ତ୍ରିପୁରାର ରାତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋହର ହେଉଥିଲା । ଦାନବୀମାନେ ମଜା ମଜାର କଥାବାର୍ତ୍ତା କରୁଥିଲେ, ବୀଣାର ସ୍ୱର ଗଞ୍ଜିଉଥିଲା, ମଦୋନ୍ମତ କୋକିଳମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ । ସେହି ସମୟରେ ମଦନ ତାଙ୍କର ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ନେଇ ସବୁ ଦାନବୀର ହୃଦୟ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ । ଏହି ରାତିର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଚାନ୍ଦ୍ରମା ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ହଟାଇ, ତାଙ୍କର ଚାନ୍ଦ୍ରିକା ଆଲୋକର ଜାଲି ସାରା ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସାରିତ କରିଦେଲେ । ଆକାଶରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ରୋହିଣୀ ସହିତ ମିଶି, ଚାନ୍ଦ୍ରମା ତାଙ୍କର ଶ୍ରୀର ଉଦାରତା ପ୍ରମାଣ କଲେ । ସେଠାରେ ଏକ ଉତ୍ତମ ଦାନବୀ, ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟପତିଙ୍କର ପାଦାବଳୀ ନିକଟେ ବସି, ଗାଳରେ ମନୋହର ତିଲକ ଲଗାଇ ନିଜ ମୁହଁକୁ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଶୋଭିତ କରୁଥିଲେ । ଏକ ଗୋଳ ଆଇନାରେ ନିଜ ମୁହଁ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦେଖି, ଶାନ୍ତ ଭାବରେ କହିଲେ, "ଏହି ମୋର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁହଁ," ଏବଂ ପ୍ରେମିକଙ୍କର ସ୍ନେହସ୍ପର୍ଶ ସ୍ମରଣ କରି ଏହି ମନୋଭାବରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ । ଅନ୍ୟ କିଛି ଯୁବତୀ, ମଦ ଓ ପ୍ରେମରେ ଉତ୍କଳିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଶରୀର ରୋମାଞ୍ଚିତ ହେଉଥିଲା, ଚୁଲି ଖଡ଼ି ଯାଉଥିଲା, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ପ୍ରେମିକଙ୍କ ନିକଟକୁ ଦୃତ ଚାଲିଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ରାତି ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ସମୟରେ ଶେଷ ହୁଏ । କେହି ନିଜ ପ୍ରେମର ଆନନ୍ଦରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ନିଜ ପ୍ରେମିକକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପିଇଉଥିଲେ । କେହି ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଆପେକ୍ଷା କରିଥିବା ପ୍ରେମିକକୁ ମିଳି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉଥିଲେ । ଅନ୍ୟେ, ପ୍ରେମିକଙ୍କର ମିଷ୍ଟି କଥାରେ ଖୁସି ହୋଇ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତି ପାଉଥିଲେ । କଜଳ ଲାଗିଥିବା ଚକ୍ଷୁ, ଗାଈର ମୁଣ୍ଡର ଚନ୍ଦନ ଲିପିଥିବା ଦେହ ନେଇ, ସେଇ ସମସ୍ତ ଦାନବୀମାନେ ମଧୁର ରୂପରେ ଚମକୁଥିଲେ, ମାନେ ସୁନାର ଘଡ଼ା ଭଳି ଅମୃତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ । ତାଙ୍କର