ପ୍ରମଥମାନେ, ନନ୍ଦୀଶ୍ୱରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଏବଂ ଦାନବମାନେ, ତାରକଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ନିଜ-ନିଜ ସେନାଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ସେମାନଙ୍କର ତଳୱାର ଚନ୍ଦ୍ରମା ପ୍ରଭାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ବାଣ ମାନେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ଭାଲି ଆଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଜ୍ୱଳମାନ, ଏହି ସାଜସଜ୍ଜାରେ ସେମାନେ ପ୍ରତିପକ୍ଷକୁ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ। ତଳୱାର ବଜ୍ରିବା ଏବଂ ବାଣ ବର୍ଷା ହେବା ସମୟରେ, ସେମାନଙ୍କ ଦେହ ଆକାଶରୁ ଖସୁଥିବା ବଡ଼ ଉଲ୍କା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଅନେକ ପ୍ରମଥ ଓ ଅସୁର, ବାଣ ଓ ଭାଲିରେ ହୃଦୟ ବିଦ୍ରୂତ ହୋଇ, ନିର୍ଦୟ ଭାବେ ପଡ଼ି ଯାଉଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଆର୍ତ୍ତନାଦ ନରକରେ ପତିତ ହେବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା। ସୁନାର କୁଣ୍ଡଳ ଓ ଉଚ୍ଚ ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଥିବା ମୁଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ପୃଥିବୀରେ ଖସିପଡ଼ୁଥିଲା, ଏକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟରେ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିବା ପରି। କୁହାଡ଼ି, ଭାଲି, ତଳୱାର, ଗଦା ଆଦିରେ ଆକ୍ରମିତ ହୋଇ, ବଡ଼ ହାତୀ ପରି ଦୃଢ଼ ଦେହ ଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଭୂମିରେ ଲୁହାଉଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ପ୍ରମଥମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲେ; କିଛି ସିଦ୍ଧମାନେ ଅଦ୍ଭୁତ ଗାନ୍ଧର୍ବ ଯୁଦ୍ଧ କଳା କରୁଥିଲେ। ପ୍ରମଥମାନେ ଗର୍ବିତ ଓ ପ୍ରବଳ ହୋଇ, "ତୁମେ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେଖାଯାଉଛ!" ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରି, ଦୁର୍ଗ ଭିତରକୁ ହାତୀ ପରି ପ୍ରବେଶ କରୁଥିଲେ। କିଛି ଶଙ୍କରଙ୍କ ଅନୁୟାୟୀ, ଦାନବମାନଙ୍କ ଗଦା ଆଘାତରେ ମୁଖରୁ ରକ୍ତ ଝରାଉଥିଲେ, ପାହାଡ଼ରୁ ସୁନା ଝରଣା ଝରିବା ପରି। ଏଠି, ପ୍ରମଥମାନେ ତୀର, ଗଛ ଓ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ଦେବଶତ୍ରୁ ଅସୁରମାନେକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରୁଥିଲେ। ଏହି ବେଳେ, ମୟା ଦାନବର ପ୍ରେରଣାରେ କିଛି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନବ, ନିହତ ଦୈତ୍ୟମାନେକୁ ଉଠାଇ ଏକ ବିଶେଷ ଝିଅପୋଖରୀରେ ପକି ଦେଇଥିଲେ। ସେଠାରେ, ତାଙ୍କର ଅଳଙ୍କାର ଓ ବସ୍ତ୍ରରେ ଶୋଭିତ ଦେହ ଏପରି ଉଦ୍ଭାସିତ ହେଲା, ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗର ଅମର ଦେବତା ପରି ଲାଗୁଥିଲେ। ଏହିପରି, ଝିଅପୋଖରୀରେ ପକି ନବଜୀବନ ପାଇଥିବା ଦାନବମାନେ, ସିଂହ ପରି ଗର୍ଜନ କରି, ପୁଣି ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଆସିଲେ; ଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କଲେ। ଦାନବମାନେ ପ୍ରମଥମାନେକୁ ଉପହାସ କରି କହିଲେ, "ପ୍ରମଥମାନେ, କାହିଁକି ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଛ? ତୁମେ ଯେଉଁମାନେକୁ ମାରୁଛ, ସେମାନେ ପୁଣି ଝିଅପୋଖରୀ ଦ୍ୱାରା ବଞ୍ଚିଯାଉଛନ୍ତି।" ଏହି କଠୋର କଥା ଶୁଣି, ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ଦେବତାଙ୍କ ମହାନ ନାୟକଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, କହିଲେ, "ଦେବ! ଦେଖନ୍ତୁ, ଏହି ଅସୁରମାନେ ପ୍ରମଥମାନେ ଦ୍ୱାରା ମାରାଯାଉଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ପୁଣି ଉଠିଯାଉଛନ୍ତି, ବର୍ଷା ପରେ ଚାଷ ଯେପରି ଉତ୍ଥିତ ହୁଏ।" ସେ କହିଲେ, "ଏହି ନଗରରେ ଏକ ଅମୃତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୋଖରୀ ଅଛି; ଯେଉଁ ଦାନବମାନେ ଏଠାରେ ତଳିଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁଣି ବଞ୍ଚିଯାନ୍ତି।" ଏପରି ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେଲେ; ଦାନବମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ଭୟଙ୍କର ହେଉଥିଲା, ଭୟାବହ ଅପଶକୁନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ତାରକ, ତୀବ୍ର ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଭୟଙ୍କର