ଏହି ଦିବ୍ୟ କଥାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି ଯେ, ଏକ ଅପୂର୍ବ ଧନୁଷ୍ୟ ତିଆରି ହେଲା, ଯାହାର ଗଠନ ଛଅଟି ଋତୁ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିଲା, ବର୍ଷଟି ଧନୁଷ୍ୟର ତାର ହେଲା। ଏହି ଧନୁଷ୍ୟର ତାର ଥିଲା ଅଜାରା, ଯେଉଁଥିରେ ସାମ୍ବିକା ଧନୁଷ୍ୟର ଦୃଢ଼ ଅଂଶ ଭାବେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଲେ। ସମୟ ନିଜେ ହେଲେ ଭଗବାନ ରୁଦ୍ର, ସେହି ବର୍ଷଟି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଆକୃତି ଭାବେ ପରିଚିତ। ତେଣୁ ଉମା କାଳରାତ୍ରୀ ଧନୁଷ୍ୟର ତାର ଭାବେ ଅଜାରା ହେଲେ। ଯିଏ ଗର୍ଭବତୀ ତ୍ରିପୁରାକୁ ଦହିଦେଇଥିଲେ, ସେ ତ୍ରିନେତ୍ର ଭଗବାନଙ୍କ ତୀର ଥିଲା ବିଷ୍ଣୁ, ସୋମ, ଅଗ୍ନି ଓ ଅନ୍ୟ ତିନି ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି। ଏଠାରେ ତୀରର ମୁଁହ ଅଗ୍ନି ହେଲା, ତୀରର ଶିରା ସୋମ ହେଲେ, ଯିଏ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରନ୍ତି। ଶକ୍ତିର ସମ୍ମିଳନ ଏହି ତୀର ହେଲା, ଏବଂ ତେଜସ୍ବୀ ଚକ୍ର ରଥକୁ ଧାରଣ କରିଥିଲା। ସେଠି ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ସର୍ପରାଜ ବାସୁକି ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ବିଷ ଛାଡି ଦେଲେ, ଯାହା ଶକ୍ତିକୁ ବ୍ୟାପି ନେଲା। ଦେବତାମାନେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦିବ୍ୟ ରଥ ତିଆରି କରି, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ନାଥଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ଏହି ରଥ ଆମେ ତିଆରି କରିଛୁ, ଦାନବ ଦଳକୁ ଜୟ କରିବା ପାଇଁ; ଏହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦେବତାମାନେ ବିପଦରୁ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ।" ସେହି ଅତିଶୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରଥ, ଯାହା ମେରୁ ପର୍ବତ ଶିଖର ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, ତିନି ଲୋକର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥ, ଦେବତାମାନେ "ଶ୍ରେଷ୍ଠ!" ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରିଲେ, ଶଂକର ତାହାକୁ ଦୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ତିନି ବାରମ୍ବାର ଏହି ରଥକୁ ଦେଖି "ଶ୍ରେଷ୍ଠ!" ବୋଲି କହି, ଅମରତ୍ୱର ନାଥ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏପରି ଏକ ରଥ ତିଆରି କରିଛ, ମୋ ପାଇଁ ଏହି ରଥକୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଚାଳକ ଦିଅ।" ଏପରି କହିବା ପରେ, ଦେବତାମାନେ ଭୟ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଗଲେ, "ଏହା କିପରି ସମ୍ଭବ?" ତାଙ୍କ ମନେ ଚିନ୍ତା, "ମହାଦେବ ସମ ଅନ୍ୟ କିଏ ଅଛି? ଚକ୍ରଧାରୀ ଭିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି।" ସମସ୍ତେ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଭାର ଉଠାଇଥିବା ବୃଷଭ ଭଳି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, "ଏହା କିପରି ହେବ?" ବୋଲି ଚିନ୍ତା କଲେ। ତେବେ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଦେବତାମାନେଙ୍କ ନାଥ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ଚାଳକ ହେବି," ଏବଂ ବୃଦ୍ଧ ଦେବତା ଘୋଡ଼ାଗୁଡ଼ିକୁ ଧରିଲେ। ଦେବତାମାନେ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଦେଖିଲେ, ବ୍ରହ୍ମା ଚାଳକ ଭୂମିକା ନେଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ସେଠାରେ ସିଂହ ଦହାଡ଼ ଶବ୍ଦ ହେଲା। ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ନାଥ ଦେଖିଲେ, ବ୍ରହ୍ମା ଚାଳକ ଭାବେ ବସିଛନ୍ତି, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଚାଳକ ଭାବେ ଘୋଷଣା କରି, ହର ଏହି ରଥରେ ଆରୋହଣ କଲେ। ଭଗବାନ ରଥରେ ଚଢ଼ିବା ସମୟରେ, ଘୋଡ଼ାମାନେ ହରଙ୍କ ଭାରରେ ଉଁଠି ଭୂମିରେ ହାଟିଗଲେ, ଧୂଳି ଗିଲା। ଭଗବାନ ଦେଖିଲେ, ଭୟରେ କମ୍ପିତ ଏବଂ ଦୁଃଖିତ ବେଦମାନେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ, ଯେପରି ଦୁଃଖିତ ପୁଅ ତାଙ୍କ ଜନକଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ। ତାପରେ ରଥରୁ ପୁଣି ସିଂହ ଦହାଡ଼ ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା, ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ଜୟଧ୍ୱନି କଲେ, ଯେପରି ସମୁଦ୍ର ତୂଫାନରେ ଗର୍ଜନ କରେ। ବ୍ରହ୍ମା, ଯିଏ ସ୍ୱୟଂଭୂ, ଓଁକାର ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଚାବୁକ ନେଇ, ଘୋଡ଼ାମାନେଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଗତିଅନୁସାରେ ଚଳାଇଲେ। ସର୍ପମାନେ ତାଙ୍କ ମୁଁହରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶ୍ୱାସ ଉତ୍ସର୍ଗ କରି, ଆକାଶକୁ ଗିଳିଦେଉଛନ୍ତି, ପୃଥିବୀକୁ ଲୁଟିଯାଉଛନ୍ତି ଭଳି ଦେଖାଯାଏ। ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ରହ୍ମା ଓ କପର୍ଦ୍ଦିନ ଦ୍ୱାରା ଚାଳିତ ଏହି ଦୂତ ଘୋଡ଼ା ଯେପରି ନାଶକାଳୀନ ପବନ ଦୃତ ଗତିରେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱଜ ତିଆରି ହେବା ସମୟରେ, ଶିବଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ନନ୍ଦି ବୃଷଭ ସେଠାରେ ଧ୍ୱଜଦଣ୍ଡ ଉପରେ ବସିଲେ। ଦିବ୍ୟ ଭାର୍ଗବ ଓ ଅଙ୍ଗିରାସ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ତେଜସ୍ବୀ ଏବଂ ଦଣ୍ଡଧାରୀ, ରଥ ଚକ୍ରକୁ ରକ୍ଷା କଲେ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ ଆଶା କରି। ଅନନ୍ତ ଓ ଶତୃନାଶକ ନାଗ ଶେଷ, ଶୁଳ ଧରି, ସେହି ସମୟରେ ରଥ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶୟନକୁ ରକ୍ଷା କଲେ। ଯମ ତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ମହିଷ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ, କୁବେର ତାଙ୍କ ସର୍ପ ଉପରେ, ଦେବତାମାନେଙ୍କ ନାଥ ତାଙ୍କ ହାତୀ ଉପରେ ଆରୋହଣ କଲେ। ଦାନ ଦେଇବାର ଦାତା ଗୁହା, ଶତାଧିକ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ କିନ୍ନର ସ୍ୱର ଭଳି ଚିରସ୍ୱରାଳି ମୟୂର ଉପରେ ଚଢ଼ି, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ରଥରେ ଯୋଗଦେଲେ। ପବିତ୍ର ନନ୍ଦୀଶ୍ୱର, ତେଜସ୍ବୀ ଓ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ, ପଛ ଓ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ, ଯେପରି ସଂହାରକ ଦେବ। ପ୍ରମଥମାନେ ଅଗ୍ନି ସମ ତେଜସ୍ବୀ ଓ ଅଚଳ, ଶର୍ବଙ୍କ ରଥ ପଛେ ପଛେ ଚଲିଲେ, ମହାସାଗରର ମକର ଭଳି। ବୃଗୁ, ଭରଦ୍ୱାଜ, ବଶିଷ୍ଠ, ଗୌତମ, କ୍ରତୁ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, ତପୋଧନ, ମାରୀଚି, ଅତ୍ରି, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଅଙ୍ଗିରା, ପରାଶର, ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହାର୍ଷିମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ସେମାନେ ଅଜୟ ଓ ଅଜନ୍ମା ହରଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଅପୂର୍ବ ଶବ୍ଦ ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ। ତ୍ରିପୁରା ରଥ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇ, ମହାପର୍ବତ ଭଳି ଉଡ଼ୁଥିଲା। ମକର, ତିମି, ବଡ଼ ମାଛ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ହୋଇ, ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ ରଥ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚମକିଲା, ଯେପରି ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ସମୁଦ୍ର ଉଠିଯାଏ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରାନ୍ତ ମେଘ ଭଳି ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲା। ସମସ୍ତ ଲୋକ ଏହି ରଥକୁ ପୂଜା କରୁଥିବା ବେଳେ, ଦେବତା ଉପରେ ଉପବିଷ୍ଟ, ପ୍ରମଥମାନେ ଭୟଙ୍କର ଦହାଡ଼ ଦେଲେ, ଲୋକେ "ବାହ! ବାହ!" ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଭଗବାନଙ୍କର ଧ୍ୱନି, ବୃଷଭର ରମ୍ଭା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେର ବିଜୟ ଧ୍ୱନି, ଘୋଡ଼ାମାନେର ହିହିନାହା ଏହି ଆକାଶକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲା। ଏହି ସମୟରେ, ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରୁ ଦିବ୍ୟ ଋଷି ନାରଦ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ, ତ୍ରିପୁରା ନଗରକୁ ତ୍ୱରିତ ଗତିରେ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ। ଦୈତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଅଶୁଭ ସଂକେତ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ତପୋଧନ ନାରଦ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ଦାନବ, ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଏକଠି ହୋଇ ନାରଦଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମ୍ମାନର ଶବ୍ଦ କହି, ତାଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ କଲେ। ଦାନବନାୟକମାନେ ନାରଦଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ, ପାଦ୍ୟ ଓ ମଧୁପାର୍କ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କରନ୍ତି।