ତାଜା ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିଥିବା ଠୋଠ ନେଇ, ପ୍ରେମରେ ମଗ୍ନ ଦାନବମାନେ ନିଜ ଅଟରେ ବୀଣା ଗୀତର ଆନନ୍ଦ ଉଠାଉଥିଲେ, ତେବେ ମହିଳାମାନଙ୍କର କଥାବାର୍ତ୍ତା ଶୁଣି, ସେମାନେ ପୁନି ଉଦାସ ହୋଇଯାଉଥିଲେ । କେବେ କେବେ ମନୋହର ଗୀତ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ, ଏହି ସବୁ କାମଦେବଙ୍କର ବାଣର ମୂଳ୍ୟବାନ ଧନ । ଉଦ୍ୟାନରେ ମଧୁର ସଙ୍ଗୀତ ହେଉଥିଲା, ଏବଂ ସେମାନେ କୌଶଳରେ ଏହାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିଲେ । ଗୀତ ଚାଲିଥିବା ବେଳେ କିଏ ତାଳ ଶୁଧାରୁଥିଲେ, କିଏ ପ୍ରେମିକଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁଥିଲେ, କିଏ ତାଙ୍କୁ ଜଗାଉଥିଲେ ଏବଂ ପୁନିପୁନି ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲେ । ସୂର୍ଯ୍ୟ ତ୍ରିପୁରାରେ ଅସ୍ତମିତ ହେବା ସମୟରେ, ତାଜା ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ଘୁଘୁନି ଓ କମରବନ୍ଧ, କୋକିଳର ଡାକ ସହିତ ଶବ୍ଦିତ ହେଉଥିଲା । କିଛି ଦାନବୀ, ପ୍ରେମିକଙ୍କର ଆଲିଙ୍ଗନରେ, ତାଙ୍କର ଚୁଲି ଖଡ଼ି ଯାଉଥିଲା, ନୂତନ ବର୍ଷାରେ ଭିଜିଥିବା ମୃଦା ଭଳି ତାଙ୍କର ଅଶ୍ରୁ ଅଙ୍କୁରିତ ହେଉଥିଲା । ଚାନ୍ଦ୍ରମାର ଆଲୋକରେ ଶୋଭିତ ମହାଳରେ, ମଧୁର ଧ୍ୱନି ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ଦାନବୀମାନେ, ମଦନଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ସମାନ ଭାବରେ ଆନନ୍ଦ ଉଠାଉଥିଲେ । ଏକ ଦାନବୀ, ମଦରେ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ, ପ୍ରେମିକଙ୍କୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରି କହିଲେ, "ତୁମେ ଏତେ ବେଶି ମୋର ଗାଳ ଘ୍ରାଣ କାହିଁକି କରୁଛ? ମୋ ଏଇ ଚଉଡ଼ା, ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଉଚ୍ଚ କମର, ସୁନାର କମରବନ୍ଧରେ ଶୋଭିତ, ତାହା ଉପରେ ଆସିବାକୁ ଦେଖ।" ଉଦୟମାନ ଚାନ୍ଦ୍ରମାର ଆଲୋକରେ ରାଜପଥ ଓ ସହର ରାସ୍ତା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଯାଉଥିଲା, ଦାନବୀମାନେ ଦଳେ ଦଳେ ଚାଲିଥିଲେ, ସେମାନେ ସନ୍ଧ୍ୟା ବେଳର ତାରାଗଣର ମଧ୍ୟରେ ଚାନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଚମକୁଥିଲେ । ହସର ଝଙ୍କାର, ଚାମର ଡୋଲାଇବା, ମଦରେ ମୁନ୍ଦା ହସ ଓ ଚଳାଚଳ, କମରବନ୍ଧର କ୍ଷୁଦ୍ର ଧ୍ୱନି ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ମୁହଁ ଦେଉଥିଲା । ଅମର ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ସୁନ୍ଦରୀମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଅଟୁଟ ହସ ଓ ମଧୁର କଣ୍ଠ ଶବ୍ଦରେ ଗାଉଥିଲେ, ଅନ୍ୟଠାରେ ହଂସମାନଙ୍କର ଶବ୍ଦ ପୋଖରୀରେ ଗଞ୍ଜିଉଥିଲା । ଘଂଟିର ଧ୍ୱନି, ଦେହର ସୁଗନ୍ଧ ଓ ସେହି ସୁଗନ୍ଧରେ ଉତ୍ପ୍ରେରିତ ଭାବ, ଦାନବୀମାନଙ୍କର ଆସ୍ଥାନକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଉଥିଲା, ଯାହା କାମଦେବଙ୍କର ବାଣ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ । ବିବିଧ ବର୍ଣ୍ଣର ପୋଶାକ, ଖୋଲା ଚୁଲି, ମୃଦୁ ଚାଳ ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଦାନବୀମାନେ ଚାନ୍ଦ୍ରମା ମଧ୍ୟରେ ତାରାଗଣ ପରି ଚମକୁଥିଲେ । ଡୋଲାର ତଳେ ଖୋଲା ତାଗ, ପଡ଼ିଥିବା କମରବନ୍ଧ, ବିକିର୍ଣ୍ଣ ମଣି ମାଣିକ୍ୟରେ ମାଟି ଅନେକ ରଙ୍ଗରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଯାଉଥିଲା, ଚାନ୍ଦ୍ରମାର ପାର୍ଶ୍ୱର ଜନ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ଚିହ୍ନ ପରି । ସନ୍ଧ୍ୟା ବେଳେ ଚାନ୍ଦ୍ରମାର ଆଲୋକ ଏବଂ ଉଦ୍ୟାନରେ, କୋକିଳମାନଙ୍କର ଡାକ ମଧ୍ୟରେ, କାମଦେବ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ବାଣ ଖର୍ଚ୍ଚ କରି, ଦାନବସହର ମଧ୍ୟରେ ବିହାର କରୁଥିଲେ । ଏହିପରେ ଚାନ୍ଦ୍ରମା, ଯାସ୍ମିନ ମାଳା ପରି ଧଳା, ଚାନ୍ଦ୍ରିକା ନଥିଲେ ମେଘ ପରି ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ଧନ ହରାଇଥିବା ଧନୀ ମାନବ ଶୋକାକୁଳ ହୋଇଯାଏ । ଏହି ସମୟରେ, ରକ୍ତିମ ସାରଥି ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତାଙ୍କର ତାପସ୍ୱୀ ସ୍ୱରୂପ ନେଇ, ଗଗନରେ ଉଦୟ ଶିଖରରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ, ଅନ୍ଧକାର ନେଇ ଯାଉଥିବା ଜଳର ଉପରେ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଚମକୁଥିଲେ । ଏହିପରି ମେରୁ ପର୍ବତରେ ରବି ଉଦୟ ହେବା ସମୟରେ, ଦେବତାମାନେ ସମୁଦ୍ରର ଶବ୍ଦ ପରି ଗଜଗଜା ଶବ୍ଦ କରିଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର, ସାବିତୃ, ବରୁଣ ଓ ହର ସହ ତ୍ରିପୁରାକୁ ଯାଇଥିଲେ । ସେମାନେ ବିନାଶକାରୀ, ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସିଂହ ଭଳି ଗର୍ଜନା କରୁଥିଲେ, ଡମ୍ବ ଓ ତାଳବୃକ୍ଷ ନେଇ ଦେବସେନା ଅରଣ୍ୟ ଭଳି ଚଳିଥିଲା । ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଭୟାନକ ବିଶାଳ ସେନା ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଦାନବ ନାୟକମାନେ ସମୁଦ୍ର ପରି ଆନ୍ତରିକ ଚଞ୍ଚଳତା ଅନୁଭବ କଲେ । ସେମାନେ ହସ୍ତରେ ଭାଲ, ଶୂଳ, ତ୍ରିଶୂଳ, ଗଦା, ପରଶୁ, ଧନୁଷ୍ୟ, ବାଣ, ଭଜ୍ର ଓ ଭାରୀ ମୁଷଳ ଧରିଥିଲେ । ରାଗରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ନେଇ, ସେମାନେ ପର୍ବତ ଭଳି ଉଡୁଥିଲେ, ମେଘ ପରି ଗର୍ଜନା କରୁଥିଲେ । ଦିତିପୁତ୍ରମାନେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇ, ଦେବତା ଓ ଦେବଶତ୍ରୁମାନେ ଏକାଠି ହୋଇଥିଲେ । ମୃତ୍ୟୁ ଅଭିଲାଷୀ, ଅଜୟ ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ଅନିଶ୍ଚିତ ଅବସ୍ଥା ରହିଥିଲା, ମନେ ଯେପରି ଦୁର୍ବଳ ଅଙ୍ଗ ଥିବା ଦେହ । ମେଘର ଭଳି ଗର୍ଜନା କରୁଥିବା, ମେଘ ପରି ଚମକୁଥିବା, ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବୀଣ ଦେବ-ଦାନବମାନେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ ।