ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଦି ଦ୍ରବ୍ୟର ଏକ ବିଶ୍ୱ ରୂପ ଅଛି, ଯାହାର ବ୍ୟାପ୍ତିକୁ କିଏ ନିଜେ ଗଣନା କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ଏହି ଆଗମନ ଓ ବିଦାୟର ଗଣନା କିଏ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଏବଂ ମାନବ ନିଜ ମାଂସ ଭରିତ ଚକ୍ଷୁରେ ତାରାମଣିମାନଙ୍କ ଗତିକୁ ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏବେ ଆମେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ—ଭଗବାନ ମହେଶ୍ୱର କିପରି ନଗର ନାଶକ ହେଲେ, ଏବଂ କିପରି ଦେବତା ତିନିଟି ନଗରକୁ ଦହିଦେଲେ? ଏହା ଆମକୁ ଖୁବ ଭକ୍ତି ଭାବରେ ଜଣାଇଦିଅ। ଆମେ ପୁନିପୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛୁ—ମହା ମାୟା ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତିନିଟି ନଗର ତୃପୁରା କିପରି ତିଆରି କଲେ ଏବଂ ଭଗବାନ କିପରି ଏକ ଏକା ତୀରରେ ତାହାକୁ ଦହିଦେଲେ? ଏହା ଆମକୁ ଖୁବ ଆଦରରେ ଜଣାଇଦିଅ। ଏବେ ଶୁଣ, ଭଗବାନ କିପରି ତୃପୁରାକୁ ନାଶ କଲେ: ମାୟା, ଏକ ବିଶାଳ ମାୟାବୀ ଦାନବ ଏବଂ ମୋହର ଉତ୍ପତ୍ତିକାରୀ, ଏହି ତୃପୁରାର ନିର୍ମାତା ଥିଲେ। ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ ହେବା ପରେ ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କଲେ; ଏବଂ ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହେବା ସମୟରେ, ଦୈତ୍ୟମାନେ, ତାଙ୍କୁ ଦୟା କରି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ନିଜେ ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ତାରକ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାଗୀରଥିଲେ। ମାୟାର ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ମାୟାଙ୍କ ସାଥରେ ରହି, ଏହି ଦୁଇ ଦାନବ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ; ସେମାନେ ତିନିଟି ଜଗତର ଦେହର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, କିମ୍ବା ତିନିଟି ଅଗ୍ନିର ପରି। ଦାନବମାନେ ତିନିଟି ଜଗତକୁ ଦହି ଦେଉଥିଲେ, ଶୀତକାଳରେ ଜଳରେ ଶୋଇ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ପଞ୍ଚ ଧାରା ତାପକୁ ସହିଥିଲେ। ବର୍ଷାକାଳ ଓ ଖୋଲା ଆକାଶରେ, ସେମାନେ ଦେହକୁ କ୍ଷୟ କରି, କେବଳ ଫଳ, ମୂଳ, ଫୁଲ ଓ ଜଳ ଖାଇ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ। ଅନ୍ୟ ସମୟରେ, ସେମାନେ ଯାହା ମିଳିଥିଲା ତାହା ଖାଇ, କୋରା ଚାମ୍ବା ମାଟି ଲଗାଇ ପିନ୍ଧି, ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଜଳାଶୟରେ ଲିନ ହେଉଥିଲେ। ଏଭଳି ତପସ୍ୟା କରି, ସେମାନେ ଦେହରେ ମାଂସ ନଥିବା, ଶୋକାକୁଳ ଓ ଶିରା ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ, ସେମାନଙ୍କ ଉଜ୍ୱଳତା ଅପାୟ ହୋଇଯାଉଥିଲା। ସମସ୍ତ ଜଗତ ଅନ୍ଧାର ହେଉଥିଲା, ଭାଷା କମ୍ଜୋର ହେଉଥିଲା, ତିନିଟି ଦାନବ ଅଗ୍ନିରେ ଜଗତ ଦହିଯାଉଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ସେମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଜଗତର ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ଏବଂ ଦୈତ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବରେ ଉଚ୍ଚ୍ୱାସ କଲେ। ଦୈତ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ; ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା, ଦାନବମାନେ ତପସ୍ୟାର ତାପରେ ଉଜ୍ୱଳ ଦେଖି, ଚକ୍ଷୁ ଓ ମୁହଁରେ ଆନନ୍ଦ ଭରି, କହିଲେ: "ମୁଁ ତୋମମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଛି, ତୋମମାନଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାକୁ।" "ତୋମେ ଯାହା ଚାହୁଁଛ, ଯାହା ଚାହୁଁଛ, ମୋତେ କହ; ତାହା ଦେବି।" ଏପରେ, ଦୈତ୍ୟମାନେ ପିତାମହଙ୍କୁ ନିକଟ ଗଲେ। ବିଶ୍ୱକର୍ମା ମାୟା, ଆନନ୍ଦରେ ଚକ୍ଷୁ ବଡ କରି, କହିଲେ: "ଓ ଦେବ, ପୂର୍ବରୁ ଦୈତ୍ୟମାନେ ତାରକ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ।" "ସେମାନେ ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆହତ ହୋଇଥିଲେ, ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲେ, ଏବଂ ଶତ୍ରୁତାରେ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଦେବମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୟରେ ତଳାପଡି ଥିଲେ।" "ଆମେ ଆଶ୍ରୟ କିମ୍ବା ସୁରକ୍ଷା ଜାଣିପାରିନଥିଲୁ; ଏହି ତପସ୍ୟା ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିରେ, ମୁଁ—" "ଏକ ଏମିତି ଦୁର୍ଗ ତିଆରି କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଯାହାକୁ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହି ତିନିଟି ଦୁର୍ଗରେ, ଓ ଆଶୀର୍ବାଦକାରୀ, ମୋ ପାଇଁ—" "ଏହା ପୃଥିବୀର ଜନ, ଜଳର ଜନ, ଋଷିମାନଙ୍କ ଶାପ, ଦେବମାନଙ୍କ ଶସ୍ତ୍ର, ଦେବମାନେ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଅପରାଜିତ ହେଉନ୍ତୁ, ଓ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ନାଥ।" "ଏହି ତୃପୁରା ଅପରାଜିତ ହେଉ, ଯଦି ଆପଣଙ୍କୁ ପସନ୍ଦ।" ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଏହି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମା ହସି କହିଲେ: "ଓ ଦାନବ, ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ରର କାହାକୁ ଅମରତ୍ୱ ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ।" "ସେହିପାଇଁ, ଦୁର୍ଗ ତିଆରି ଆରମ୍ଭ କର; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଦାନବ ମାୟା ଦୁର୍ଗ ତିଆରି ଆରମ୍ଭ କଲେ।" "ଏକ ଅନୁରୋଧ ଆଉ କରୁଛି, ଲୋଟସରୁ ଜନ୍ମିତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ," ମାୟା କହିଲେ, "ଯେଉଁଠି ଦୁର୍ଗ ଏକ ଏକା ତୀରରେ ନାଶ ହେଉଛି, ତିନିଟି ଦୁର୍ଗ ଏକା ତୀରରେ ଭଙ୍ଗ ହେଉ, ସେଉଁଠି ଶେଷ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଅପରାଜିତ ରୁହନ୍ତୁ।" "ଏହିପରି ହେଉ," ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବମାନଙ୍କ ପିତାମହ, ମାୟାଙ୍କୁ କହିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଜଣା ହେଇ, ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଇଥିଲା; ବ୍ରହ୍ମା ବିଦାୟ ନେଲେ, ଦାନବମାନେ ମାୟାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଚାଲିଗଲେ। ବର ମିଳିବାରେ, ସେମାନେ ଖୁସି ହେଲେ; ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ଉଜ୍ୱଳ ହେଲେ; ମାୟା, ମହାବୁଦ୍ଧି ଦାନବ, ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଥିଲେ। ସେ ଦୁର୍ଗ ତିଆରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ, ଏବଂ ଭାବିଲେ—ମୁଁ କିପରି ଏମିତି ଦୁର୍ଗ ତିଆରିପାରିବି, ଯେଉଁଠି ତୃପୁରା ମୋ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହେବ? ଏହି ଦିବ୍ୟ ନଗର କେବଳ ମୁଁ ଅନୁଭବ କରିବି, ଅନ୍ୟ କିଏ ନୁହେଁ; ଏହା ଏକା ତୀରରେ ନାଶ ହେବା ଅସମ୍ଭବ, ଏହିପରି ହେଉ। ଦେବମାନେ ମୋ ଚିନ୍ତା ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବାକୁ ପଡିବ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ନଗରର ବ୍ୟାପ୍ତି ଏକ ଶତ ଯୋଜନା ହେବ। ପ୍ରତ୍ୟେକର ପ୍ରସ୍ତ ମଧ୍ୟ ଏକ ଶତ ଯୋଜନା ହେବ; ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରର ଯୋଗରେ ନଗର ତିଆରି ହେବ, ଏବଂ ଏହି ନଗର ପ୍ରାଚୀନ ହେବ। ପୁଷ୍ୟ ଯୋଗରେ, ଏହି ତିନିଟି ଆକାଶରେ ଏକତ୍ରିତ ହେବ; ପୁଷ୍ୟ ଯୋଗରେ ଯେଉଁଠି ଯୋଗ ହେବ, ସେଉଁଠି କିଏ ପହଞ୍ଚିପାରିବ? ଏକ ଏକା ଘାତରେ, ଶତ ଶତ ପ୍ରାଚୀନ ନଗର ନାଶ ହେବ; ପୃଥିବୀରେ ଏକ ଲୋହାର ନଗର, ଆକାଶରେ ଏକ ଚାନ୍ଦିର ନଗର। ଚାନ୍ଦିର ନଗର ଉପରେ ଏକ ସୁନାର ନଗର ଥିବ; ଏହି ତିନିଟି ନଗରରେ, ତୃପୁରା ତିଆରି ହେବ, ଶତ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତରେ ଏକତ୍ରିତ, ଉପସ୍ଥାନ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ। ଏହି ନଗର ଗୁମ୍ବଜ, ଶତ ଶତ ମିସାଇଲ ଫିଙ୍ଗିବା ଯନ୍ତ୍ର, ଚକ, ଭାଲ, ଉପକରଣ, ଦ୍ୱାର ମନ୍ଦାରା ଓ ମେରୁ ପରି, ଦେଉଥିବା ଦୀପ୍ତିମାନ ପ୍ରାଚୀର ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହେବ।