ପ୍ରମଥ ଓ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଯେପରି ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଥିଲେ, ସେପରି ଶର୍କ୍ସ ଓ ମଗରମଛମାନେ ବି ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଚଞ୍ଚଳ ହେଉଥିଲେ; ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କରୁଥିବାବେଳେ, ଅନେକ ଯୋଦ୍ଧା ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଦେହରେ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ। କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ, ସମୁଦ୍ର ଅଞ୍ଚଳ ରକ୍ତରଙ୍ଗ ଓ ତୀବ୍ର ତରଙ୍ଗରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଗଲା; ଦେବତା, ଅସୁର, ମଗରମଛ ଓ ତୃଣାଚଳମାନେ, ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଧୃତ ଆଘାତ ଓ ରକ୍ତ ଝରୁଥିବା ଅଂଗରେ ଏକାଠି ମିଶିଗଲେ। ପ୍ରଥମେ, ଅମରମାନଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର, ତ୍ରିପୁରାର ବିଶାଳ ଦ୍ୱାରକୁ ଦବାଇଲେ, ଯାହା ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ବା ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ତା’ପରେ, ଶିଶୁ ସୁନା ବା ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେହ ଥିବା ସ୍କନ୍ଦ, ହରଙ୍କ ସହରର ଉତ୍ତର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଦ୍ୱାରକୁ ଆରୋହଣ କଲେ, ଯେପରି ପ୍ରାଚୀନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଷ୍ଟଶୃଙ୍ଗ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ପଡ଼େ। ଯମ ଓ ଧନର ନାୟକ, ଦୁଇ ଦଣ୍ଡ ଓ ପାଶଧାରୀ ଦେବତା, ସେହି ସହରର ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାର ଉପରେ ଦାଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ, ଦେବତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଅଟକାଇଲେ। ଡକ୍ଷଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ରୁଦ୍ର, ଦଶ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟର ତଜ୍ଜ୍ୱଳ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ତିନି ଆଖି ଥିବା ଦେବତା, ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ରଥ ସହିତ ଶତ୍ରୁ ସହରର ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରକୁ ବନ୍ଦ କରି ଦାଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ। ଏଇ ସମୟରେ, କୈଳାସ ଉପରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ସୁନା ଦ୍ୱାର ଓ ଉଚ୍ଚ ମହଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକୁ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଉଥିଲା, ଯାହା ପ୍ରମଥମାନେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ, ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା ଯେପରି ପଥର ବର୍ଷା କରୁଥିବା ମେଘ। ପ୍ରମଥମାନେ ପାହାଡ଼ ଓ ବେଦୀସହିତ ଘରଗୁଡ଼ିକୁ ଉପ୍ରୁଟି ଉଖଣ୍ଡି, ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଛାଡ଼ି ଦେଉଥିଲେ, ମେଘ ଝଡ଼ ପରି ଗଜ୍ଜନ କରୁଥିଲେ। ରକ୍ତ ରଙ୍ଗର, ଅନେକ ଉଦ୍ୟାନ, ଭଙ୍ଗା ଅଂଶ ଓ କୋଇଲିମାନେ ଥିବା ସେହି ଘରଗୁଡ଼ିକୁ ଉଖଣ୍ଡି ଦେଉଥିବାବେଳେ, ମହିଳାମାନେ “ହେ ପ୍ରଭୁ! ବାପା! ପୁଅ! ଭାଇ! ପ୍ରିୟ! ପ୍ରେମିକ!” ଭାବରେ ଅନେକ ଅସମ୍ମାନଜନକ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ। ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁଅ ଓ ପ୍ରାଣ ନାଶ ହେଉଥିଲା, ସେଉଁଠି ସହରର ଯୁଦ୍ଧ ତୀବ୍ର ହେଉଥିଲା, ମହାଅସୁରମାନେ ସମୁଦ୍ରପରି ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପଛକୁ ଢେଲାଇ ଦେଉଥିଲେ। ଏଠି କୁହାଡ଼ି, ପଥର, ତ୍ରିଶୂଳ, ବଜ୍ର ଓ ଭୟଙ୍କର ଗଦା ସହିତ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ। ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ସମୟରେ, ସେମାନଙ୍କର ଧ୍ୱନି ସୃଷ୍ଟିର ଶେଷରେ ସମୁଦ୍ର ଗଜ୍ଜନ ପରି ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ଘାଉରେ ରକ୍ତ ଝରୁଥିବା, କ୍ରୋଧରେ ରଙ୍ଗାଉଥିବା, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗଜ୍ଜନ କରୁଥିବା ଦେବତା ଓ ଅଗ୍ରଣୀ ଅସୁରମାନେ ଭୟଙ୍କର କଳହ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲେ। ସହରର ରାସ୍ତା ରକ୍ତରେ ହଳସ ହୋଇଗଲା, ଭଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ସୁନା ଇଟ ଓ କ୍ରିଷ୍ଟାଲରେ ଛିତିରିଗଲା, ଏବଂ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ, ମୁଣ୍ଡ, ପାଦ ଓ ହାତ କାଟାଯାଇଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଏଠାରେ-ସେଠାରେ ପଡ଼ି ରହିଲେ, ଯାହା ଯାତାୟାତକୁ ସହଜ କରିଦେଲା। ଏହି ସମୟରେ, ତାରକ ରାଗରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ନେଇ, ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ଗଛ ଓ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚିଥିଲେ, ସେହି ମୁଖ୍ୟ ଦ୍ୱାରକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତି ସହିତ ଦାଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତି ଓ ସାହସ ଥିବା ଜନ, ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ଅଭିମାନ କରୁଥିବା, ପ୍ରମଥମାନେ ଦ୍ୱାରରେ ଆସିଥିବାକୁ ଦୂର କରି, ସହର ଭିତରୁ ବାହାରି ଭୟଙ୍କର ଗଜ୍ଜନ କଲେ। ତା’ପରେ, ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୈତ୍ୟ, ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ପରି ଉଚ୍ଚ, ରାଗୀ ହାତୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ରଥକୁ ଧରିବାକୁ ଦୌଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ସମୁଦ୍ର ଯେମିତି ତାହାର ସୀମାରେ ଅଟକିଯାଏ, ସେମିତି ତାଙ୍କୁ ଅଟକାଯାଇଲା। ଶେଷ, ସୁଧନ୍ବନ, ଦେବତା ଗିରିଶ ଓ ଚତୁର୍ମୁଖ, ତିନି ଆଖି ଥିବା ଦେବତା—ସେମାନେ ତାରକଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି, ଯୁଦ୍ଧରେ ତୀବ୍ର ଭାବରେ କମ୍ପିତ ହେଇଗଲେ, ଯେପରି ପବନ ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତଳ ହୋଇଯାଏ। ଶେଷ, ଗିରିଶ ଓ ପିତାମହଙ୍କ ନାୟକ ଆକୁଳ ହୋଇ, ଆକାଶରେ ତାଙ୍କର ରଥରେ ଦାଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତୀବ୍ର ଆଘାତ ଦେଉଥିଲେ, ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ହେଉଥିଲା। ଭବ, ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ଉଠାଇ, ଏକ ପାଦ ଋଗ୍ବେଦ-ଘୋଡ଼ାର ପିଠ ଉପରେ ଓ ଅନ୍ୟ ପାଦ ବୃଷଭ ଉପରେ ରଖି, ସହରର ଭୀମ ଦୃଶ୍ୟ ଅବଲୋକନ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପାଦ ଘୋଡ଼ା ଓ ବୃଷଭ ଉପରେ ଦବାଇଥିବାରୁ, ସେମାନଙ୍କର ଥଣ୍ଡା ଓ ଦାନ୍ତ ଖସିଗଲା; ଏହିପରି ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଭବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦମିତ ହେଲେ। ସେଠାରୁ ଆଜିଯାଏଁ, ଘୋଡ଼ା ଓ ଗାଈଙ୍କର ଥଣ୍ଡା ଓ ଦାନ୍ତ ମନ୍ଦ ଦେଖାଯାଏ। ତାରକ, ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଓ ରକ୍ତରଙ୍ଗ ପୁପିଲ୍ସ ନେଇ, ନନ୍ଦିନୀ ଦ୍ୱାରା ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବହୁତ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ବନ୍ଧାଯାଇଥିଲେ। ଏହିପରି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ କୁହାଡ଼ି ଧାରଣ କରିଥିବା ନନ୍ଦିନୀ, ଦାନବମାନଙ୍କ ନାୟକ ତାରକଙ୍କୁ ଚେର ଛେଦ କରିଦେଲେ, ଯେପରି କଠଉଡ଼ି ଚନ୍ଦନ ଗଛକୁ କାଟେ। କୁହାଡ଼ିରେ ଆଘାତ ପାଇଁ, ଶୂରବିର ତାରକ, ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ପ୍ରାପ୍ତ ମୃଗ ପରି, ଗଣନାୟକଙ୍କ ଉପରେ ତାଲୱାର ଉଠାଇ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଚିତ୍କାର କରି ପଳାଇଲେ। ସେ ପବିତ୍ର ଉପବୀତ ଧରି କାଟିଦେଲେ ଓ ଗଜ୍ଜନ କଲେ; ଏହି ସମୟରେ ତାରକଙ୍କ ବଧ ହେବା ସମୟରେ ଗଣନାୟକମାନେ ଭୟଙ୍କର ସିଂହ ଗଜ୍ଜନ ଓ ଭୟଙ୍କର ଶଂଖ ଧ୍ୱନି କଲେ। କଳା ପ୍ରମଥ ଓ ସଙ୍ଗୀତ ଉପକରଣର ଧ୍ୱନି ଶୁଣି, ନିକଟରେ ଦାଣ୍ଡାୟମାନ ମାୟା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ଏହି ଶବ୍ଦ କାହିଁକି ହେଉଛି ବୋଲି ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—"ଏହି ଧ୍ୱନି କେଉଁଠୁ ଆସୁଛି? ଏହି ଅସୁରମୁଖୀ ଗଜ୍ଜନ ପରି ଶବ୍ଦ କାହିଁକି? ଗଜପାଳ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଗଲେ କି?" ମାୟାଙ୍କ ପଚାରା କୁ ଉତ୍ତର ଦେଇ, ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେହ ନେଇ, ଯୁଦ୍ଧଭୂମିକୁ ଆସି, ଶତ୍ରୁ ବିଜୟୀ ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ—"ହେ ଧୃଢ଼ମନ! ତୁମର ଯଶ ଓ ଯମ, ବରୁଣ, ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତିର ଆଧାର ତାରକ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରର ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଥିଲେ, ସେ ଏବେ ଗଣନାୟକମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିନାଶ ହେଉଛନ୍ତି।