ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ଏହି ବିଶେଷ ପୋଖରୀଟି ସବୁଦିନ ନୀଳ କମଳ, ଧଳା ଶାଳୁକ ଓ ଲାଲ କମଳରେ ଘିରିଥିଲା। କଦମ୍ବ ମାଳାର ଗୁଛ ଗୁଛ ଫୁଲ ଏଠାରେ ଖିଲିଥିଲା, ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରଙ୍ଗର ଭୟଙ୍କର ପ୍ରାଚୀର ଏହି ପୋଖରୀକୁ ଚାରିପାଖରେ ଆବୃତ କରିଥିଲା। ଏହି ପୋଖରୀ ମଧୁର କୁହୁକି ଦେଉଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭରିଥିଲା, ସୁନା ଭଳି ଅଭା ମାନେ ଏଠାରେ ରହୁଥିଲେ, ଏବଂ ଇଚ୍ଛାପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେବତାମାନେ ଏଠି ଭିଡ଼ ହୋଇଥିଲେ; ଏହି ପୋଖରୀ ଜୀବନର ଅଗ୍ନି ଭଳି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଉଥିଲା। ମାୟା ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ପୋଖରୀ ସୃଷ୍ଟି କରି, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଭଳି ଗଙ୍ଗା ଯେମିତି ଶିବଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରିଥିଲେ, ସେପରି ପ୍ରଥମେ ଏହି ପୋଖରୀରେ ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ। ସେଠାରେ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୈତ୍ୟ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶତୃ, ପୋଖରୀରେ ଡୁବି ଥିବାବେଳେ, ଅଗ୍ନି ଭଳି ତେଜସ୍ୱୀ ହୋଇ ସହସ୍ରେ ଉଠିଲେ। ମାୟାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ତାରକ ନାମକ ଦୈତ୍ୟ କହିଲେ, “ମୁଁ ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ,” ବୋଲି ପୁନଃ ଉଠିଲେ। ସେ କହିଲେ, “କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି ନନ୍ଦୀ, ରୁଦ୍ର ଓ ପ୍ରମଥ ଯକ୍ଷମାନେଙ୍କ ସହିତ? ଆସ, ଆମେ ଶତୃମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବା; ଦୟା କ’ଣ, ଯେତେବେଳେ ଶରୀର ରହିଛି?” ସେଉଁଠିଏ କହିଲେ, “ଯଦି ଆମେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିବୁ ନାହିଁ, ମହାବଳୀମାନେ, ତେବେ ଆମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ଓ ଯମଙ୍କ ଭୋଜନ ହେବା।” ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ କଥା ଶୁଣି ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ ଅଂଶୁଭିଜ୍ଞ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଏବଂ ମହା ଦୈତ୍ୟ କହିଲେ, “ହେ ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ, ମୁଁ ରାଜ୍ୟ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ଏଉଁଠିଏ ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ତୁମ ବିନା ମୋ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କିଛି ଦରକାର ନାହିଁ, ମହା ଦୈତ୍ୟ। ଏହି ଅମୃତପୁର୍ଣ୍ଣ ବିଶାଳ ପୋଖରୀ, ମାୟାପତି, ତୁମ ମାୟାରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି; ଏହା ମୃତ ଦାନବ ଓ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଉଛି। ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏଠି ଦେଖୁଛି, ଯମଲୋକରୁ ଫେରି ଆସିଛ; ଆଜି ଆମେ ବଡ଼ ଧନର ଉପଭୋଗ କରିବା।” ମାୟାଙ୍କ ମାୟାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଏହି ପୋଖରୀକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଦେଖି, ଦୈତ୍ୟପତିମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ମୁହଁ ଓ ଚକ୍ଷୁ ଚମକୁଥିଲେ ଏବଂ କହିଲେ, “ଏବେ ଦାନବମାନେ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ପ୍ରମଥମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତୁ; ମାୟାଙ୍କ ତିଆରି ପୋଖରୀ ଯେଉଁମାନେ ମୃତ, ସେମାନେକୁ ପୁନଃ ଜୀବିତ କରିଦେବ।” ଏହି ବେଳେ ଭୟଙ୍କର ଢୋଳ, ଉତ୍ତାଳ ସମୁଦ୍ର ଭଳି ଗଞ୍ଜିଲା, ରୌରବ ଝଙ୍କାରରେ ପୁନଃପୁନଃ ଗଞ୍ଜାଉଥିଲା। