ସଂଧ୍ୟା ସମୟରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁ, ତ୍ରିପୁରା ନଗରର ସମ୍ଭ୍ରମିତ ମହାପୁରୁଷମାନେ, ଆନନ୍ଦରେ ଏକସାଥି ଅଳୋଚନା କରି, ପ୍ରେମର ଗୁପ୍ତଚର ଦାୟିତ୍ୱ ନେଇ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ପ୍ରଭାତର ପରେ ପୁନିପୁନି ଚାନ୍ଦ୍ରମଣି, ପୂର୍ବ ଶିଖରକୁ ଆସି, ଅନ୍ଧାରକୁ ଦୂର କରି, ଆକାଶରେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ଆଲୋକ ଫେଳାଇଲେ। ଚାନ୍ଦ୍ରମା ଏହି ଦୃଶ୍ୟରେ ଏକ ଦୀର୍ଘ ହ୍ରଦରେ ମନ୍ଦାର ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ହଂସ, କିମ୍ବା ନୀଳମଣିର ପାହାଡ଼ରେ ବିଶାଳ ସିଂହ, କିମ୍ବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଛାତିରେ ମୁକୁତା ମାଳା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଏହି ଚାନ୍ଦ୍ରମା, ଅତ୍ରିଙ୍କର ଚକ୍ଷୁରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ଆକାଶରେ ବିଲିନ୍ ହୋଇ, ଜଗତକୁ ଆଲୋକିତ କରି, ତାର ଅମୃତ ଚାନ୍ଦ୍ରକିରଣ ଝରି ଦେଉଥିଲା। ଶୀତଳ କିରଣ ଶୋଭିତ ଚାନ୍ଦ୍ରମା ଉଦୟ ହେବା ସହିତ ଏହି ତ୍ରିପୁରା ନଗର ଆଲୋକରେ ଭରିଗଲା। ଏସୁରମାନେ ସଂଧ୍ୟା ସମୟରେ ନିଜ ଘର ଓ ନିଜକୁ ଆକର୍ଷଣୀୟ କରିଲେ। ରାସ୍ତା, ରାଜପଥ, ରାଜପ୍ରାସାଦ ଓ ଘରରେ ଛୋଟ ତେଲରେ ଜ୍ଵାଳିତ ଦୀପ, ଚମ୍ପା ଫୁଲର ରଙ୍ଗରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହି ଦୀପଗୁଡିକ ମଠମାନେ ତେଲରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଜ୍ଵାଳିତ ହେଲା; ଘରମାନେ ରତ୍ନରେ ଗଠିତ, ଧନ-ଉତ୍ସରେ ଭରିଗଲା, ଦୀପମାନେ ଚାନ୍ଦ୍ରମା ଉଦୟ ସମୟରେ ଗ୍ରହମାନେ ଭଳି ଆଲୋକିତ କଲେ। ଚାନ୍ଦ୍ରକିରଣ ଓ ଘର ମଧ୍ୟର ଦୀପର ଆଲୋକରେ, ତ୍ରିପୁରାର ଅନ୍ଧାର ଦୁଃଖ ପରି ଶୋଷି ଦେଉଥିଲା। ଏହି ସହରରେ, ଯୁବ ସଂଧ୍ୟା ରେ ଚାନ୍ଦ୍ରମା ତାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କିରଣରେ ହସୁଥିଲା, ଚାହାଣି ଦେଇ, ଅସୁରମାନେ ନିଜ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ସହ ଘରରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଶିବଙ୍କ ପଞ୍ଚ ବାଣ ଉତ୍ତେଜିତ କଲେ, ଏବଂ ମତ୍ସ୍ୟ-ଧ୍ୱଜୀ ଦେବ ମାନେ ମନରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ କରିଲେ; ଅସୁରମାନେ ନିଜ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ ଲାଲ ହୋଇଯାଇଲେ। ଅସୁର ନାରୀମାନେ ମନ୍ଦ ଆଲାପ କରୁଥିଲେ, ବୀଣା ଝଙ୍କାର ଓ କୋଇଲା ଗୀତ ମଧୁର ହୋଇ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା, ମଦନ ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ମଥନ କରୁଥିଲେ। ଚାନ୍ଦ୍ରମା ତାର ଚାନ୍ଦ୍ରକିରଣର ଜାଲି ବିଶ୍ୱରେ ବିସ୍ତାର କରି, ତାର ପ୍ରିୟା ରୋହିଣୀ ସହ ଆକାଶରେ ମିଶି, ତାର ଆଲୋକରେ ଶାସନ କରୁଥିଲେ। ଏଠାରେ ଏକ ଉତ୍ତମ ନାରୀ, ନିଜ ପ୍ରିୟଙ୍କ ପାଦପୀଠରେ ବସି, ଚମତ୍କାର ତିଲକ ଦେଇ ଚେହେରା ଶୋଭାୟମାନ କରୁଥିଲେ। ଏକ ଦଣ୍ଡ ଆଇନାରେ ନିଜ ମୁହଁ ଦେଖି, ମନେ କହୁଥିଲେ, "ଏହି ମୋର ଦୀପ୍ତିମାନ ମୁହଁ," ଏବଂ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶ ସ୍ମରଣ କରି, ଏହି ଭାବରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ଅନ୍ୟ ଯୁବତୀମାନେ ନିଜ ଶରୀରରେ ଉତ୍ସାହ ଓ ଲୋମ ଖଡ଼ା ହୋଇ, ମଦ ଓ ପ୍ରେମରେ ଉତ୍ସାହିତ, ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଦୃତ ଗତିରେ ଧାଉଥିଲେ, ଯେମିତି ରାତି ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ସମୟରେ ଶେଷ ହୁଏ। କେହି ଆନନ୍ଦରେ ବିନ୍ଦୁବିନ୍ଦୁ ହୋଇ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଦେଖି, କେହି ଦୀର୍ଘ ଦିନ ପରେ ମିଳି ଖୁସି, ଅନ୍ୟ କେହି ପ୍ରିୟାଙ୍କ ମଧୁର ଆଲାପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତିରେ ରହିଲେ। କାଜଳ ଦେଇ ଚକ୍ଷୁ, ଗାଈର ମୁଣ୍ଡ ଦୁଇ ଚନ୍ଦନରେ ଶୋଭିତ, ଅସୁର ଯୁବତୀମାନେ ସୁନ୍ଦର ଶୋଭାରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ କଳଶ ଭଳି ନିର୍ମଳ ମଧୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ତାଙ୍କର ଫଟିଯାଇଥିବା ଓଠ, ତାଜା ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିତ, ଦେଖି ଦୈତ୍ୟମାନେ ନିଜ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ବୀଣା ସଙ୍ଗୀତରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ନାରୀମାନେ ଆଲାପ କରୁଥିବା ସମୟରେ ଉଦାସ ହୋଇଯାଉଥିଲେ। କେବେ କେବେ ମଧୁର ଗୀତ ଉପଜାଉଥିଲା, କାମଦେବଙ୍କ ବାଣରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏହି ଗୀତବଳୀ ଉଦ୍ୟାନରେ ମଧୁର ସଙ୍ଗୀତ ହୋଇ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା, ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷତାରେ ଏହି ସୃଜନା ହେଉଥିଲା। ଗୀତ ଚାଲିଥିବା ସମୟରେ କେହି ରାଗକୁ ଉନ୍ନତ କରୁଥିଲେ, କେହି ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଖୁସି କରୁଥିଲେ, କେହି ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଜାଗାଇ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ସମୟରେ ତ୍ରିପୁରାରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଗୁଞ୍ଜନ ଗୁଞ୍ଜିଉଥିଲା, ନୂତନ ଫୁଲ ଦେଇ ଗଠିତ ଗୁଣ୍ଡଳ ଓ ଚୂଡ଼ା, ରାତିରେ କୋଇଲାର ଡାକ ମିଶିଥିଲା। କେହି ନାରୀମାନେ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନରେ, ଲୋମ ଖଡ଼ା ହୋଇ, ନୂତନ ବର୍ଷାରେ ଜଳିତ ମୃଦୁ ଅଶୁ ତଳେ ମୃତ୍ୟୁ ଭୂମି ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଚାନ୍ଦ୍ରକିରଣରେ ଶୋଭିତ ମହାଲରେ, ମଧୁର ଅଳଙ୍କାରରେ ଅସୁର ଯୁବତୀମାନେ ମଦନ ପରି ଉତ୍ସାହରେ ଗୁଞ୍ଜିଉଥିଲେ। ଏକ ଯୁବତୀ, ମଦ ପାନରେ କ୍ଲାନ୍ତ, ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଲାଗି ଅଭିଲାଷା କରି କହୁଥିଲେ, "କିଏ ଏତେ ବେଳେ ମୋ ଗାଲକୁ ଘ୍ରାଣ କରୁଛ? ମୋର ଚଉଡ଼ି ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ନିତମ୍ବରେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମରବନ୍ଧ ଦେଇ ଶୋଭିତ, ଚଡ଼ି ଆସ।" ଉଦୟ ଚାନ୍ଦ୍ରମା ଆଲୋକରେ ରାସ୍ତା ଓ ବିସ୍ତୃତ ରାଜପଥରେ, ଦୈତ୍ୟ ଯୁବତୀମାନେ ଦଳଦଳରେ ଚାଲି, ସଂଧ୍ୟାରେ ଚାନ୍ଦ୍ରମାକୁ ଘେରି ତାରାମାନେ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ହସି, ଚାମର ଝୁଲାଇ, ମଦରେ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇ, ମନ୍ଦ ହାସରେ ଚାଲି, କମରବନ୍ଧ ମନ୍ଦ ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲା। ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଅକ୍ଷୟ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ ସୁନ୍ଦର ଯୁବତୀମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଭରି, ତାଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଚିକ୍କଣ ଧାତୁ ଭଳି ଶୁଣାଯାଉଥିଲା, ଅନ୍ୟଠାରେ ହଂସର ଗୁଞ୍ଜ ହ୍ରଦରେ ମିଶିଉଥିଲା। କମରବନ୍ଧ ଓ ଅଳଙ୍କାର, ଶରୀରର ଗନ୍ଧ ଓ ଏହି ଭାବରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ମନୋଭାବ, ଅସୁର ଯୁବତୀମାନେ ମନପ୍ରିୟ ଘରକୁ କାମଦେବଙ୍କ ବାଣରେ ଭଙ୍ଗ କରି ଦେଉଥିଲେ। ରଙ୍ଗିନ ପୋଶାକ, ଖୋଲା ଚୁଲ, ମନ୍ଦ ଚାଲରେ ଅସୁର ଯୁବତୀମାନେ ସୁନ୍ଦର ଅଳଙ୍କାରରେ ଚାନ୍ଦ୍ରମା ଭଳି ତାରାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଝୁଲାରେ ଖୋଲା ତାଗ, ପଡ଼ିଯାଇଥିବା କମରବନ୍ଧ, ଚିଉଁ ଅଳଙ୍କାର ଭୂମିରେ ବିକିରିତ, ମୁନ୍ଦା ଭୂମି ଚାନ୍ଦ୍ରମାର ଭିନ୍ନ ଅଙ୍ଗ ଭଳି ଶୋଭିତ ହୋଇଯାଉଥିଲା। ସଂଧ୍ୟାରେ ଚାନ୍ଦ୍ରକିରଣ ଓ ଉଦ୍ୟାନ, କୋଇଲା ଦଳ ଡାକରେ, କାମଦେବ ତାଙ୍କର ବାଣ ଶେଷ କରି, ଅସୁର ନଗରରେ ଚାଲିଉଥିଲେ। ପଛେ ଚାନ୍ଦ୍ରମା, ଚମ୍ପା ଫୁଲ ମାଳା ଭଳି ଧଳା, କିନ୍ତୁ ଚାନ୍ଦ୍ରକିରଣ ବିହୀନ ହେଲେ ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ଭାଗ୍ୟ ହାରିଗଲେ ଧନୀ ମଣିଷ ମନ୍ଦ ହୋଇଯାଉଥିଲା। ଚାନ୍ଦ୍ରମାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଲାଲ ରଥୀ ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତାପିତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭଳି ଚକ୍ର ଦେଇ, ଉଦୟ ଶିଖରରେ ଦୃଢ଼ ହୋଇ, ଆକାଶରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ଅନ୍ଧାର ଭରା ଜଳକୁ ଚିରି ଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ।