ତୃପୁରାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ହେବା ପରେ, ସମଗ୍ର ନଗରୀ ମଧୁର ପାୟଲ ଓ କମରବନ୍ଧର ଝଙ୍କାରରେ ମୁଁହିଁଯାଇଥିଲା, ସେଗୁଡିକ ତାଜା ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ଓ ଦଢ଼ ଭାବେ ବାନ୍ଧାଯାଇଥିଲା, କୋଉଲିର ଡାକ ସହିତ ଏହି ସବୁ ଧ୍ୱନି ମିଶିଯାଇଥିଲା। କିଛି ନାରୀ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟଜନଙ୍କର ଆଲିଙ୍ଗନରେ, ଦେହରେ କୁଣ୍ଡୁଳି ଚମଡ଼ିଉଠି, ତାଙ୍କର ଅଶ୍ରୁ ନବବର୍ଷା ଜଳରେ ଜଣେଇଥିବା ନୂତନ ଅଙ୍କୁର ପରି ଫୁଟିଉଠିଲା, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ନବଜଳସିଞ୍ଚିତ ପୃଥିବୀ ପରି ଲାଗିଥିଲା। ଚନ୍ଦ୍ରମା ରଶିମାନେ ଯେଉଁ ଶୋଭାମୟ ମହଳଗୁଡ଼ିକୁ ଅଳଙ୍କୃତ କରୁଥିଲେ, ସେଠାରେ ଉତ୍ତମ ନାରୀମାନେ ମଧୁର ଆଭୂଷଣ ଧ୍ୱନିରେ ମୁଁହିଁଯାଇଥିଲେ, ତାଙ୍କର କାମନା ମଦନଙ୍କ ସମାନ ଉତ୍ସାହିତ ଥିଲା। ମଦ୍ୟପାନରେ କ୍ଲାନ୍ତ ଜଣେ ନାରୀ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ମୋ ଗାଲକୁ କାହିଁକି ଏତେ ଘ୍ରାଣ କରୁଛ? ଆସ, ଏହି ମୋ ଚଉଡ଼ା, ଉଚ୍ଚ, ସୁନ୍ଦର ହିପ୍ସ ଉପରେ ଚଡ଼, ଯେଉଁଠାରେ ସୁନାର କମରବନ୍ଧ ଶୋଭା ପାଉଛି।" ଉଦିତ ଚନ୍ଦ୍ରମାର ଆଲୋକରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳିତ ରାସ୍ତା ଓ ବିଶାଳ ରାଜପଥରେ, ଦୈତ୍ୟନାରୀମାନେ ଦଳେ ଦଳେ ଚାଲିବା ସମୟରେ ସଞ୍ଜ୍ୟାର ତାରାମଣ୍ଡଳରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ସମିପରେ ଯେପରି ଜଗମଗ କରେ, ସେପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ହସର ଉଦ୍ଗାର, ଚାମର ଧୂଳାଏ, ମଦମୁଗ୍ଧ ନାରୀମାନେ ଖେଳିଖେଳି ହସି, ତାଙ୍କର କମରବନ୍ଧ ମୃଦୁ ଧ୍ୱନିରେ ଅନୁରଣିତ ହେଉଥିଲା। ଅକ୍ଷୟ ମାଳା ଧାରଣ କରିଥିବା ସୁନ୍ଦରୀମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ମୁଁହିଁଯାଇଥିଲେ; ତାଙ୍କର କଣ୍ଠସ୍ୱର ଚମକିଥିବା ଧାତୁ ସମାନ ମୃଦୁ ଓ ଉଚ୍ଚ ହେଉଥିଲା, ଏଉଁଠାରେ ପ୍ରବାହିତ ହଁସମାନେ ପୋଖରୀରେ ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଆଭୂଷଣ ଧ୍ୱନି, ଦେହର ସୁଗନ୍ଧ ଓ ସେଇ ସୁଗନ୍ଧର ଉତ୍ତେଜନା, ଦୈତ୍ୟନାରୀମାନେ ଯେଉଁ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ କାମଦେବଙ୍କର ବାଣ ପ୍ରିୟ କରିଥିଲା, ସେଉଁଠିରେ ଭଙ୍ଗ ଆଣିଦେଉଥିଲା। ବିବିଧ ବର୍ଣ୍ଣର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଖୋଲା କେଶ ଓ ଗତିରେ ଦୋଳିତ, ସେହି ଦୈତ୍ୟନାରୀମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ମଧ୍ୟରେ ତାରାମଣ୍ଡଳ ପରି ଶୋଭିଥିଲେ। ଦୋଳନ ଦ୍ୱାରା ଖୋଲିଯାଇଥିବା ଧାଗା, ପଡ଼ିଯାଇଥିବା କମରବନ୍ଧ, ଛିଟିଯାଇଥିବା ମଣିମାଳା, ଦୋଳା ତଳର ଭୂମିକୁ ବିଭିନ୍ନ ଆଭୂଷଣ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭାମୟ କରିଥିଲା, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରମାର ମାନ୍ଦ ଭାଗ ବିଭିନ୍ନ ଚିହ୍ନରେ ଅଳଙ୍କୃତ। ସଞ୍ଜ୍ୟା ସମୟରେ, ଚନ୍ଦ୍ରମାର ଆଲୋକ ଓ ବାଗିଚା, କୋଉଲି ଦଳର ଡାକ ମଧ୍ୟରେ, କାମଦେବ, ତାଙ୍କର ବାଣ ଶେଷ କରି, ଦୈତ୍ୟନଗର ମଧ୍ୟରେ ଆବାଗମନ କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଚନ୍ଦ୍ରମା, ଚମେଳି ମାଳା ସମାନ ସ୍ୱେତ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଆଲୋକ ବିକୀରଣ ନଥିବାରୁ ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ଯେପରି ଭାଗ୍ୟ ହାରାଇଥିବା ଧନୀ ଲୋକ ମନ୍ଦ ହୋଇଯାନ୍ତି, ସେପରି ଚନ୍ଦ୍ରମା ମ୍ଲାନ ହୋଇଯାଉଥିଲେ। ତାପରେ, ଚନ୍ଦ୍ରମାର ଚମକୁ ବି ଅତିକ୍ରମ କରି, ରକ୍ତିମ ରଥୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତାପିତ ସୁନା ପରି ତାଙ୍କର ଚକ୍ର ବିକିରଣ କରୁଥିଲେ, ଦିଗନ୍ତରେ ଘୋର ଅନ୍ଧକାର ଜଳକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ। ଏପରି ଭାବେ, ମେରୁ ପର୍ବତ ଉପରେ ହଜାର କିରଣ ବିଶିଷ୍ଟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦିତ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଦେବସେନା ସମୁଦ୍ର ଯେପରି କଳ୍ପାନ୍ତରେ ଗର୍ଜନ କରେ, ସେପରି ଗର୍ଜନ କରିଥିଲେ। ତାପରେ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଇନ୍ଦ୍ର, ସାବିତୃ, ବରୁଣ ଓ ହରଙ୍କ ସହିତ, ତୃପୁରାକୁ ଯାଇଥିଲେ। ସେମାନେ, ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସିଂହ ପରି ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଓ ଡମ୍ବ ଧ୍ୱନି ସହିତ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ଡମ୍ବ, ଛତ୍ର, ବଡ଼ ବଡ଼ ଗଛ ନେଇ, ସେଇ ଦିବ୍ୟ ସେନା ଜଙ୍ଗଲରେ ଝଂକାର ହେବା ପରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଓ ବିଶାଳ ସେନା ଆସୁଛି ଦେଖି, ଦୈତ୍ୟନାୟକମାନେ ସମୁଦ୍ର ପରି ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ସେମାନେ ହାତରେ ଅସି, ଶୂଳ, ତ୍ରିଶୂଳ, ଗଦା, କୁଟାର, ଧନୁଷ, ବାଣ, ବଜ୍ର ଓ ଭାରୀ ମୁଷଳ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ରକ୍ତାନ୍ତ ଚକ୍ଷୁ, କ୍ରୋଧରେ ଫୁଲିଥିବା, ପର୍ବତ ଶିଖର ଉପରେ ମେଘ ଦେଖାଯାଏପରି, ସେମାନେ ମେଘପରି ଦୃଢ଼ ଅବସ୍ଥାନ କରିଥିଲେ। ବିଦ୍ୟୁତ୍ ମାଳା ଧାରଣ କରିଥିବା ଦିତିପୁତ୍ରମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଏକାତ୍ମ ହୋଇଥିଲେ। ମୃତ୍ୟୁ ଉପରେ ମନ ରଖିଥିବା, ବିଜୟ ନିଶ୍ଚିତ ନହୋଇଥିବା ଏହି ଦୈତ୍ୟସେନା ଦୃଢ଼ ଅଙ୍ଗ ବିହୀନ ଦେହ ପରି ଦୁର୍ବଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ମେଘ ପରି ଗର୍ଜନ, ମେଘ ପରି