେ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ, ତା'ପରେ ଏକ ବୃକ୍ଷ ଉପଡ଼ି ହାତରେ ଧରି, ହାତୀର ମାଲିକ ପରି ଚାଲି ଦେଲେ। ଏହି ବୃକ୍ଷ ବାୟୁରେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଫୁଲ ଉଡ଼ିଯାଉଥିଲା, ଏବଂ ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀଙ୍କର ତୀରରେ କଟିଯାଇ, ଗରୁଡ଼ରାଜ ପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନନ୍ଦୀଶ୍ୱର ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଭରିଗଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହାତ ଉଠାଇ, ସେମାନଙ୍କୁ ହତ କରିବାକୁ ଏକ ମହାହାତୀ ପରି ଆଗେଇଲେ। ନନ୍ଦୀ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଆଗେଇଯିବା ସମୟରେ, ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ ଶତଶଃ ବାଣରେ ତାଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ। ଶରୀର ତୀରରେ ଭିନ୍ନ ହୋଇ ଶୈଳାଦି ପୁଣି ପାହାଡ଼ ପରି ଦୃଢ଼ ହେଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ରଥକୁ ଧରି ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଚାଲିଗଲେ। ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ା ଧୀରେ ଚାଲିଲା, ମୁଣ୍ଡ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲା, ରଥ ଯୁଦ୍ଧରେ ଚକ୍ରକାର ହେଲା, ଏବଂ ଋଷିଙ୍କ ଶାପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ରଥ ପଡ଼ିଯିବା ପରି ସେ ଲୁଚିଯାଇଲେ। ତା'ପରେ ଦିତିଙ୍କର ପୁଅ ମାୟାବଳରେ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହୋଇ ଶୈଳାଦିଙ୍କୁ ଶକ୍ତିରେ ଆଘାତ କଲେ। ଶୈଳାଦି ଏହି ରକ୍ତମୟ ଶକ୍ତି କାଢ଼ି ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀଙ୍କ ଉପରେ ଝାପିଲେ। ଏହି ଶକ୍ତିରେ ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀଙ୍କର କବଚ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ହୃଦୟ ଭିନ୍ନ ହେଲା, ଏବଂ ସେ ପାହାଡ଼କୁ ବଜ୍ର ଆଘାତ ପାଇଁ ପଡ଼ିଯିବା ପରି ଭୂମିରେ ଲୁଟିଗଲେ। ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଖି, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ ଓ କିନ୍ନରମାନେ "ଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଶ୍ରେଷ୍ଠ!" ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରି, ଉମାପତିଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ଏହିପରି ଦାନବ ହତ ହେବା ଓ ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ମାୟା ବଡ଼ ଅଗ୍ନିର ଭାବେ ପ୍ରମଥମାନଙ୍କ ସମୂହକୁ ଦଗ୍ଧ କଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଛାତି ଶକ୍ତିରେ ଭିନ୍ନ, ମୁଣ୍ଡ ଗଦାରେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ, ଶରୀର ତୀରରେ ଭିନ୍ନ ହୋଇ ପ୍ରମଥମାନଙ୍କ ସମୁଦ୍ରକୁ ଲୁଚିଯାଉଥିଲେ। ତା'ପରେ ମାୟା ତୀବ୍ର ବାଣରେ ସର୍ପ ରାଜା ଶତକ୍ଷକୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ, ଯମ ଓ କୁବେରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଘାତ କରି, ମଦୋନ୍ମତ ମେଘ ପରି ଗର୍ଜନା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ପ୍ରମଥମାନଙ୍କ ତୀରରେ ଦାନବମାନେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଆଘାତ ପାଇ, ତିବ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ତିପୁରାକୁ ପଛୁଆଇଯିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ, ଯେପରି ଶିବ ଚକ୍ର ଧାରଣ କରି ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ। ତା'ପରେ ଶଂଖ, ଢୋଲ, ଝାଞ୍ଜ ଓ ସିଂହ ଦହାଡ଼ର ଧ୍ୱନି ହେଲା, ଦାନୁ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ହାନି ଘୋଷିତ ହେଲା। କପର୍ଦିଙ୍କ ଦଳରେ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସବୁଠାରେ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ, ବଜ୍ର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଲାଗୁଥିଲେ। ଦାନବମାନେ ର ନଗର ଧ୍ୱଂସ ହେବା ପରେ ଶୁଭ ସଂଯୋଗ ଘଟିଲା, ଏହି ସଂଯୋଗରେ ତିନିଟି ନଗର ଏକତ୍ରିତ ହେଲା। ତା'ପରେ ତ୍ରିନୟନ ହର, ତିନି ମାର୍ଗର ନାଥ, ତିନି ଦେବତା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଏକ ତିନିମୁଖୀ ବାଣ ତିପୁରା ଉପରେ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଛାଡ଼ିଲେ। ଏହି ବାଣ ଛାଡ଼ିବା ସହିତ ତାହା ବାଣମାଳା ପରି ଚମକିଲା, ଆକାଶ ସୂର୍ଯ୍ୟର ରଙ୍ଗରେ ସୁନାଳି ହେଲା।