ଏହିପରି, ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କର ଉତ୍କଟ ତପସ୍ୟାରେ ଏତେ ଦୀନ, ଶରୀରହୀନ ଓ ଶିରା-ଉଦ୍ଘାଟିତ ହେଇଯାଇଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ତେଜସ୍ବିତା ପ୍ରାୟ ଶୁନ୍ୟ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ତିନି ଅଗ୍ନିର ତାପରେ ସମସ୍ତ ଲୋକମାନେ ଅନ୍ଧାର ହେଉଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଶକ୍ତିହୀନ ଓ ନିର୍ବଳ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରପଞ୍ଚର ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ହଠାତ୍ ସେମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ଦାନବବୀରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ବିସ୍ମିତ ହେଲେ ଓ ସେଉଁଠି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଦାନବମାନେ ନିଜ ପ୍ରପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ବ୍ରହ୍ମା, ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ତାପରେ ତେଜସ୍ୱୀ ହୋଇଥିବା ଦେଖି, ଆନନ୍ଦର ଦୃଷ୍ଟି ଓ ମୁହଁ ସହ ବର ଦେବା ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଲେ—"ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛି। ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା କର, ଯାହା ଚାହଁ, ତାହା ମାଗ।" ଏହିପରେ, ଦାନବମାନେ ପିତାମହଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହ ନିକଟରେ ଯାଇଲେ। ଏଠିରେ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ମାୟା ଆନନ୍ଦରେ ଚକିତ ଦୃଷ୍ଟି ସହ କହିଲେ—"ହେ ଦେବ, ପୂର୍ବେ ତାରକା ଯୁଦ୍ଧରେ ଦାନବମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଠାରେ ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କରାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁତାରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଳାଇଯାଇଥିଲେ। ଆମେ ଆଶ୍ରୟ କିମ୍ବା ସୁରକ୍ଷା କୌଣସିଠି ମିଳେନାହିଁ। ଏବେ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଓ ଆପଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ ଏହିପରି ଏକ କିଲ୍ଲା ତିଆରି କରିବାକୁ ଚାହେଁ, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଜୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହି ତ୍ରିପୁର ଦୁର୍ଗ ଆମ ପାଇଁ ଅଜୟ ହେଉ, ଭୂମିଜ, ଜଳଜ, ଋଷିମାନଙ୍କ ଶାପ, ଦେବତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର, ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଭଙ୍ଗ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯଦି ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ଲାଗେ, ତେବେ ଏହି ତ୍ରିପୁର ଅଜୟ ହେଉ।" ମାୟାଙ୍କ ଏହି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମା ହସି କହିଲେ—"ଦୁଷ୍ଟଚରିତ୍ର ଜନଙ୍କୁ ଅମରତ୍ୱ ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ, ଦାନବ। ତେଣୁ, ଏହି ଦୁର୍ଗ ତିଆରି କର।" ପିତାମହଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଦାନବ ମାୟା ତୁରନ୍ତ ଦୁର୍ଗ ତିଆରି କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ତାପରେ, ହାତ ଜୋଡି ମାୟା, ପଦ୍ମଯୋନି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପୁନି କହିଲେ—"ଯେଉଁ ଜଣେ ଏହି ଦୁର୍ଗକୁ ଏକ ତୀରରେ, ଏକ ଘାତରେ ଧ୍ୱଂସ କରିପାରିବେ, ସେଉଁଠି ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିପାରିବେ; ଅନ୍ୟମାନେ ଅଜୟ ରୁହନ୍ତୁ।" ବ୍ରହ୍ମା ଏହାକୁ ମଞ୍ଜୁର କଲେ—"ତଥାସ୍ତୁ।" ଏହିପରି ଦର୍ଶନ ଦେଖି, ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ, ଦାନବମାନେ ମାୟାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଚାଲିଗଲେ। ବରଦାନ ପାଇଁ ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଶକ୍ତିରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଗର୍ବିତ ହେଲେ। ମହାପ୍ରଜ୍ଞା ଦାନବ ମାୟା ଏବେ ଦୁର୍ଗ ତିଆରିବାକୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ ଓ ଚିନ୍ତା କଲେ—"ମୁଁ କିପରି ଏହିପରି ଦୁର୍ଗ ତିଆରି କରିପାରିବି, ଯେଉଁଠି ତ୍ରିପୁର ମୋର ନିର୍ମାଣ?" ସେ ଭାବିଲେ, "ଏହି ଦିବ୍ୟ ନଗର ମାତ୍ର ମୁଁ ନିଜେ ଅଧିବାସ କରିବି, ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହେଁ। ଏହାକୁ ଏକ ତୀରରେ ଧ୍ୱଂସ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଏହିପରି ହେବ। ଦେବତାମାନେ ମୋର ଚିନ୍ତା ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ନଗରର ବିସ୍ତାର ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ହେବ। ପ୍ରସ୍ଥ ମଧ୍ୟ ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ହେବ। ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ଯୋଗେ ଏହି ନିର୍ମାଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ, ଏବଂ ଏହି ନଗର ପୁରାତନ ହେବ। ପୁଷ୍ୟ ଯୋଗେ ସେଗୁଡ଼ିକ ଆକାଶରେ ଏକତ୍ରିତ ହେବ, ଏବଂ ଯେଉଁ ଜଣେ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିବେ, ସେ ଏକ ଘାତରେ ଶତଶଃ ପୁରାତନ ନଗର ଧ୍ୱଂସ କରିପାରିବେ। ପୃଥିବୀରେ ଏକ ଲୋହାର, ଆକାଶରେ ଏକ ରୂପାର, ଏବଂ ରୂପାର ଉପରେ ଏକ ସୁନାର ନଗର ତିଆରି ହେବ। ଏହି ତିନି ନଗର ମିଶି ତ୍ରିପୁର ହେବ, ଯାହା ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ପ୍ରସ୍ଥରେ ଯୋଡ଼ାଯିବ ଓ ଅତି ଦୁର୍ଗମ ହେବ।" "ଏହି ତ୍ରିପୁର ର ସ୍ତମ୍ଭ, ଶତଶଃ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିବା ମେକାନିଜମ୍, ଚକ୍ର, ଭାଲା, ଅନ୍ନ୍ୟ ଗତିଶୀଳ ଯନ୍ତ୍ର, ମହାମନ୍ଦରା ଓ ମେରୁ ପର୍ବତ ସମ ଦ୍ୱାର, ଚମକୁଥିବା ପରିକୋଟ ଓ ଦୁର୍ଗ ଦ୍ୱାର ଥିବ। ମାୟା ନାମକ ଦାନବ ଏହି ସତାରକ ଦୁର୍ଗକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ, ଏହି ଦୁର୍ଗ ବିଦ୍ୟୁତ୍ରେ ଗୁଥିଥିବା ଭଳି ଅତି ସୁରକ୍ଷିତ ହେବ। ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଭଗବାନ୍ ଛାଡ଼ି କେହି ଏହି ତ୍ରିପୁରକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।" ଏପରି ଚିନ୍ତାରେ ଲିନ ମାୟା ଦିବ୍ୟ ଉପାୟରେ ତ୍ରିପୁର ଦୁର୍ଗ ତିଆରି କଲେ। ଏଠାରେ ପରିକୋଟ, ରାସ୍ତା, ଦ୍ୱାର, ମହାଦ୍ୱାର, ତୁର୍ୟଦ୍ୱାର ସବୁ ଥିଲା। ରାଜପଥ ଓ ଗଲି, ସଭାଗୃହ, ଚକ ଓ ଚତ୍ୱର ମଧ୍ୟ ଏଠି ଥିଲା। ନଗର ମଧ୍ୟରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦେଉଳ, ମଣ୍ଡପ, ପୋଖରୀ, ଜଳାଶୟ ଓ ହ୍ରଦ ଥିଲା। ଉଦ୍ୟାନ, ସଭା ଓ ଉପବନ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ହାଟିବା ଉପভୋଗ୍ୟ ମାର୍ଗ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଥିଲା। ଏପରି ମନେ ତିଆରି କରି, ମାୟା ତ୍ରିପୁର ନାମକ ଏହି ଦିବ୍ୟ ନଗର ଗଢ଼ିଥିଲେ। ମାୟା ଏକ କଳା ଲୋହାର ନଗର ତିଆରି କଲେ, ଯେଉଁଠି ତାରକା ନାମକ ଦାନବ ରାଜା ହେଲେ। ରୂପାର ନଗର ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଚମକୁଥିଲା, ଏଠିର ରାଜା ଥିଲେ ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ, ଯେଉଁଠି ବର୍ଷାମେଘ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ଥିଲେ। ସୁନାର ନଗର ମାୟା ନିଜେ ଅଧିକାର କରିଥିଲେ। ତାରକାଙ୍କର ନଗର ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ଦୂରରେ ଥିଲା, ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀଙ୍କର ନଗର ମଧ୍ୟ ଏତେ ଦୂରରେ ଥିଲା। ମାୟାଙ୍କ ସ୍ୱନ୍ୟ ନଗର ମେରୁ ପର୍ବତ ସମାନ ଭାବରେ ବିଶାଳ ଥିଲା, ଏହି ତିନି ନଗର ପୁଷ୍ୟ ଯୋଗେ ଏକତ୍ରିତ ହେଉଥିଲା। ଏହିପରି, ମାୟା ତ୍ରିପୁର ତିଆରି କଲେ, ଯେପରି ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଭଗବାନ୍ ପୁଷ୍ପକ ତିଆରି କରିଥିଲେ। ଏଠି, ବରୁଣ ମଣ୍ଡଳରେ, ଶତଶଃ ହଜାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହଳ, ସୁନା, ରୂପା ଓ ଲୋହାର ତିଆରି ଥିଲେ। ଏଭଳି ଅଦ୍ଭୁତ ତ୍ରିପୁର ନଗର ମାୟାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା।