ସେଠାରେ ଭୂମି ଉଁଦଳିଗଲା ଏବଂ ଶତାଙ୍ଗ ଭୂମିକୁ ପଡ଼ିଗଲେ। ଏହି ଅସ୍ଥିରତା ଦେଖି ରୁଦ୍ର ଓ ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ରହ୍ମା ବି ଅଶାନ୍ତ ହେଇଯାଇଥିଲେ। ସେମାନେ ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରଥଟିଏ ଏମିତି ଏକ ସ୍ଥଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲା, ଯେଉଁଠି ରଥର କୌଣସି ଆଧାର ନଥିଲା, ଏବଂ ଏହା ଏକ ଧର୍ମିକ ପୁରୁଷ ଭଳି ଦୁର୍ବଳ ହେଇ ଚୁକିଯିବାର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଉଥିଲା। ଯେପରି ଦେହର ଜୀବନ ଶକ୍ତି କ୍ଷୟ ହେଲେ ଶିଥିଲ ହୋଇଯାଏ, କିମ୍ବା ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁରେ ଜଳ କ୍ଷୟ ହୋଇଯାଏ, ସେପରି ଏହି ରଥର ଶକ୍ତି ହ୍ରାସ ପାଇଲା, ତାହାର ତେଲ ଭଙ୍ଗୁର ହେଉଥିଲା। ତାପରେ, ଏହି ରଥର ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ମହାନ ଜୀବନ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, କ୍ଳାନ୍ତ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥକୁ ଉଠାଇ ନେଲା, ଯାହାର ଆକୃତି ତିନି ଲୋକକୁ ବ୍ୟାପିଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ପୀତବାସା ଧାରଣ କରିଥିବା ଜନାର୍ଦନ ରଥରୁ ଲାଫି ପଡ଼ି, ବୃଷଭ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥକୁ ଶଙ୍ଖ ଦ୍ୱାରା ଧରିଥିଲେ। ଏହି ବୃଷଭ ରୂପୀ ଜନାର୍ଦନ ତାଙ୍କର ଶିଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ତିନି ଲୋକକୁ ବହନ କରିଥିଲେ, ଯେପରି ଏକ ବୃଷଭ ତାଙ୍କ ଝୁଣ୍ଡକୁ ବହନ କରେ। ଏହି ସମୟରେ ଦାନବ ରାଜା ତାରକ, ପର୍ବତ ଶିଖରସମ ଡାଣା ବିଶିଷ୍ଟ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରି ତାଙ୍କୁ ଭୂମିକୁ ଫେଳାଇଲେ। ତାରକଙ୍କ ଆଘାତରେ ବ୍ରହ୍ମା ଯୋକରେ ଅଙ୍କୁଶ ରଖି, ପୁନିପୁନି ତାଙ୍କ ମୁଁହରୁ ଶ୍ୱାସ ନିଷ୍କାସନ କରି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଇଯାଉଥିଲେ। ଏହିଠିଏ ଦାନବ ଓ ଦାନବାଗଣର ଭୟାନକ ଗର୍ଜନ ଉଠିଲା, ଯାହା ତାରକଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ହେଉଥିଲା, ଏହି ଧ୍ୱନି ମେଘର ଗର୍ଜନ ସମାନ ହେଉଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ରଥର ଚକ୍ର, ଯାହା ପ୍ରମୁଖ ବୃଷଭ ଓ ବୃଷଭ ରାଜମାନେ ସମ୍ମାନିତ କରୁଥିଲେ, ସେଥିରେ ଦିତିପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଚୁର୍ମାର କରିଦେଲା, ଏବଂ କେଶବ ତ୍ରିପୁରା ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। ଦେବତାମାନଙ୍କ ଆଚାର୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି ରାତିର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଉପସ୍ୱାପିତ କରିଦେଇଥାଏ, ସେପରି ସେ ନିଜେ ଜଳରେ ଭରିଥିବା, ପଦ୍ମ ଓ ନୀଳ କମଳରେ ଭରିଥିବା ଝିଲିକାରୁ ଅମୃତ ପିଇଲେ। ଦାନବ ରାଜମାନଙ୍କ ଝିଲିକାରୁ ପିଇ, ପୀତବାସା ଜନାର୍ଦନ ଭୟାନକ ଧ୍ୱନି କରି ବାଣ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଦାନବମାନେ, ଭୟାନକ ନାୟକମାନଙ୍କ ଆଘାତରେ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ନଦୀମାନେ ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିତ ହୋଇଗଲା, ଏବଂ ସେମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଛକୁ ହଟିଗଲେ, ଯେପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଚତୁର ଯୋଧ୍ୟା ମାନେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ହଟାଇଦିଅନ୍ତି। ତାରକ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ମାୟା ଓ ପ୍ରମଥମାନେ ସହ ତ୍ରିପୁରା ନଗରକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, କିନ୍ତୁ ତୀବ୍ର ବାଣ ଆଘାତରେ ସେମାନେ ପଛକୁ ହଟିଗଲେ, ଯେପରି ଦେହରୁ ପ୍ରାଣ ବାୟୁ ଉଠିଯାଏ। ଏହି ସମୟରେ ଦେବସେନାପତିମାନେ—ମହେନ୍ଦ୍ର, ନନ୍ଦି ଓ ଷଡ଼ାନନ—ଉତ୍ସାହରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ ହସି ଏବଂ ଗର୍ଜନ କରି, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଦିଗ୍ପତିମାନଙ୍କ ସହ କହିଲେ, “ଚଳ, ଜୟ କରିବାକୁ!” ଏହି ଭୟାନକ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରମଥମାନେ ଦାନବ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ, ଏହି ଦାନବମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ତ୍ରିପୁରା ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେପରି ପ୍ରମଥମାନେ ନଗର ଦ୍ୱାରକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଇଥିଲେ। ସେମାନେ ଭଙ୍ଗା ଦାନ୍ତ ଥିବା ହାତୀ, ଭଙ୍ଗା ଶିଙ୍ଗ ଥିବା ବୃଷଭ, ଭଙ୍ଗା ପାଖ ଥିବା ପକ୍ଷୀ, କିମ୍ବା ଶୁଷ୍କ ନଦୀ ପରି ଦୁର୍ବଳ ଓ ଦୁଃଖିତ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଏପରି ବିକୃତ କରିଦେଇଥିଲେ, ଦାନବମାନେ ନିରାଶ ହୋଇ “ଆମେ କ’ଣ କରିବା?” ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ତାଙ୍କର ମନ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯିବାରେ, କମଳମୁଖୀ ଦାନବ ମାୟା, ଦାନବମାନେର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନେତୃତ୍ୱ କରି, ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—“ପ୍ରମଥମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ସହିତ ଭୟାନକ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଛ, ତଥାପି ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ତୁମେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରଥମେ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲ, ପରେ ପ୍ରମଥମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅତି କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ ପୁନି ଭୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲ। ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ ଦେବତାମାନେ ଅନୁକୂଳ ନୁହେଁ; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏମିତି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୁର୍ଗ ଯେତେବେଳେ ଅଭିଘାତ ହେଉଛି, ଏହା ସମୟର ଅପାର ଶକ୍ତି! ସମୟ ଅଜୟ। ମୁଁ ଗର୍ଜିଥିଲି, ଦାନବମାନେ ଚନ୍ଦ୍ର ଉଦୟ ସମୟରେ ଗ୍ରହମାନେ ଯେପରି ଅନ୍ଧକାର ହୋଇଯାନ୍ତି, ସେହିପରି ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି। ଏହିବେଳେ ଝିଲିକାର ରକ୍ଷକମାନେ ଦେବଲୋକର ବିନାଶ ସମୟରେ ମେଘମାନେ ସମାନ ଆସି, ହାତ ଯୋଡି ମାୟାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ କରି, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଯମ ସମାନ ବୋଲି ଗୋଷଣା କଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, “ଏହି ଝିଲିକା, ଯାହା ତୁମେ ଗୋପନ ଭାବେ ତିଆରି କରିଥିଲ, ଯାହାର ଜଳ ଅମୃତ ରସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପଦ୍ମ ଓ ମିନ୍ ଭରିଥିବା, ନୀଳ କମଳରେ ମାଟିଆଳା, ଏହାକୁ ବୃଷଭ ରୂପରେ କେହି ପିଇଦେଇଛି; ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହା ଅଚେତନା ନାରୀ ସମାନ ଶୂନ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଛି।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦାନବପତି ମାୟା ଦୁଃଖରେ “ହାୟ!” ବୋଲି କହି, ଦିତିପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମୋର ମାୟା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଏହି ଝିଲିକା ଯଦି ପିଇଦିଆଯାଇଛି, ତେବେ ଆମେ ଧ୍ୱଂସ ହେଲୁ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ଓ ଦାନବମାନେ, ତ୍ରିପୁରା ଶେଷ। ଦେବତାମାନେ ଦାନବମାନେକୁ ମାରନ୍ତୁ କିମ୍ବା ପୁନଃଜୀବିତ କରନ୍ତୁ, ଝିଲିକା ପିଇ ଦିଆଯାଉଛି କିମ୍ବା ପୀତବାସି ପିଇଛନ୍ତି—ମୋର ମାୟାରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଅମୃତ ଜଳର ଝିଲିକାକୁ ଅଜୟ ଗଦାଧରୀ ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ୟତୀତ ଆଉ କିଏ ପିଇପାରିବ?” “ଦାନବମାନେର ଗୁପ୍ତତମ କଥା ବି ପୃଥିବୀରେ ଅଜଣା ନୁହେଁ; ଏଠି ମୋର ଦାନ ଦେବାର କୌଶଳ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯଦିଓ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ତାହା ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ। ଏଠି ଅତି ସମତଳ ଓ ସୁନ୍ଦର, ଗଛ ଓ ପାହାଡ଼ ନାହିଁ; ଏଠି ନୂତନ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ବାୟୁମାନେ ଆମକୁ ଅତି କ୍ଷୁବ୍ଧ କରୁଛନ୍ତି। ଯଦି ତୁମେ ପ୍ରମଥମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ସହିପାରିବା ବିଚାର କର, ସେମାନେ ସାଗର ପାରେ ଅବସ୍ଥିତ, ବାୟୁର ଶ୍ୱାସ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ସେମାନଙ୍କ ଆକ୍ରମଣ, ସାଗର ଉଫାନ ସମୟରେ, ରଥମାନଙ୍କ ପଥରେ ଅଟକି ଉତ୍ସାହ ହାରିଯିବ। ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ମାରୁଥିବା, ଭୟରେ ପଳାଇବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ, ଏହି ସାଗର ଆମର ଆଶ୍ରୟ ହେବ, ଯେପରି ଆକାଶ ଦେଖାଯାଏ।