ଅଜୟ, ଅଜନ୍ମା ହରଙ୍କୁ ବିଶେଷ ସ୍ତୁତି ଓ ଚମତ୍କାର ଅଳଙ୍କାରରେ ସମ୍ପୂଜିତ କରାଯାଇଥିଲା। ତିନି ନଗର ଧ୍ୱଂସ ପାଇଁ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସୁନାରେ ମଣିଷ୍ୟ ପର୍ବତ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ରଥ ଆକାଶରେ ପାଖି ପରି ଉଡୁଥିଲା। ଏହି ରଥଟି ମକର, ତିମି, ବଡ଼ ମାଛମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଘିରି ରହିଥିଲେ, ଏବଂ ଏହା ଏତେ ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବେ ଚମକୁଥିଲା, ଯେପରି ନିମିଷାନ୍ତେ ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତାଳ ହୁଏ, ମେଘ ତଡ଼ିତର ଗର୍ଜନ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ସମସ୍ତ ଲୋକ ଏହି ଦେବତା ସ୍ଥିତ ରଥକୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ। ପ୍ରମଥଗଣ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲେ, ଲୋକେ 'ଶାବାଶ' ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ। ଭଗବାନଙ୍କର କଣ୍ଠଧ୍ୱନି, ବୃଷଭର ଗର୍ଜନ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଜୟଧ୍ୱନି, ଘୋଡ଼ାମାନେ ହିହିଁ କରୁଥିବା ଶବ୍ଦ ଆକାଶକୁ ଭରିଦେଇଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ଦିବ୍ୟ ଋଷି ନାରଦ, ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରୁ ଉଠି ତ୍ରିପୁରା ନଗରକୁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ। ତ୍ରିପୁରାର ଦାଇତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଶୁଭ ସଙ୍କେତ ଦେଖାଦେଲା, ଏବଂ ଏଠାରେ ତପସ୍ବୀ ନାରଦ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ଦାନବ ମେଘପରି ଏକଠା ହୋଇ, ନାରଦଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମ୍ମାନ ସହିତ ଅଭିବାଦନ କଲେ। ଦାନବନାୟକମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ସେପରି ନାରଦଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ, ପାଦ୍ୟ, ମଧୁପାର୍କ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଦେବତାସ୍ତୁତିଯୋଗ୍ୟ ନାରଦ, ସମ୍ମାନ ଗ୍ରହଣ କରି ଏକ ଶୁଭ୍ର ସୁନାସିଂହାସନରେ ବସିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦାନବପତି ମୟା, ନାରଦଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦେଖି, ଖୁସି ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ— “ହେ ନାରଦ, ଆମ ନଗରରେ ଏହି ଅଶୁଭ ସଙ୍କେତ କାହିଁକି ଦେଖାଯାଉଛି? ଏମିତି ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ହୁଏନାହିଁ। ଆପଣ ସବୁ କିଛି ଜାଣନ୍ତି। ଭୟଙ୍କର ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖାଯାଉଛି, ପତାକା ଭାଙ୍ଗିଯାଉଛି, ବାୟୁ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଧ୍ୱଜା ଭୂମିକୁ ପଡ଼ିଯାଉଛି। ଦ୍ୱାର ଓ ତୋରଣ ନୃତ୍ୟ କରୁଛି, ଅଜଣା କଣ୍ଠରୁ 'ହିଂସା, ହିଂସା' ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଯାଉଛି। ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଦେବମାନେକୁ ଭୟ କରେନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଦାତା, ଭକ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ସ୍ଥାଣୁ ହରାକୁ ଛଡ଼ି। ଏହି ସଙ୍କେତ ଅର୍ଥ ଆପଣ ନିଶ୍ଚୟ ଜାଣନ୍ତି, ତେଣୁ ଦୟାକରି ଆମକୁ କହନ୍ତୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛି।” ମୟାଙ୍କର ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନରେ ନାରଦ ନିର୍ମଳ ଭାବରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ— “ହେ ଦାନବ, ଏହି ସଙ୍କେତ କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ତାହା ଶୁଣ। 