ଏହି ଦିନ, ତ୍ରିପୁରାର ଦେବ-ଦାନବ ଯୁଦ୍ଧ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ନେଲା। କିଛି ଦାନବ, ବଦଳ ମେଘର ତରଙ୍ଗ ଭଳି ଉପକଳ୍ପନା କରି, ଦମ୍ଦମା ଶବ୍ଦ କରିବା ସାଥିରେ ସିଂହ ଭଳି ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ। ଦେବତାଙ୍କର ସିଂହ-ଗର୍ଜନ ଓ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରାଧ୍ଵନି, ଦାନବଙ୍କର ଚିତ୍କାର ଭଳି ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ବଦଳ ମେଘ ଢାକି ଦେଇଥାଏ, ସେଭଳି ଶବ୍ଦରେ ଲୁଚିଗଲା। ଚନ୍ଦ୍ରଉଦୟ ହେଲେ ଯେପରି ଶାଗର ବଢ଼ିଯାଏ, ତେଣୁ ତ୍ରିପୁରା ଦେଶ ମଧ୍ୟ ଦାନବମାନେ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଉଜାଗର ହେଲେ। କିଛି ଦାନବ ଦେଶର ଦୁର୍ଗ ପରି ଉପରେ, କିଛି ଦ୍ୱାର ଉପରେ, ଅନ୍ୟେ ଦେଶର ଦୂର୍ଗ ତୃଣୀ ଉପରେ ଉଭେଇ, ଅଶାନ୍ତ ଓ ଅନିଶ୍ଚିତ ମନରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। କିଛି ଦାନବ, ସୁନ୍ଦର ଶୁଭ୍ର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ସୁନା ମାଳା ପରିଧାନ କରି, ଜଳ-ମେଘ ଭଳି ଗର୍ଜନ କରିଥିଲେ। ଅନ୍ୟେ ଅଜଣା ପୋଷାକରେ ଏଉଁଠି ଉଁଠି ଦେଖି, ଗୃହମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଥିଲେ, "ଏହା କଣ?" କିଏ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମୁଁ ଜାଣେ ନାହିଁ, ମୋର ଜ୍ଞାନ ଗୁପ୍ତ ଅଛି; ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଜାଣିବେ—ସମୟ ବହୁତ ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ।" ସେଉଁଠି ଭୂମିର ମହାପ୍ରଭୁ, ରଥ ଉପରେ ସିଂହ ଭଳି ଉଭେଇ, ତ୍ରିପୁରାକୁ ଦବାଇ ଦେଉଥିଲେ, ଶରୀର ଉପରେ ରୋଗ ଭଳି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। "ସେ କିଏ ହେଉ, ଚିନ୍ତା କଣ? ଆସ, ଅସ୍ତ୍ର ଉଠା—ମୋର ପ୍ରଶ୍ନ କେଉଁଠି ରହିବ?"—ଏଭଳି ଦାନବମାନେ ଏକାଉଁଠି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ବ କଥା କହୁଥିଲେ। ତ୍ରିପୁରାର ଦାନବମାନେ ଏକାଉଁଠି ଏକାଉଁଠି ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଥିଲେ। ତାରକା ନାମକ ଦେଶରୁ, ତାରକାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦାନବମାନେ ରାଗରେ ଗୁହାରୁ ଅଗ୍ରସର ନାଗ ଭଳି ଚାଲିଯାଇଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଦାନବମାନେ ଆଗକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ପ୍ରମଥ ଦଳର ନେତାମାନେ ସେମାନେକୁ ବାଧା ଦେଲେ, ହାତୀର ରାଜା ଭଳି ସିଂହ ଦଳର ନେତାମାନେ ଅଟକାଇଥିଲେ। ଏହି ଗର୍ବିତ ଦାନବମାନେ ଅଗ୍ନି ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେହରେ ଦେଖାଗଲେ, ଯେପରି ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ବଢ଼ିଯାଏ। ସେମାନେ ବଡ଼ ଧନୁ ଉଠାଇ, ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କରି, ଚାରିପାଖରେ ଏକାଉଁଠି ଏକାଉଁଠି ଜୀବନ ଭକ୍ଷକ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ। ଦାନବମାନେ ଦେଖିଲେ ପ୍ରମଥ ଦଳର କିଛି ଉପସ୍ଥିତି, ଯେଉଁମାନେ ବିଲେଇ, ହରିଣ, ଭୟଙ୍କର ପଶୁ ଭଳି ମୁହଁ ଓ ଭଙ୍ଗିମା ରଖିଥିଲେ, ସେମାନେ ନିଜ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ଗର୍ବିତ ହୋଇ, ବାରମ୍ବାର ହସିଥିଲେ। ଏହି ଦାନବମାନେ ହାତ ଲୋହା ଗଦା ଭଳି ଦେଖାଗଲା, ଧନୁ ଉଠାଇ ରଣ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ବାଣ ଯୋଧ୍ୟାଙ୍କର କବଚ ଭେଦ କରି, ପକ୍ଷୀ ଜଳ ଭଳି ଲାଗିଥିଲା। "ମୃତ୍ୟୁ ପରେ କେଉଁଠି ଯାଉଛ? ଆମେ ତୁମକୁ ମାରିଦେବୁ, ଫେରିଯାଉ!"—ଏଭଳି କ୍ଷୁଦ୍ର ଶବ୍ଦରେ ଦାନବମାନେ ପ୍ରମଥ ଦଳର ନେତାମାନେକୁ କହିଥିଲେ। ପ୍ରମଥ ଦଳ ନେତାମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଦାନବମାନେକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଥିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣ ଭଳି ମେଘ ଭଙ୍ଗ କରେ। ଏଉଁଠି ଦାନବମାନେ ସିଂହ ଭଳି ଚକ୍ଷୁ ଓ ଚାଳ ରଖି, ପଥର, ଗଛ, ଅଟାଳି ଦ୍ୱାରା ଦାନବମାନେକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଥିଲେ। ତ୍ରିପୁରା ସହର ଦାନବମାନେ ଦ୍ୱାରା ଏତେ ଭରିଯାଇଥିଲା, ଯେପରି ଆକାଶ ହଁସ ଦ୍ୱାରା ଭରିଯାଏ, କିମ୍ବା ଶାଗର ମେଘ ଦ୍ୱାରା। ଦାନବ ନେତାମାନେ ଧନୁ ଉଠାଇ, ବାଦଳ ଭଳି ତାଲିକା ଦିନ ଉପସ୍ଥିତ କଲେ, ତାଙ୍କର ଛାତି ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଭଳି ଚିହ୍ନ ରଖିଥିଲା। ପ୍ରମଥ ଦଳ ନେତାମାନେ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ପୁନିପୁନି ଆକ୍ରମିତ ହେଇ, ପ୍ରାଣର ତତ୍ତ୍ୱ ଚାଡ଼ି ଦେଲେ, ଯେପରି ପାହାଡ଼ରୁ ସୁନା ଧାତୁ ବାହାରିଯାଏ। ଦାନବମାନେ ଗଛ, ପଥର, ଅଟାଳି, ବଜ୍ର, ବଣ୍ଡା ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମିତ ହୋଇ, କାଚ ଭଳି ଭଙ୍ଗିଗଲେ। ତ୍ରିପୁରା ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଦାନବମାନେ ଦ୍ୱାରା ଉଜାଗର ହୋଇଥିଲା, ଯେପରି ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଉଦୟରେ ଶାଗର ବଢ଼ିଯାଏ। ଦାନବମାନେ ଘୋଷଣା କଲେ—"ତାରକା ବିଜୟୀ!" ପ୍ରମଥ ଦଳ ନେତାମାନେ ଘୋଷଣା କଲେ—"ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ରୁଦ୍ର ବିଜୟୀ!" ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଶାଗରରେ, ଯୋଧ୍ୟାମାନେ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଅଟକାଯାଇ, ବଦଳ ମେଘ ଭଳି ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲେ। ରଣଭୂମି ଛିନ୍ନ ହାତ, ମୁଣ୍ଡ, ଫିକିରି ପତାକା, ଛତା ଦ୍ୱାରା ଭରିଯାଇ, ଭୟଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟ ନେଲା, ଶରୀର ଓ ରକ୍ତରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା। ଦାନବ ଓ ପ୍ରମଥ ଦଳ ଉପସ୍ଥିତି, ଅତିଶୟ ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମିତ ହୋଇ, ଆକାଶରେ ଉଡ଼ି, ଅନ୍ୟମାନେ ପାଖରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ସିଦ୍ଧ, ଅପ୍ସରା, ଚାରଣ ଆକାଶରେ ଚଳି, ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଆଘାତ ଦେଖି, "ଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଶ୍ରେଷ୍ଠ!" ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ। ଅକ୍ଷତ ଦିବ୍ୟ ଢ଼ୋଲ ଆକାଶରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ, ବଦଳ ଭଳି ଗର୍ଜନ କଲେ, ଯେପରି ଏକ ଉନ୍ମଦ ଜନ୍ତୁ ରାଗରେ ଗର୍ଜନ କରେ। ତ୍ରିପୁରାରେ, ଦାନବମାନେ ନଦୀରେ ନାଗ ଭଳି ଲୁଚିଗଲେ, ତାଙ୍କର ମୁହଁ ରାଗରେ ମନ୍ଦିର, ଯେପରି ନଦୀ ଶାଗରରେ ଯାଏ। ତାରକା ନାମକ ସହରରେ, ଦେବମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ, ପରିବା ହିମାଳୟ ପର୍ବତ ଭଳି ପଡ଼ିଗଲେ। ତ୍ରିପୁରାରେ, ପ୍ରମଥ ଦଳ ନେତାମାନେ ତିନି ଦଳରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ; ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳି ଓ ମୟା ମଧ୍ୟ ରଣ ଭୂମିରେ ଗଛ ଭଳି ଡୁବିଗଲେ। ଦାନବମାନେର ନେତା ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳି, ପାହାଡ଼ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେହରେ, ଭୟଙ୍କର ଲୋହା ଗଦା ଉଠାଇ, ନନ୍ଦିନିଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ। ଦାନବ ନେତାଙ୍କର ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଘାୟିତ ହୋଇ, ନନ୍ଦିନି କ୍ଷୁବ୍ଧ ହେଲେ, ଯେପରି ମଧୁ ଦ୍ୱାରା ନାରାୟଣ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇଥିଲେ। ନନ୍ଦିଶ୍ୱର ଏଉଁଠି ଚାଲିଗଲାପରେ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଶୂର ବିଶିଷ୍ଟ ଗଣମାନେ, ରାଗରେ ଭରି, ଦାନବ ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳିଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ଉପସ୍ଥିତି ଘଣ୍ଟାକର୍ଣ୍ଣ, ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣ, ମହାକାଳ ଗଣମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ନେତାମାନେକୁ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ବର୍ଷା କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ପୁନିପୁନି ବିଶିଷ୍ଟ ଗଣେଶ୍ୱରମାନେକୁ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କରି, ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ଏହି ଆଘାତର ଶବ୍ଦ ଆକାଶରେ ବଦଳ ଭଳି ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲା। ଯୁଦ୍ଧର ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା, ନନ୍ଦିନି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଚମକି, ଚେତନା ପୁନର୍ବାସିତ କରି, ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳିଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ତାପରେ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଦୀପ୍ତିମାନ ବଜ୍ର, ଅଗ୍ନି ଭଳି ଚମକୁଥିବା, ଦାନବ ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳିଙ୍କ ଅଜ୍ର ଭଳି ଅଙ୍ଗରେ ନନ୍ଦିନି ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ।