ହେ ବାସବ, ତୁମ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ଯେଉଁ ତ୍ରିପୁରା ନଗର ଅଛି, ସେଠି ଉଡ଼ୁଥିବା ରଥ, ବିଭିନ୍ନ ପତାକା ଓ ଝଣ୍ଡା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହେଉଛି। ଏହି ଘଟଣା ସବୁଠାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୀବ୍ର ଅଗ୍ନିର ନିମନ୍ତେ ଜଳିଉଛି। ଏଠାରେ ଏହି ଲୋକମାନେ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ କଣ୍ଠା ଓ ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧି ଅଲଙ୍କୃତ। ତ୍ରିପୁରାର ଦୁର୍ଗ, ଦ୍ୱାର ଓ ଉଚ୍ଚ ଦେଖାର ଅସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଦାନବମାନେ ଆକ୍ରମଣ କରି ରହିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମେଘ ଭଳି ଦେହ ଓ ବିକୃତ ମୁହଁ ନେଇ ଉପସ୍ଥିତ। ଦୈତ୍ୟମାନେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ ବିଜୟ ଲାଗି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଆସୁଛନ୍ତି। ତେଣୁ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଶତଶଃ ଦେବତାମାନେ, ତୁମର ପ୍ରିୟ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ସାଥୀଙ୍କ ସହିତ, ଏହି ମହା ଅସୁରମାନେ ଓ ମୋର ସେବକମାନେକୁ ନଶ୍ୱନ୍ନ କର। ମୁଁ ଏଠି ଅଚଳ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ, ତ୍ରିପୁରା ନଗର ସାମ୍ନାରେ ରହିବି ଏବଂ ତୁମର ବିଜୟ ପାଇଁ ସୁଯୋଗ ଖୋଜିବି। କିନ୍ତୁ, ଯେବେ ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ଯୋଗେ ତିନି ନଗର ଏକାତ୍ମ ହେବ, ସେବେ ମୁଁ ଏକ ତୀର ଦ୍ୱାରା ସେମାନେକୁ ଦହି ଦେବି, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର। ଏପରି ଭାବେ ଭଗବାନ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉପଦେଶ ପାଇ ବସବ ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ତ୍ରିପୁରା ଅଭିଯାନ ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ। ଭୟାନକ ରଥମାନେ ଆଗକୁ ବଢ଼ି, ଦେବତାମାନେ ଓ ସେବକମାନେ ସିଂହ ଭଳି ଗଜଗଜାଇ ମେଘ ଭଳି ଉଠିଲେ। ସେଇ ଶବ୍ଦକୁ ଶୁଣି, ତ୍ରିପୁରାର ଦୈତ୍ୟମାନେ ଯୁଦ୍ଧେ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ ଆକାଶ ମାର୍ଗରେ ଦଳପତିମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଛୁଟିଲେ। ଅନ୍ୟମାନେ ମେଘ ଭଳି ଗଜଗଜାଇ, ସିଂହ ଭଳି ଚିତ୍କାର କରି ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରଧ୍ୱନି ଶୁଣାଇଲେ। ଦେବତାମାନଙ୍କ ସିଂହନାଦ ଓ ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ଧ୍ୱନି, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଚିତ୍କାର ଦ୍ୱାରା ଏମିତି ଢାଙ୍କାଯାଇଗଲା, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ବର୍ଷା ମେଘ ଢାଙ୍କିଦେଇଥାଏ। ଚନ୍ଦ୍ରଦୟ ଦ୍ୱାରା ଯେପରି ସମୁଦ୍ର ବଢ଼ିଯାଏ, ସେପରି ତ୍ରିପୁରା ମଧ୍ୟ ଭୟାନକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସୁରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ସାହିତ ହେଲା। କେହି କେହି ଦୁର୍ଗ ଦେଖାରେ, କେହି ଦ୍ୱାରେ, କେହି ଉଚ୍ଚ ଦେଖାର ଉପରେ ବସି, ଅସ୍ଥିର ଓ ଅଶାନ୍ତ ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲେ। କେତେକ ଦାନବ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ଦେହ ଦ୍ୱାରା ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ, ମେଘ ଭଳି ଗଜଗଜାଇଲେ। ଅନ୍ୟମାନେ ଅଜଣା ବେଶରେ ଏଠାଉଠି ଦୌଡ଼ି, ଘର ଭିତରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଥିଲେ—"ଏହା କ'ଣ?" ତେଉଁଠି ଉତ୍ତର ମିଳିଲା—"ମୁଁ ଜାଣିନି; ମୋ ଜ୍ଞାନ ଭିତରେ ଲୁଚିଛି। ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଜାଣିପାରିବ; ସମୟ ବଡ଼ ଓ ଅନନ୍ତ।" ସେଠି ଭୂମିର ଏଇ ପ୍ରଭୁ, ସିଂହ ଭଳି ରଥରେ ବସି, ତ୍ରିପୁରା ଉପରେ ଦବାଇ ଦେଉଛନ୍ତି, ଯେପରି ଦେହ ଉପରେ ରୋଗ ଚାଢ଼ିଯାଏ। ଦାନବମାନେ କହିଲେ—"ସେ ଯେଉଁଠି ହେଉ, ହେଉ; ଅସ୍ପଷ୍ଟତାରେ ଭୟ କ'ଣ? ଚଳ, ଅସ୍ତ୍ର ଧର—ମୋ ପ୍ରଶ୍ନ କେଉଁଠି ରହିବ?" ଏପରି ଶବ୍ଦ ଦେଇ ଦୈତ୍ୟମାନେ ପ୍ରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରି ଆଗକୁ ଆସିଲେ। ତାରକ ନାମକ ନଗରରୁ ତାରକ ନେତୃତ୍ୱାରେ ଦୈତ୍ୟମାନେ କ୍ରୋଧରେ ଅଗ୍ନିସ୍ନାନ କରୁଥିବା ସର୍ପମାନେ ଭଳି ଚୁଟିଲେ। କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଆଗକୁ ଆସିବା ସମୟରେ ପ୍ରମଥ ଦଳପତିମାନେ ସେମାନେକୁ ବାଢ଼ିଦେଲେ, ଯେପରି ସିଂହ ଦଳପତି ହାତୀ ନାୟକମାନେକୁ ରୋକିଦେଇଥାଏ। ଏହି ଗର୍ବିତ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଅଗ୍ନି ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ, ତୁଳନା କରିବାକୁ ଅଗ୍ନି ଶିଖା ଭଳି ଜ୍ୱଳିଉଥିଲେ। ସେମାନେ ବଡ଼ ଧନୁଷ୍ୟ ଟାଣି, ଭୟାନକ ଧ୍ୱନି କରି, ଚାରିପଟେ ଜୀବନ ନେଇଯିବା ତୀର ନିକ୍ଷେପ କରୁଥିଲେ। ଦାନବମାନେ ଅଦ୍ଭୁତ ମୁହଁ ଓ ପଶୁ ଭଳି ଚେହେରା ଥିବା ପ୍ରମଥ ସେବକମାନେକୁ ଦେଖି, ନିଜ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ଗର୍ବିତ ହୋଇ ହସୁଥିଲେ। ଲୋହା ଗଦା ଭଳି ଭୁଜା ନେଇ, ସେମାନେ ଧନୁଷ୍ୟ ଟାଣି, ତୀରମାନେ ଯୋଧାଙ୍କ ବର୍ମକୁ ଭେଦି ହ୍ରଦ ଭଳି ଲାଗିଥିଲା। ଦାନବମାନେ ପ୍ରମଥପତିମାନେକୁ କହୁଥିଲେ—"ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛ; କେଉଁଠି ଯାଉଛ? ଆମେ ତୁମକୁ ମାରିଦେବୁ, ପଛକୁ ଫେର!" ଏପରି କଠୋର କଥା କହି ଦାନବମାନେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ। ପ୍ରମଥ ଦଳପତିମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ମେଘକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଉଛି। ସିଂହ ଭଳି ଚକ୍ଷୁ ଓ ଚାଲି ଥିବା ଯୋଧାମାନେ ପାଥର, ଶିଳା, ଗଛ ଭାଙ୍ଗି ଦାନବମାନେକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ। ସେଇ ନଗର ଦାନବମାନେ ଦ୍ୱାରା ଏମିତି ଭରିଯାଇଥିଲା, ଯେପରି ଆକାଶ ହଂସମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭରିଯାଏ, କିମ୍ବା ସମୁଦ୍ର ମେଘ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ଦୈତ୍ୟନାୟକମାନେ ଧନୁଷ୍ୟ ଟାଣି, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଭଳି ଚିହ୍ନ ଥିବା ଛାତି ନେଇ, ବିପଦ ସମୟର ମେଘ ଭଳି ରୂପ ନେଲେ। ପ୍ରମଥପତିମାନେ ତୀର ଦ୍ୱାରା ବାରମ୍ବାର ଆକ୍ରମିତ ହୋଇ, ପାହାଡ଼ରୁ ସୁନା ତରଳ ହେବା ପରି ଦେହର ତତ୍ତ୍ୱ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ଦୈତ୍ୟମାନେ ଗଛ, ପାଥର, ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁଷ, ବଜ୍ର, ଶୁଳ ଓ ପରଶୁ ଦ୍ୱାରା ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ଯେପରି କାଚ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ। ତ୍ରିପୁରା ଏହି ଭୟାନକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା, ଯେପରି ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ସମୁଦ୍ର ବଢ଼ିଯାଏ। ଦୈତ୍ୟମାନେ "ତାରକ ବିଜୟୀ!" ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ, ଯେଉଁଠି ପ୍ରମଥନାୟକମାନେ "ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ରୁଦ୍ର ବିଜୟୀ!" ବୋଲି ଘୋଷଣା କଲେ। ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ ରଣଭୂମି ମେଘ ଭଳି ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲା, ଯୋଧାମାନେ ତୀରରେ ଅଟକି ଓ ଚିରିଯାଉଥିଲେ। ରଣଭୂମି କଟା ହାତ, ମୁଣ୍ଡ, ଫିକା ପତାକା ଓ ଛତା ଦ୍ୱାରା ଭୟାନକ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ମାଂସ ଓ ରକ୍ତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଅଚାନକ ଆକାଶକୁ ଲାଫି, ଦାନବ ଓ ପ୍ରମଥମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଆକ୍ରମିତ ହୋଇ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଚାରିପଟେ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ। ଶିଦ୍ଧ, ଅପ୍ସରା ଓ ଚାରଣମାନେ ଆକାଶରେ ଘୁରୁଥିବା, ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଘାତକୁ ଦେଖି "ଶାବାଶ! ଶାବାଶ!" ବୋଲି ଉଲ୍ଲାସ କରୁଥିଲେ। ଅସ୍ପର୍ଶିତ ଦିବ୍ୟ ଢୋଳ ଆକାଶରେ ମେଘ ଭଳି ଗଜଗଜାଇ, କ୍ରୁଧିତ ପଶୁ ଭଳି ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲା। ତ୍ରିପୁରା ମଧ୍ୟରେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ନଦୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେପରି ସର୍ପ ଦୀର୍ଘିକା ଭିତରକୁ ଯାଏ, ରାଗାନ୍ଧ ମୁହଁ ନେଇ, ଯେପରି ନଦୀ ସମୁଦ୍ରକୁ ଯାଏ।