'ଧୃ' ମାନେ ଧାରଣ କରିବା, ଏବଂ ଏହାର ମହତ୍ତ୍ୱ ଅନୁଯାୟୀ ଏହାକୁ 'ଧର୍ମ' କୁହାଯାଏ। ଯେଉଁ ଧର୍ମ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ଗୁରୁମାନେ ତାହା ଶିଖାନ୍ତି; ଅନ୍ୟଥା ଅଧର୍ମ ଅପେକ୍ଷିତ ଫଳ ଦେଉନାହିଁ। ଯଦି କେହି ନିଜ ମାର୍ଗ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ପଥକୁ ଯାଏ, ତାହାର ବିନାଶ ନିଶ୍ଚିତ—ଏହି କଥା ବେଦବିଦ୍ୟମାନେ କହନ୍ତି। ତୁମେ ଏହି ଅଧର୍ମର ରଥରେ ଚଡ଼ି, ମଦୋନ୍ମତ ଦାନବମାନେ ସହିତ ଦେବମାନେଙ୍କ ବିପକ୍ଷରେ କାମ କରୁଛ; ଏହିପରି ଅନେକ ସଙ୍କେତ ଦେଖାଯାଉଛି, ଯାହା ଦାନବମାନଙ୍କ ବିନାଶ ପ୍ରକାଶ କରୁଛି। ରୁଦ୍ର, ବିଶ୍ୱର ରଥରେ ଚଡ଼ି, ତ୍ରିପୁରା, ମୟା ଓ ତୁମେ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବାକୁ ଆସୁଛନ୍ତି। ତେଣୁ, ସେଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶରଣ ନିଅ, ତୁମେ ତୁମ ପୁଅ ଓ ଦାନବମାନେ ସହିତ ଏଠାରୁ ବିଦାୟ ନେବା।" ଏପରି ଭୟଙ୍କର ସୂଚନା ଦେଇ, ଦେବତା ନାରଦ ପୁନି ଦେବତାପତିଙ୍କ ନିବାସକୁ ଫେରିଗଲେ। ନାରଦଙ୍କ ବିଦାୟ ପରେ, ଦାନବନାୟକ ମୟା ନିଜ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ କଥା କହିଲେ— “ତୁମେ ସବୁ ବୀର, ପୁଅସମ୍ପନ୍ନ, କର୍ତ୍ତବ୍ୟନିଷ୍ଠ। ଦେବମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କର, ଆମେ କେହି ଭୟ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ଯଦି ଜୟ ଲଭିବା, ଅମରସଭାର ସଦସ୍ୟ ହେବା; ଦେବମାନେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରି, ଏହି ତିନି ନଗରରେ ଆନନ୍ଦ କରିବା। ତେଣୁ, ତୁମେ ଦୂର୍ଗମାନେରେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ସ୍ଥିର ରୁହ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରୁହ। ତିନି ନଗରକୁ ରକ୍ଷା କର, କୌଣସି ଶତ୍ରୁ ଭିତରକୁ ଆସିବା ଦିଅନାହିଁ। ଯେଉଁ ସେଇ ଦେବମାନେ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁମେ ଜାଣ। ସେମାନେଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ରୋକ, ଅନ୍ତର୍ଭେଦ କର।" ଏପରି କହି, ମୟା ଦାନବମାନେଙ୍କ ହୃଦୟ ଅଶାନ୍ତ କରି, ତ୍ରିପୁରା ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଶୁଦ୍ଧ ମନେ, ଭବ, ଦିଗମ୍ବର ଦେବଙ୍କୁ ମଧୁର କଥାରେ ପୂଜା କରି, ମଦନ, ଅରି, ଅନ୍ଧକ ଓ ଯଜ୍ଞ ଶରୀର ଧ୍ୱଂସକାରୀ ଦେବ ମହେଶ୍ଵରଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ। ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଧାରୀ ଦେବ, ମୟାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ବର ଦେଇ, ମୟାକୁ ନିର୍ଭୟ କରିଦେଲେ। ଏହାପରେ, ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ନାରଦ ପୁନି ଦେବସେନା ସମ୍ମିଳନୀକୁ ଆସି, ଏକ ସୁନ୍ଦର ସିଂହାସନରେ ବସିଲେ। ଏହି ସ୍ଥାନ ଇଲାବୃତ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯେଉଁଠି ବଳିଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ବଳି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହୋଇଥିଲେ। ଏଠି ଦେବମାନେଙ୍କ ଜନ୍ମସ୍ଥଳ, ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯେଉଁଠି ବିବାହ, ଯଜ୍ଞ, ଜନ୍ମସଂସ୍କାର ଏବଂ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା ସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଏଠି ଦେବମାନେ ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ; ଏଠି ଭବ ନିଜ ଗଣମାନେ ସହିତ ଅନନ୍ଦରେ ବସିଥିଲେ। ଏଠି, ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି, ଲୋକପାଳମାନେ ସଦା ରହୁଥିଲେ। ମଧୁର ନେତ୍ର, ଚନ୍ଦ୍ରକଳାଧାରୀ ମହେଶ୍ଵର, ଦେବତାପତି ଓ ଗଣମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କଥା କହିଲେ।