ମୁଖ ନେଇ, ଭୟାନକ କ୍ରୋଧରେ ମହାଦେବଙ୍କ ରଥକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ତ୍ରିପୁରାରେ ବିଶାଳ ଢୋଳ ଓ ଶଂଖର ଧ୍ୱନି ଉଠିଲା; ଦେବତାମାନେ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ରଥକୁ ଦେଖି, ଦାନବମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ରେ ନିଷ୍କ୍ରମଣ କଲେ। ସେଠି ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ ହେଲା; ଶତାଙ୍ଗ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ। ଏହି ବିପ୍ରଳୟ ଦେଖି, ରୁଦ୍ର ଓ ସ୍ୱୟଂଭୂ ପିତାମହ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ। ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦେବ ଯୁକ୍ତ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ରଥ ଆଶ୍ରୟହୀନ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚି, ଏକ ସଦାଚାରୀ ପୁରୁଷ ଦୃଢ଼ତା ହରାଇବା ପରି, ଧୀରେ ଧୀରେ ଅବସାନ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା। ଯେପରି ଦେହ ଜୀବନ ଶକ୍ତି ହରାଇ ଶିଥିଳ ହୁଏ, କିମ୍ବା ଗ୍ରୀଷ୍ମର ତାପରେ ଜଳ ଶୁଷ୍କ ହୁଏ, ସେପରି ରଥ ଶକ୍ତିହୀନ ହେଉଥିଲା। ତେବେ, ଏହି ରଥରୁ ମହାପ୍ରାଣ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ଶିଥିଳ ଏହି ତିନି ଲୋକ ବ୍ୟାପି ରଥକୁ ଉଠାଇଲା। ଏହି ସମୟରେ, ଅପରିମିତ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରି, ପୀତାମ୍ବର ଧାରୀ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ରଥରୁ ଲାଫି ପଡ଼ି, ବୃଷଭ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଭୟଙ୍କର ରଥକୁ ଶିଙ୍ଗରେ ଧରିଲେ। ଏହି ଶିଙ୍ଗ ଧରା ରଥ, ତିନି ଲୋକକୁ ବୋହିଥିଲା, ଯେପରି ବୃଷଭ ନିଜ ଝୁଣ୍ଡକୁ ବୋହେ। ତାପରେ, ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି ପଖ ଥିବା ଦାନବ ରାଜା ତାରକ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରି, ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ। ତାରକଙ୍କ ଆଘାତରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଯୁଗକୁ ଅଙ୍କୁଶ ଲଗାଇ, ତାଙ୍କର ମୁଖରୁ ଶ୍ୱାସ ତ୍ୟାଗ କରି, ପୁନଃପୁନଃ ତୀବ୍ର ଜ୍ୱାଳା ଉତ୍ସର୍ଗ କଲେ। ଏଠି, ଦାନବ ଓ ଦାନବଗଣ ତାରକଙ୍କ ପୂଜାରେ ବିଶାଳ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲେ, ଯାହା ବଦଳିଆ ମେଘର ଧ୍ୱନି ପରି ଲାଗୁଥିଲା। ଏହିପରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରମୁଖ ବୃଷଭ ଓ ବୃଷଭ ରାଜମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ରଥଚକ୍ର, ଦିତିପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ଚୁର୍ମାର କରିଦେଲା, ଏବଂ କେଶବ ତ୍ରିପୁରା ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଦେବତାଙ୍କ ଗୁରୁ ଅମୃତ ଝିଅପୋଖରୀର ସମସ୍ତ ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ ଅମଳ କମଳ ଓ ବିକାଶଶୀଳ ନୀଳ ଶାଳୁକ ମଧ୍ୟରୁ ଅମୃତପାନ କଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ରାତିର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଶୋଷି ନେଇଥାଏ। ଏପରି, ଦାନବ ରାଜମାନଙ୍କ ଝିଅପୋଖରୀରୁ ଜଳପାନ କରି, ପୀତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଗର୍ଜନ କରି ବାଣରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଭୟଙ୍କର ମୁଖ ଓ ଶକ୍ତିରେ ଶୋଭିତ ପ୍ରମଥପତିମାନେ ଦାନବମାନେକୁ ଆଘାତ କଲେ; ରକ୍ତ ଝରିବା ନଦୀ ପରି ଦାନବମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଛକୁ ହଟିଲେ, ଯେପରି ଯୁଦ୍ଧର ଚତୁର ନାୟକଙ୍କ ଆକ୍ରମଣରେ ମାନବମାନେ ଭାଗିଯାନ୍ତି। ତାରକ, ବିଦ୍ୟୁତ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ମୟା ଓ ପ୍ରମଥମାନଙ୍କ ସହିତ ନଗରକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, କିନ୍ତୁ ତୀର ଆଘାତରେ ଅନେକ ଯୋଦ୍ଧା ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ବାୟୁ ଚଳିଲେ ଦେହ ଯେପରି ଛାଡ଼ିଯାଏ, ସେପରି ହଟିଯିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ମହେନ୍ଦ୍ର, ନନ୍ଦୀ ଓ ଷଡ଼ାନନ ଉଦ୍ଧତ ଗର୍ବରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଚିତ୍କାର କଲେ, "ଆମେ ବିଜୟୀ ହେବା!" ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଦିଗ୍ପତିମାନଙ୍କ ସହିତ ଏହି ଗର୍ଜନ ଉଠିଲା।