ଚମକ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେମାନେ ପରସ୍ପର ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ। ଅସ୍ତ୍ରର ଧୁଆଁ ଓ ଚମକରେ ଧ୍ୱସ୍ତ, କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଧାନ, ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କରୁଥିଲେ। କିଛି ଦେବତା ବଜ୍ର ଆଘାତରେ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ; କିଛି ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ; ଅନ୍ୟମାନେ ଚକ୍ରରେ ବିଛିନ୍ନ ହୋଇ ସାଗର ଜଳରେ ଲୁହୁଁଯାଉଥିଲେ। ମୁଣ୍ଡ ଓ ମହାଆଭୂଷଣ ଛିଉଁଯାଇ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ମଣିମାଳା ଛିଟିଯାଇ, ଦେବତାମାନେ ମାଛ ଓ ମଗର ମଧ୍ୟରେ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଗଦା, ମୁଷଳ, ଶୂଳ, କୁଟାର, ବଜ୍ର, ଅସି, ଦାରୁଣ ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷା ହେଉଥିଲା। ପର୍ବତ ଶିଖର, ବଡ଼ ଗଛ, ଦୈତ୍ୟମାନେ କ୍ରୋଧରେ ଛାଡ଼ି, ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତଳ ସାଗରରେ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲା। ଦେବତା ଓ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଯେଉଁ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟଧିକ ଶକ୍ତିରେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ, ତାହା ଦ୍ୱାରା ମହାବିନାଶ ହେଉଥିଲା, ତାରାମଣ୍ଡଳ ମଧ୍ୟ ଭୟାନକ ହୋଇଯାଉଥିଲା। ଯେପରି ଛୋଟ ହାତୀମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରି ଧ୍ୱଂସ ଲାଗେଇଦିଏ, ସେପରି ଦେବତା ଓ ଦୈତ୍ୟମାନେ ମାଛ ଓ ମଗର ମଧ୍ୟରେ ବିନାଶ ଘଟାଉଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଘେରା କଳା ମେଘ ପରି ତୀବ୍ର ଗର୍ଜନ କରି, ନନ୍ଦୀଶ୍ୱରଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ। ସେ, ମେଘର ଗର୍ଜନ ସମାନ କଠୋର କଣ୍ଠରେ, ପର୍ବତ ସମାନ ନନ୍ଦୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ କହିଲେ—"ମୁଁ ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ, ଯୁଦ୍ଧ ଚାହୁଁଛି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ଏଠାକୁ ଆସିଛି। ନନ୍ଦିକେଶ୍ୱର, ତୁମେ ଏଉଁ ସମୟରେ ବଞ୍ଚି ଯାଉଥିଲେ, କେବଳ କଥା ଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବେ ନାହିଁ।" ତାହାର ଏହି କଥାକୁ ଶୁଣି, ଅଗ୍ନିସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଉତ୍ତମ ବକ୍ତା ନନ୍ଦୀଶ୍ୱର କହିଲେ—"ଏଠାରେ ଆଘାତ କର!" ତା'ପରେ କହିଲେ, "ଏହି ସମୟ ଧର୍ମପ୍ରତି ଇଚ୍ଛା ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ନୁହେଁ।