ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ଆତଙ୍କରେ ଦେବତାମାନେ ଏପରି ଭୟଭୀତ ହେଇ ଘୁରୁଛନ୍ତି, ଯେପରି ମେଘ ଆସୁଥିବାବେଳେ ହଂସମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଉଡ଼ିଯାନ୍ତି କିମ୍ବା ସିଂହ ଆସୁଥିବାର ଭୟରେ ମୃଗମାନେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାନ୍ତି। ଏହି ଦୁଃଖ ଓ ଭୟରେ, ଦେବତାମାନେ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ: “ହେ ନିଷ୍ପାପ, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଆତଙ୍କରେ ଆମେ ଏପରି ଭାବେ ଚିତ୍ତ ଭ୍ରମିତ, ଯେ ଆମ ପୁଅମାନଙ୍କ ଓ ଜଣାମାନଙ୍କ ନାମ ମଧ୍ୟ ଭୁଲିଯାଇଛୁ। ଦୈତ୍ୟମାନେ ଅହଂକାରର ମୂର୍ଛନାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନିବାସ, ମୁନିମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରମ ଧ୍ୱଂସ କରୁଛନ୍ତି। ଆପଣ ଯଦି ଶୀଘ୍ର ଏହି ଜଗତ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବେନାହିଁ, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଉତ୍ପାତରେ ଏହି ସୃଷ୍ଟି ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଆଶ୍ରମ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯିବ।” ଦେବମାନେ ଏପରି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ପରେ, ପଦ୍ମଯୋନି ବ୍ରହ୍ମା, ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ମୁଖରେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ କହିଲେ: “ମୁଁ ଯେଉଁ ନିର୍ଭୟତାର ବର ଦେଇଥିଲି, ତାହାର ସମୟ ଶେଷ ହୋଇଛି, ଯେପରି ଆଗରୁ ଘୋଷଣା ଦେଇଥିଲି। ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ଯେ ଦୂର୍ଗ ତିନୋଟି ପୁର—ତ୍ରିପୁରା—ତାହା କେବଳ ଏକ ତୀରରେ ଧ୍ୱଂସ ହେବ, ତୀରବୃଷ୍ଟିରେ ନୁହେଁ। ତୁମ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ଏକ ଘାତରେ ଏହି ଦୈତ୍ୟସମୂହ ସହିତ ନଗର ଧ୍ୱଂସ କରିପାରିବ? ମହାଦେବ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କେହି ଏହି କାମ କରିପାରିବେନାହିଁ। ତେଣୁ ତୁମେ ମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ଯଦି ଯଜ୍ଞନାଶକ ହରଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କର, ସେ ତ୍ରିପୁରାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବେ। ପୁରାତନ ଋଷିମାନେ ତିଆରି କରିଥିବା ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ ପ୍ରାଚୀର ଭାବାଙ୍କ ଏକ ଘାତରେ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇପାରେ; ଏହି ପ୍ରକାର, ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ସମୟରେ ସେ ଏହି ସବୁକୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନଶ୍ୱ କରିପାରିବେ।” ଏପରି ଶୁଣି ଦେବମାନେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, “ଚଳନ୍ତୁ” ବୋଲି, ପିତାମହଙ୍କ ସହିତ ଭବଙ୍କ ସଭାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ସେମାନେ ପୃଥିବୀର ଭୂତ, ଭବିଷ୍ୟତ୍ ସ୍ୱାମୀ, ପାହାଡ଼ରେ ବସିବା, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ମହାଦେବଙ୍କୁ, ମହାତ୍ମା ନନ୍ଦି ଓ ମୋତେ ସହିତ ଦେଖିଲେ। ଅଜନ୍ମା, ଅଗ୍ନିପ୍ରତୀକାଶୀ, ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ସଦୃଶ ଚକ୍ଷୁ, ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଅଗ୍ନି ଆଭା ଶୋଭିତ ମହାଦେବଙ୍କୁ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ। ଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଭା ସମାନ ମୃଦୁ ମୁଖ, ନୀଳ ଓ ରକ୍ତ ଅଙ୍ଗ, ଗୋପତି, ଦୟାମୟ, ପାର୍ବତୀପତି ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ସେମାନେ ନମସ୍କାର କଲେ। ସେମାନେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ: “ଭବ, ଶର୍ବ, ରୁଦ୍ର, ଵରଦାୟୀ, ପଶୁପତି, ଟିକ୍କା ଜଟାଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ମହାଦେବ, ଭୟାନକ, ତ୍ରୟମ୍ବକ, ଶାନ୍ତିଦାୟକ, ଈଶାନ, ଭୟନାଶକ, ଅନ୍ଧକାର ନାଶକଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ନୀଳକଣ୍ଠ, ଭୟାନକ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, କୁମାର ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ଓ କୁମାର ପିତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ, ଧୂମ୍ର, ଉତ୍ତମ, ଭୟାନକ, ନୀଳଚୂଡ଼ା, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ, ଦିବ୍ୟ ଶୟନୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସର୍ପ, ତ୍ରିନେତ୍ର, ସୁବର୍ଣ୍ଣବୀଜ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ଅମ୍ବିକାପତି, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ପ୍ରଶଂସିତଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ବୃଷଧ୍ୱଜ, କପାଳଧାରୀ, ଜଟାଧାରୀ, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଜଳରେ ତାପିତ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅଜୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ବିଶ୍ୱ ଆତ୍ମା, ବିଶ୍ୱ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଓ ଉପସ୍ଥିତ, ଦିବ୍ୟ ରୂପୀ, ଦେବ, ଦିବ୍ୟ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସୁଲଭ, ଆକାଙ୍କ୍ଷିତ, ପୂଜ୍ୟ, ସଦା ଦୟାଳୁ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମନୋବାଞ୍ଛାପୂର୍ଣ୍ଣ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।” ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ଏପରି ପ୍ରଶଂସା କରିବା ପରେ, ମହେଶ୍ଵର ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: “ଦେବମାନେ ଏପରି ଭୟ କାହିଁକି?” ସେ କହିଲେ: “ସ୍ୱାଗତ, ତୁମେ ମନରେ ଯାହା ଅଛି କୁହ; ମୁଁ କିଛି ରଖିବିନି, ତୁମ ମନୋବାଞ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି। ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ତୁମ ମଙ୍ଗଳ କରିବି, ମୁଁ ଘୋର ତପସ୍ୟା କରୁଛି। ଯେଉଁମାନେ ତୁମକୁ ଘୃଣା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଅପ୍ରିୟ। ତୁମ ପାଇଁ ଭବ ତାଙ୍କ ନାଶ କରିବେ।” ଭଗବାନଙ୍କ ଏପରି ଦୟା ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଦେବମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅଂଶ ଉପଯୁକ୍ତ ବୋଲି ଘୋଷଣା କଲେ। ସେମାନେ ବୋଲିଲେ: “ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ଘୋର ତପସ୍ୟା କରିଛୁ; ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଅତ୍ୟାଚାରରେ ଅତିଶୟ ପୀଡ଼ିତ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛୁ। ଦିତିପୁତ୍ର ତିନିନେତ୍ରୀ, ଯୁଦ୍ଧପ୍ରିୟ ମୟା ନାମକ ଦୈତ୍ୟ ତ୍ରିପୁରା ନାମକ ଦୂର୍ଗ ତିଆରି କରିଛି। ଏହି ଦୂର୍ଗ ଉପରେ ଭରସା କରି ଦୈତ୍ୟମାନେ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ଆମକୁ ଉତ୍ପୀଡ଼ନ କରୁଛନ୍ତି; ମହାଦେବ, ଆପଣ ଯେଉଁ ଚାକରକୁ ଚାହିଁବେ, ପଠାନ୍ତୁ। ନନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟ ଉଦ୍ୟାନ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଛି, ରମ୍ଭା ଆଦି ସମସ୍ତ ଅପ୍ସରାକୁ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଧରିନେଇଛନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହାତୀ କୁମୁଦ, ଅଞ୍ଜନ, ବାମନ, ଏୟାରାବତ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହରାଗଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରଥର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ନେଇ ତାଙ୍କ ରଥରେ ଯୋଗାଇଛନ୍ତି। ଆମ ସମସ୍ତ ରଥ, ହାତୀ, ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଧନ ଦୈତ୍ୟମାନେ ନେଇଛନ୍ତି; ଆମ ଜୀବନ ଅନିଶ୍ଚିତ।" ତାପରେ ଦେବମାନେ, ଶକ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ତିନିନେତ୍ରୀ, ବରଦାୟକ, ବୃଷଭାରୁଢ଼ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। ଶିବ କହିଲେ: “ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଭୟ ତ୍ୟାଗ କର, ମୁଁ ତ୍ରିପୁରାକୁ ଦହିଦେବି। ମୋ କଥା ଅନୁସରଣ କର। ଯଦି ତୁମେ ଚାହୁଁଛ, ମୁଁ ସେହି ନଗର ସହିତ ନିବାସୀମାନେକୁ ଦହିଦେବି, ମୋ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ରଥ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର; ବିଳମ୍ବ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।” ଦେବମାନେ, ପିତାମହଙ୍କ ସହିତ, “ଏହିପରି ହେଉ” ବୋଲି ମହାଦେବ ପାଇଁ ଏକ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥ ତିଆରି କଲେ। ଏହି ରଥର ଚକ୍ର ହେଲେ ପୃଥିବୀ ଓ ଦୁଇ କୁବେର, ମେରୁ ପର୍ବତ ମୁଣ୍ଡ ହେଲା ରଥର ଆଧାର, ମନ୍ଦରାଚଳ ହେଲା ଏହି ରଥର ଅକ୍ଷ।