ଭବଙ୍କର ପାଦ ଚାପରେ ଘୋଡ଼ା ଓ ବୃଷଭଙ୍କ ଉପରେ ଯେତେବେଳେ ଚାପ ପଡ଼ିଲା, ସେମାନଙ୍କର ଦୁଧବୁକା ଓ ଦାନ୍ତ ଚିରିଯାଇଲା—ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ମହାଦେବଙ୍କ ଚାପରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ଖସିଗଲା। ଏହି ଦିନଠାରୁ ଘୋଡ଼ା ଓ ଗାଈଙ୍କର ଦୁଧବୁକା ଓ ଦାନ୍ତ ମନ୍ଦ ଓ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଗଲା, ଏହିପରି ଦୃଶ୍ୟ ଆଜିଯାଏ ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ସମୟରେ, ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଓ ରକ୍ତାବଳୀ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ତାରକାକୁ, ନନ୍ଦିନି—ଅପନ ବଂଶର ଗୌରବ—ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦମନ କଲେ। ତାପରେ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ କୁଠାର ଧାରଣ କରିଥିବା ନନ୍ଦିନି, ଗଭୀର ଅରଣ୍ୟରେ ଚନ୍ଦନ ଗଛକୁ କାଟୁଥିବା କାଠଉଆ ପରି, ଦାନବ ନାୟକ ତାରକାକୁ ଅତି ଦୟାଳୁ ଭାବେ କାଟି ଦେଲେ। ଏହି ଆଘାତରେ ତାରକା, ସେଇ ପ୍ରବଳ ଶୂରବୀର, ମହାପର୍ବତରେ ଆଘାତ ପାଇଥିବା କିଛି ଜାନ୍ତୁ ପରି, ତାଙ୍କର ତଳୱାର ଉଠାଇ ଗଣନାୟକଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ପଳାଇଗଲେ। ପରେ, ସେ ସେଇ ପବିତ୍ର ଉପବୀତ ଧରି କାଟିଦେଲେ ଓ ଭୟଙ୍କର ଦହାଡ଼ ଦେଲେ। ତାରକା ବିନାଶ ପାଇବା ସମୟରେ, ଗଣନାୟକମାନେ ସିଂହ ଦହାଡ଼ ଓ ଭୟଙ୍କର ଶଂଖଧ୍ୱନି କଲେ। ଏହି ଶବ୍ଦ, ପ୍ରମଥମାନେ ଓ ବାଜା ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ସେଠି ଉପସ୍ଥିତ ମାୟା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—"ଏହି ଅନେକ ମୁଁହର ଦହାଡ଼ ପରି କଣ ଏହି ଶବ୍ଦ? ମହାସାଗର ଫାଟିଗଲା ପରି ଶୁଣାଯାଉଛି। ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ, କହ, କଣ ଏହା? ହାତୀପାଳ ଗଣନାୟକ କି ଯୁଦ୍ଧକୁ ଗଲେ?" ମାୟାଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାଇ, ଶତ୍ରୁ-ବିଜୟୀ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରି କହିଲେ—"ଏ ଧୃତିଶାଳୀମାନେ, ତୁମର କୀର୍ତ୍ତିର ନିଧି ଓ ଯମ, ବରୁଣ, ମହେନ୍ଦ୍ର, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତିର ଧାରଣା କରୁଥିବା ତାରକା, ସମସ୍ତ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରର ପର୍ବତ ଶିଖର, ଏବେ ଗଣନାୟକଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିନାଶ ପାଉଛନ୍ତି।" ତାରକା ବିନାଶ ଶୁଣି, ପ୍ରମଥମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ, ମେଘ ଦହାଡ଼ ପରି ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ କଲେ; ସେମାନଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଓ ଦେହ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍। ଏହି ସମୟରେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାଳାଧାରୀ ମାୟା, ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଅନ୍ଧକାର ପାହାଡ଼ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ନୂତନ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ମୁକୁଟ ଧାରଣ କରିଥିବା ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଏ ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ, ଏହି ସମୟ ଅସାବଧାନ ହେବା ପାଇଁ ନୁହେଁ; ମୁଁ ଶୂରତା ସହିତ ଏହି ସହରକୁ ଅପଦରୁ ରକ୍ଷା କରିବି।" ତାପରେ, କ୍ରୋଧିତ ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ ଓ ତ୍ରିପୁରାଧିପତି ମାୟା, ମହାସୁରଙ୍କ ସହ ମିଶି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଣନାୟକଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କଲେ। ସେଉଁଠାରେ ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ ଓ ମାୟା ଯେଉଁଠିଯେଉଁଠି ଗଲେ, ପ୍ରମଥମାନଙ୍କ ଆଘାତରେ ସେଠିର ସହର ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଗଲା। ଏହି ସମୟରେ, ଯମ ଓ ବରୁଣଙ୍କ ଢୋଳ ଶବ୍ଦ, ପଣବ ଓ ଡିଣ୍ଡିମ ଶବ୍ଦ, ସିଂହ ଦହାଡ଼ ସହ ତାଳି ମାରି, ଦେବତାମାନେ ଭବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ତୟାର ହେଲେ। ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଦାଇତ୍ୟମାନେ, ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଭାବରେ, ତପସ୍ୟାଶୀଳ ଋଷିମାନଙ୍କ ପ୍ରଶଂସାରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତମାନ ପାଇଁ ପର୍ବତ ଚୂଡ଼ାକୁ ଯାଉଥିବା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ। ତାରକା ବିନାଶ ଓ ପ୍ରମଥମାନଙ୍କ ଦୂର୍ବଳତା ପରେ, ଭୟଭୀତ ମାୟା ପୁଣିପୁଣି ଦାନବମାନେଠାରେ କହିଲେ—"ଏ ଦାନବନାୟକମାନେ, ଏବେ ମୋ କଥା ଶୁଣ; ମୁଁ ଓ ତୁମେ କ'ଣ କରିବା ଉଚିତ, ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଅ। ଯେତେବେଳେ ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ଆସିବ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମା, ଯାହାର ମୁହଁ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି, ଆସିବ, ତେବେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ତିନୋଟି ସହର ଏକ ହେଇଯିବ। ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟରେ କାର୍ଯ୍ୟ କର; କୋଇଲୀ ଡାକିବା ସହିତ ସେଇ ସମୟ ମୁଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଛି। ସେ ସମୟରେ, ଯେଉଁଠି କେହି ଏକାଠି ହେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବେ, ସେଉଁଠି ଦେବତାଙ୍କ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାଣରେ ସେ ଧୂଳି ହେଇଯିବେ। ତୁମର ଜୀବନ, ଶକ୍ତି, ଦେବତାଙ୍କ ସହ ଶତ୍ରୁତା—ସବୁ ହୃଦୟରେ ଧାରଣ କରି, ସହରକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କର। ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦେଇ, ମହେଶ୍ଵରଙ୍କ ଏକ ଭୟଙ୍କର ରଥକୁ ରୋକି ଦିଅ, ଯାହାଁଠାରୁ ସେ ବାଣ ମୁକ୍ତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏଭଳି ତ୍ରିପୁରାକୁ ରକ୍ଷା କଲେ, ଦେବତାମାନେ ଅଶକ୍ତ ହୋଇ ପୁଷ୍ୟ ଯୋଗ ଅପେକ୍ଷା କରିବେ।" ମାୟାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ତ୍ରିପୁରାରେ ଥିବା ଦାଇତ୍ୟମାନେ ସିଂହ ଦହାଡ଼ ପରି ପୁଣିପୁଣି ଚିତ୍କାର କରି, ମାୟାଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଆମେ ସମସ୍ତେ ଚେଷ୍ଟା କରି ତୁମ କଥା ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବୁ; ଏପରି କରିବୁ ଯେ, ରୁଦ୍ର ସହର ମଧ୍ୟରେ ବାଣ ମୁକ୍ତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।" "ଆଜି ଆମେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯିବୁ, ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ୍ତ,"—ଦିତିପୁତ୍ରମାନେ ଏପରି କହି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ରୋମାଞ୍ଚିତ ହୋଇଯାଇଥିଲା। "ତ୍ରିପୁରା ଅନନ୍ତ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆକାଶରେ ଅବିଚଳ ରହିବ, କିମ୍ବା ନାରାୟଣଙ୍କ ତିନିପଥ ଘଟିବ, ଏବଂ ଦାନବମାନେ ରହିବେ ନାହିଁ।" "ଧର୍ମକୁ ଛାଡ଼ିବୁ ନାହିଁ, ଯେଉଁଠି ତୁମେ ଆମକୁ ନିୟୋଜିତ କରିବ; ଲୋକେ ଦେବତା ବିନା କିମ୍ବା ଦାଇତ୍ୟ ବିନା ବିଶ୍ୱକୁ ଦେଖିବେ ନାହିଁ।" ଏପରି ଆଲୋଚନା କରି, ସେଇ ଆନନ୍ଦିତ ସହରପତିମାନେ, ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ, ସନ୍ଧ୍ୟା ବେଳେ ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦ ଭରି, କାମଦୂତର କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ପୁଣିପୁଣି ଚନ୍ଦ୍ରମା, ମହାମୂଲ୍ୟ ମଣି ପରି, ପୂର୍ବ ପର୍ବତ ଶିଖରକୁ ଆସି, ଅନ୍ଧକାର ହଟାଇଲେ, ଆକାଶରେ ଶୁଭ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରମା ବିସ୍ତାରିତ ହେଲେ। ଏହା ସେଇ ପରି, ଯେପରି ଅମ୍ବୁଜରେ ଶୋଭିତ ହଂସ ଏକ ବଡ଼ ଝିଲିକରେ ବସିଥାଏ, କିମ୍ବା ନୀଳମଣି ପର୍ବତ ଚୂଡ଼ାଉପରେ ସିଂହ ଶୋଭା ପାଏ, କିମ୍ବା ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ଛାତିରେ ବଡ଼ ମୁକ୍ତାମାଳା ଶୋଭିତ। ଏହିପରି, ଅତ୍ରିଙ୍କ ଚକ୍ଷୁଠାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରମା ଆକାଶରେ ବିସ୍ତୃତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଅମୃତ ଝରି ଦେଉଥିବା ପରି ଦୀପ୍ତି ଦେଉଥିଲେ। ଶୀତଳ କିରଣ ଚନ୍ଦ୍ର ଉଦୟ ହୋଇ, ସହରକୁ ଆଲୋକିତ କଲେ; ଦାସ୍ୟୁମାନେ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ନିଜ ଘରକୁ ଆନନ୍ଦ ଓ ଶୋଭାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲେ। ରାସ୍ତା, ରାଜପଥ, ମହଲ୍ଲା ଓ ଘରେ, ଅତି କମ୍ ତେଲ ଦେଇ ଚମ୍ପକ ଫୁଲ ରଙ୍ଗର ଦୀପ ଜ୍ୱଳିଥିଲା।