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଢୋଳ ଶବ୍ଦ ଗରଜିଥିବା ବଦଳିଆ ମେଘ ଭଳି ଶୁଣି, ତ୍ରିପୁର ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରତି ଆସୁରମାନେ ଦୃତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସିଲେ। ଲୋହା, ଚାଁଦି, ସୁନାର କଙ୍କଣ, ମଣିମାଳା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁଣ୍ଡଳ, ହାର, ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧି ସଜିଥିବା ଦୈତ୍ୟମାନେ, ଅଗ୍ନିର ଧୂଆଁ ଭଳି ତେଜସ୍ୱୀ ହୋଇ, ଶସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ ଅଦମ୍ୟ ପ୍ରତାପରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ସେମାନେ ନଟମାନେ ଭଳି ନାଚୁଥିଲେ, ମେଘ ଭଳି ଗରଜୁଥିଲେ, ଉଠା ଶୁଣ୍ଡ ହାତୀ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସିଂହ ଭଳି ନିର୍ଭୟ ଥିଲେ। ଝିଲି ଝିଲି ଏଠି ଦୈତ୍ୟପତିମାନେ ଝିଲି ଝିଲି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ତେଜ ଦେଉଥିଲେ, ଏବଂ ବୃକ୍ଷ ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ସେମାନେ ବଡ଼ ସେନାକୁ ଭୟଭୀତ କରିଦେଲେ। ପ୍ରମଥମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ଆଶାରେ ଗରୁଡ଼ ଭଳି ଉଡ଼ି ଦାନବମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ନନ୍ଦୀଶ୍ୱରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ପ୍ରମଥମାନେ ଓ ତାରକଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦାନବମାନେ, ନିଜ ନିଜ ସେନା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଚମକୁଥିବା ତଳୱାର, ଅଗ୍ନି ଭଳି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ବାଣ ଓ ଦୃଢ଼ ଧନୁର୍ବାଣ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କଲେ। ତୀର ବିକ୍ଷିପ୍ତ ଓ ତଳୱାର ପଡ଼ିବା ସମୟରେ ସେମାନେ ଦେଖିବାକୁ ମହାପ୍ରଭାବୀ ଉଲ୍କା ପଡ଼ିବା ଭଳି ଲାଗୁଥିଲେ। ବାଣ ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟରେ ବିଦ୍ଧ ଏବଂ ନିର୍ଦୟ ଭାବରେ ଆଘାତ ପାଇଥିବା ପ୍ରମଥ ଓ ଆସୁରମାନେ ନରକରେ ପଡ଼ିବା ଭଳି କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଥିଲେ। ସୁନାର କୁଣ୍ଡଳ ଓ ଉଚ୍ଚ ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଥିବା ମୁଣ୍ଡମାନେ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ, ମହାପ୍ରଳୟରେ ପାହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ିବା ଭଳି। କୁଟାର, ଶୂଳ, ତଳୱାର, ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ପାଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତୀ ଭଳି ଦୈତ୍ୟମାନେ ଭୂମିରେ ଲୁଟିଯାଉଥିଲେ। ପ୍ରମଥମାନେ ଉଲ୍ଲାସରେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲେ; ଅନ୍ୟେ ସିଦ୍ଧମାନେ ଅଦ୍ଭୁତ ଗାନ୍ଧର୍ବ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ପ୍ରମଥମାନେ ଗର୍ବିତ ଓ ପ୍ରବଳ ହୋଇ ଗର୍ଜିଲେ, “ତୁମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେଖାଯାଉଛ! ତୁମେ ଦୈତ୍ୟ ଭଳି!” ବୋଲି ଯୁଦ୍ଧ ଦୁର୍ଗକୁ ହାତୀ ଭଳି ପ୍ରବେଶ କଲେ। କିଛି ଶଙ୍କରଙ୍କ ଅନୁୟାୟୀ ପ୍ରମଥ, ଦାନବମାନେ ଦ୍ୱାରା ଗଦା ଆଘାତ ପାଇ ମୁଖରୁ ରକ୍ତ ଝରାଇଲେ, ପାହାଡ଼ରୁ ସୁନା ଝରାଇବା ଭଳି। ଆସୁରମାନେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶତୃ, ପ୍ରମଥମାନେ ଦ୍ୱାରା ବାଣ, ବୃକ୍ଷ ଓ ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ ହେଲେ। ପରେ, ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନବମାନେ, ମାୟା ଦାନବଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ, ମୃତ ଦୈତ୍ୟମାନେକୁ ଉଠାଇ ପୋଖରୀରେ ପକେଇଲେ। ଏବଂ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ଅଳଙ୍କାର ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ତେଜସ୍ୱୀ ଦେହରେ, ସ୍ୱର୍ଗର ଅମରମାନେ ଭଳି ପୋଖରୀରୁ ଉଠିଲେ। ପୋଖରୀରେ ପକାଯାଇ ଜୀବନ ଫେରାଇଥିବା କିଛି ଦାନବ ଶିଂହ ଭଳି ଗର୍ଜନ କରି ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ, ଆସୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କଲେ। ଦାନବମାନେ ପ୍ରମଥମାନେକୁ ଉପହାସ କରି କହିଲେ, “କାହିଁକି ଆଗେ ବଢ଼ୁଛ, ପ୍ରମଥମାନେ? ତୁମେ ଯେଉଁମାନେକୁ ମାରିଛ, ପୋଖରୀ ସେମାନେକୁ ପୁନଃ ଜୀବିତ କରିଦେଉଛି।” ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ, ସର୍ପ ର ଚାପରେ ଭଳି ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ଶୁଣି ସଂକୁକର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାୟକଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ, “ମୃତ, ମୃତ, ହେ ଦେବ! ଏହି ଆସୁରମାନେ ପ୍ରମଥମାନେ ଦ୍ୱାରା ହତ ହେଉଛନ୍ତି, ତଥାପି ସେମାନେ ପୁନଃ ଉଠିଯାଉଛନ୍ତି, ବର୍ଷାରେ ଫେରିଥିବା ଫସଲ ଭଳି।” “ଏହି ସହରରେ, କହାଯାଉଛି, ଅମୃତ ରସରେ ପୁରିଥିବା ପୋଖରୀ ଅଛି; ଯେଉଁ ଦାନବମାନେ ମୃତ, ସେମାନେଠାରେ ପକାଯିବା ସାଥିରେ ଉଠିଯାଉଛନ୍ତି।