ମୋର ବିଚାରାନୁସାରେ, ଦେବତାମାନେ ସମସ୍ତେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ନଗରର ଆୟତନ ଶତ ଯୋଜନ ପରିମାଣରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହେଲା। ଏହାର ପ୍ରସ୍ଥ ସହିତ ଲମ୍ବ ମଧ୍ୟ ଶତ ଯୋଜନ ଥିଲା। ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ସଂଯୋଗରେ ଏହି ନଗର ନିର୍ମାଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିଲା ଏବଂ ଏହି ନଗର ପ୍ରାଚୀନ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲା। ଏହି ତିନିଟି ନଗର ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଆକାଶରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଉଥିଲେ। ସେହି ସମୟରେ, ଯିଏ ଏହି ତିନିଟି ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚିପାରିବ, ସେ ଏକମାତ୍ର ଘାତରେ ଶତାଧିକ ପ୍ରାଚୀନ ନଗରକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିପାରିବ। ଏଠାରେ ପୃଥିବୀରେ ଏକ କଳା ଲୋହାର ନଗର, ଆକାଶରେ ଏକ ରୂପାର ନଗର ଓ ତାହାର ଉପରେ ଏକ ସୁନାର ନଗର ଥିଲା। ଏହି ତିନିଟି ନଗର ଶତ ଯୋଜନ ପ୍ରସ୍ଥରେ ଏକଠା ହୋଇ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃସାଧ୍ୟ ଏବଂ ଅଗମ୍ୟ ଥିଲା, ଯାହାକୁ ଟ୍ରିପୁରା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହି ନଗର ଉଚ୍ଚ ଦୁର୍ଗ, ଶତାଧିକ ଅସ୍ତ୍ର ନିକ୍ଷେପ କରିବା ଯନ୍ତ୍ର, ଚକ୍ର, ବାଣ, ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା। ଦ୍ୱାରଗୁଡିକ ମହାମନ୍ଦରା ଓ ମେରୁ ପର୍ବତର ଦ୍ୱାର ସମାନ ଦୃଢ଼ ଓ ଅଲୋକିକ ଥିଲା, ଦୁର୍ଗ ଚୂଡ଼ାଗୁଡିକ ଉଜ୍ୱଳ ଜ୍ୟୋତିରେ ମଣିଯାଉଥିଲା। ଏହି ଟ୍ରିପୁରାକୁ ମାୟା ନାମକ ଦାନବ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ଯନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ଏବଂ ରକ୍ଷିତ କରିଥିଲେ। ଏହା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ରେଖାରେ ମୁଡ଼ିଥିଲା, ଏହି ଟ୍ରିପୁରାକୁ ତିନି ଚକ୍ଷୁବାନ୍ ବ୍ୟତୀତ କେହି ଧ୍ୱଂସ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏପରି ଚିନ୍ତାରେ ଭରିଥିବା ମାୟା ଦାନବ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ଟ୍ରିପୁରା ଦୁର୍ଗ ତିଆରି କଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କର ମନର ଚିନ୍ତା ଏବଂ କୌଶଳର ଫଳ ଥିଲା। ଏଠାରେ ଦୁର୍ଗଚିତ୍ର, ପଥ, ଦ୍ୱାର, ଦୁର୍ଗଦ୍ୱାର ସହିତ ଉଚ୍ଚ ଦ୍ୱାର ଓ ଦୁର୍ଗଦ୍ୱାର ଥିଲା। ରାଜପଥ ବିଶାଳ ଏବଂ ସ୍ଥଳୀୟ ପଥ, ଗଳି, ସଭାମଣ୍ଡପ ଓ ବଜାର ମଧ୍ୟ ଥିଲା। ନଗର ମଧ୍ୟରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦେଉଳ, ମଣ୍ଡପ, ପୋଖରୀ, ଜଳାଶୟ ଓ ବିଲ୍ ଥିଲା। ଉଦ୍ୟାନ, ସଭାମଣ୍ଡପ, ବନ୍ଦନା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୂମି, ଦାନବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଚାରିପାଖ ନିକେତନ ଥିଲା। ଏପରି ଚିତ୍ରଣ ମାୟାଙ୍କ ମନରେ ଉପଜିଥିଲା, ଏହି ଟ୍ରିପୁରା ନାମକ ନଗର ତାଙ୍କର ହାତରେ ଗଢ଼ିଉଠିଥିଲା। କଳା ଲୋହାର ନଗର ମାୟା ତିଆରି କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ତାରକ ନାମକ ଦାନବ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିଲା। ରୂପାର ନଗର ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା, ଏଠାରେ ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ ନାମକ ଦାନବ ବର୍ଷାମେଘ ପରି ଚମକୁଥିଲେ। ସୁନାର ନଗର ମଧ୍ୟ ମାୟାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ନିଜେ ରାଜା ଭାବେ ବସିଥିଲେ। ଏହି ତିନିଟି ନଗର ଏକଠା ହୋଇଥିଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ନଗର ଶତ ଯୋଜନ ଦୂରରେ ଅଲଗା ଅଲଗା ଥିଲା। ମାୟାଙ୍କ ମହାନ ନଗର ମେରୁ ପର୍ବତ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା ଏବଂ ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ସଂଯୋଗରେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଦାନବ ଟ୍ରିପୁରା ତିଆରି କଲେ, ଯେପରି ତିନି ଚକ୍ଷୁବାନ୍ ଭଗବାନ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନ ତିଆରି କରିଥିଲେ। ମାୟା ଚଳିଚଳି ନଗର ପରେ ନଗର ତିଆରି କରୁଥିଲେ। ବରୁଣ ମଣ୍ଡଳରେ ଶତ ହଜାର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମହଲ, ସୁନା, ରୂପା, ଓ ଲୋହାର ତିଆରି ହୋଇଥିଲା। ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଦାନବମାନଙ୍କ ଏହି ନଗର ମଣିମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଶତଶଃ ରାଜମହଲ ଓ ଉଚ୍ଚ ମହଲ ଦ୍ୱାରା ଭରିଯାଇଥିଲା। ଏହି ସମସ୍ତ ନଗର ଇଚ୍ଛାର ନିବାସସ୍ଥାନ ଥିଲା, ସମସ୍ତ ଲୋକର ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିଲା। ଉଦ୍ୟାନ, ଜଳାଶୟ, କୁଆ, ପଦ୍ମାକିର୍ଣ୍ଣ ବିଲ୍ ଏଠାରେ ଥିଲା। ଅଶୋକବନ ସଦୃଶ ଉପବନ, କୋଇଲିର ଡାକ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣ୍ଡପ ଓ ଚାରି ଖମ୍ଭା ଉପରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ମହଲ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସାତ, ଆଠ, ଦଶ ତଳ ବିଶିଷ୍ଟ ଘର, ମାୟାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶିଳ୍ପକୌଶଳରେ ତିଆରି ହୋଇ, ଅନେକ ପତାକା, ଧ୍ୱଜା ଓ ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା। ଘଂଟି ଚୁଡ଼ାର ଶବ୍ଦ, ସୁଗନ୍ଧିତ ଗନ୍ଧ, ଅଲଙ୍କୃତ ଘର ଓ ଫୁଲ ଓ ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା ମଣିଯାଉଥିଲା। ଯଜ୍ଞଧୂମ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ଧାର ହୋଇଥିବା ସ୍ଥାନ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଡ଼ି ଦ୍ୱାରା ଭରିଥିଲା, ମେଘ ଓ ହଂସମାଳା ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଟ୍ରିପୁରାର ଘରଗୁଡ଼ିକ ଶାରୀବଦ୍ଧ ଭାବେ ଥିଲା, ମୁକ୍ତାମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଚନ୍ଦ୍ରର ଅମ୍ବୁ ହାସ୍ୟ ପରି ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଘରଗୁଡ଼ିକ ଚମେଳି, ଜାତୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଭରିଥିଲା, ଧୂପ ଓ ପଞ୍ଚେନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପଭୋଗ ପାଇଁ ସଦା ଉପଯୁକ୍ତ ଥିଲା। ଏହି ତିନି ନଗରର ଦୁର୍ଗ ଦ୍ୱାର ସୁନା, ରୂପା, ତାମ୍ବା ଓ ମଣିମାଳା ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ଥିଲା, ପର୍ବତ ଦୁର୍ଗ ସମାନ ଦୃଢ଼ ଥିଲା। ପ୍ରତ୍ୟେକ ନଗରରେ ଶତଶଃ ଦ୍ୱାର, ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ପର୍ବତ ଚୂଡ଼ା ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଟ୍ରିପୁରାର ନଗର ନୃତ୍ୟ ତାଳର ଶବ୍ଦ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୋଭା, ଅମରାବତୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିଲା। ଏଠାରେ କନ୍ୟାମାନେ ରହୁଥିଲେ, ଉଦ୍ୟାନ, କ୍ରୀଡ଼ାଭୂମି, ପୋଖରୀ, ବଟମୁଳ, ବିଲ୍, ନଦୀ, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉପବନ ଥିଲା। ଦିବ୍ୟ ସୁଖ, ମଣିମାଳା ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ଏବଂ ଫୁଲର ଶୈଳୀରେ ଭରିଥିଲା। ଟ୍ରିପୁରାର ଦ୍ୱାର ଶତଶଃ ଗଭୀର ଖାଳ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ଥିଲା, ଯାହା ମାୟାବୀ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି। ମାୟାଙ୍କ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୁର୍ଗ ଶୁଣି, ଦିତିର ପୁତ୍ରମାନେ—ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଓ ରାଜାମାନେ—ହଜାରେ ହଜାର ଶୂରବୀର ଏଠାକୁ ଆସିଲେ। ଏହି ଦାନବମାନେ ଦେବଶତ୍ରୁ ଭାବେ ଗର୍ବିତ ଓ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦଳନ କରି, ପର୍ବତ ହାତୀ ସମାନ ଟ୍ରିପୁରାକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ, ଯେପରି ମେଘ ଆକାଶକୁ ଜଳରେ ଭରିଦିଏ। ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଟ୍ରିପୁରା ଦୁର୍ଗ ତିଆରି ହେବା ପରେ, ଏହି ଦୁର୍ଗ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ ହେଲା। ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ-ସନ୍ତାନ ସହିତ, ଯମ ସମ ଦୁଷ୍ଟ ଶକ୍ତି ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ମାୟାଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ଅନୁଯାୟୀ ଘରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ସେଠାରେ ବନରେ ସିଂହ, ସମୁଦ୍ରରେ ମଗର ଭଳି ଦାନବମାନେ ଦୁଷ୍ଟତା ଓ କ୍ରୋଧରେ ଏକଠା ହେଲେ। ଏହି ଭାବେ ଦେବଶତ୍ରୁ ଦାନବମାନେ ଟ୍ରିପୁରାକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ, ଦଶ କୋଟି ଦୈତ୍ୟ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ।