ସୃଷ୍ଟିର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳଗୁଡ଼ିକ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ରହିଥାଏ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଏହି ସ୍ଥାନମାନେ ଦେବତାମୟ ହୋଇ ରହନ୍ତି। ଦେବତାମାନେ ପୁନଃ ପୁନଃ ନିଜ ଉପାଧିରେ ଏହି ସ୍ଥଳରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି ସେମାନେ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀଙ୍କ ସହିତ ରହନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ପରେ ଆସିବେ ସେମାନେ ପରବର୍ତ୍ତୀଙ୍କ ସହିତ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ସ୍ଥଳରେ ଯେଉଁମାନେ ବସବାସ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ଅବିରତ ଚାଲିଥାନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ, ଯିଏ ଅଦିତିଙ୍କ ଅଷ୍ଟମ ପୁତ୍ର, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ବିବସ୍ୱାନ୍। ଚନ୍ଦ୍ରଦେବ, ଯିଏ ଧର୍ମମୟ ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସେ ବସୁ ନାମରେ ପରିଚିତ। ଶୁକ୍ର, ଯିଏ ଦୈତ୍ୟ ଭାର୍ଗବ ଏବଂ ଅସୁରମାନଙ୍କ ପୂରୋହିତ, ସେ ଜଳତତ୍ତ୍ୱରୁ ଗଠିତ ଦେବତା। ବୃହସ୍ପତି, ଯିଏ ଅଙ୍ଗିରାସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଗୁରୁ, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ବୁଧ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏବଂ ଆକର୍ଷଣୀୟ। ଶନି, ଯିଏ ବିକୃତ ଆକୃତିର ଏବଂ ସଂଜ୍ଞା ଓ ବିବସ୍ୱାନଙ୍କ ପୁତ୍ର, ତାଙ୍କ ନିବାସ କଳୋ, ବୃଦ୍ଧ ଏବଂ ଲୋହା ଭଳି। ଅଗ୍ନି, ବିକେଶୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ, ସେ ମଙ୍ଗଳଙ୍କ ଯୁବ ନାୟକ। ଦକ୍ଷଙ୍କ କନ୍ୟାମାନେ ତାଙ୍କ ତାରା ନାମରେ ନିଜ ନିଜ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତ। ସ୍ୱର୍ଭାନୁ, ସିଂହିକାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଅସୁର ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଏକତ୍ର କରନ୍ତି। ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଗ୍ରହ ଓ ତାରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ ଦେବତାମାନେ ଘୋଷିତ। ଏହି ସ୍ଥଳ ଓ ତାହାରେ ବସିଥିବା ଦେବତାମାନଙ୍କ ବିବରଣୀ ଏପରି ଅଟୁଟ। ବିବସ୍ୱାନ୍, ଏହି ହଜାର କିରଣ ଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସ୍ଥାନ, ଧଳା, ଅପରିମିତ ଏବଂ ଆଲୋକମୟ। ଦିଗମାନଙ୍କର ନିବାସ ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣମାନଙ୍କ ଘରରେ ଅନନ୍ଦଦାୟକ ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ। ଶୁକ୍ରଙ୍କ ଛୋଉଦ କିରଣ ଥିବା ଜଳମୟ ଦେବତା ଭାବେ ବିବେଚିତ। ତାଙ୍କ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ନବ କିରଣ ଥିବା ଜଳମୟ ନିବାସ ଅଛି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାଦଶ କିରଣ ଥିବା ମହାନ ନିବାସ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର। ଶନିଙ୍କ ଅଷ୍ଟ କିରଣ ଥିବା ନିବାସ କଳା, ବୃଦ୍ଧ ଏବଂ ଲୋହାପରି। ସ୍ୱର୍ଭାନୁଙ୍କ ନିବାସ ଲୋହାର ଏବଂ ଜୀବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦାୟକ। ତାରାମାନେ ପୁଣ୍ୟଶୀଳଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ଏବଂ ତାଙ୍କ କିରଣ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ। ସେମାନେ ତାରା ନାମରେ ପରିଚିତ, କାରଣ ସେମାନେ ଆକାଶ ଅଟକାଇଯାନ୍ତି ଏବଂ ଧଳା ରଙ୍ଗରୁ। ସୂର୍ଯ୍ୟର ବ୍ୟାପ୍ତି ନଅ ହଜାର ଯୋଜନ, ତାଙ୍କ ଚକ୍ର ତାହାର ତିଣି ଗୁଣା ଚଉଡ଼ା ଏବଂ ଭାସ୍କରଙ୍କ ଓତିକି। ଚନ୍ଦ୍ରର ବ୍ୟାପ୍ତି ସୂର୍ଯ୍ୟର ଦୁଇ ଗୁଣା ଏବଂ ତାଙ୍କ ଚକ୍ର ତିଣି ଗୁଣା ଚଉଡ଼ା, କାରଣ ସେ ଶୂନ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ। ସମସ୍ତ ଉପରେ ତାରା ଚକ୍ର ବ୍ୟବସ୍ଥିତ, ପ୍ରତ୍ୟେକର ମାପ ଅର୍ଧ ଯୋଜନ। ତାଙ୍କ ଉପରେ ଅନ୍ୟ ଗୋଷ୍ଠୀ ଅଛି। ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ସମତଳ ହୋଇ ତାହାର ତଳେ ଚାଲି, ପୃଥିବୀର ଛାୟାକୁ ଚକ୍ର ଆକୃତିରେ ଉଠାଏ। ବ୍ରହ୍ମା ତୃତୀୟ, ଅନ୍ଧକାରମୟ ସ୍ଥାନ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ; ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ବିଦାୟ ନେଇ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ସଂଧି ସମୟରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି। ଚନ୍ଦ୍ରରୁ ପୁଣି ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଂଧିରେ ଯାଆନ୍ତି; ସେ ନିଜ ଆଲୋକରେ ଆଘାତ କରିଥିବାରୁ ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ନାମରେ ପରିଚିତ। ଚନ୍ଦ୍ରରୁ ଏକ ଷୋଳମ୍ଶ ଅଂଶ ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥାଏ; ଏହା ବ୍ୟାପ୍ତି ଓ ଚକ୍ରରୁ ଯୋଜନ ମାପରେ ଗଣାଯାଏ। ଭାର୍ଗବରୁ ଚତୁର୍ଥାଂଶ କମ୍ ଥିବା ବୃହସ୍ପତି; ବୃହସ୍ପତିରୁ, କେତୁ ଓ ବକ୍ର ଉଭୟ ଚତୁର୍ଥାଂଶ କମ୍। ବ୍ୟାପ୍ତି ଓ ଚକ୍ରରୁ, ବୁଧ ସେମାନଙ୍କୁ ଚତୁର୍ଥାଂଶ କମ୍। ଏଠାରେ ତାରା ଓ ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କ ଆକୃତି ଉପସ୍ଥିତ। ଏହି ଆକୃତି ବୁଧଙ୍କ ସଦୃଶ, କିନ୍ତୁ ତାରା ଓ ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କ ଆକୃତି ବ୍ୟାପ୍ତି ଓ ଚକ୍ରରୁ ପରସ୍ପର କମିଯାଏ। ପଞ୍ଚଶତ, ଚତୁର୍ଶତ, ତ୍ରିଶତ, ଦ୍ୱିଶତ ଓ ଏକଶତ—ଏହି ତାରା ଚକ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସମସ୍ତ ଉପରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅର୍ଧ ଯୋଜନ ମାପରେ; ଏଠାରେ ଏଠାରୁ କମ୍ କିଛି ନାହିଁ। ତାଙ୍କ ଉପରେ ଗ୍ରହମାନେ ଅଛନ୍ତି, କେତେକ ଭୟଙ୍କର ଓ କେତେକ ସାତ୍ତ୍ୱିକ। ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଙ୍ଗିରସ ଓ ବକ୍ର ଧୀର ଗତିଶୀଳ ଗ୍ରହ ଭାବେ ପରିଚିତ; ତାଙ୍କ ତଳେ ଚାରିଟି ଅନ୍ୟ ମହାଗ୍ରହ ଅଛନ୍ତି। ସୋମ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବୁଧ ଓ ଭାର୍ଗବ ସମସ୍ତେ ଦ୍ରୁତ ଗତିଶୀଳ। ଯେତେ ନକ୍ଷତ୍ର ଅଛି, ସେତେ ତାରା ଅଛି, ଯାହା କୋଟିରେ ଗଣାଯାଏ। ସମସ୍ତ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତଳେ ଚଳନ୍ତି, ବିଶାଳ ଚକ୍ର ନିର୍ମାଣ କରନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଉପରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଚଳନ୍ତି। ଚନ୍ଦ୍ର ଉପରେ ନକ୍ଷତ୍ର ଚକ୍ର ଅଛି; ତାଙ୍କ ଉପରେ ବୁଧ, ବୁଧ ଉପରେ ଭାର୍ଗବ। ଭାର୍ଗବ ଉପରେ ବକ୍ର, ବକ୍ର ଉପରେ ବୃହସ୍ପତି; ବୃହସ୍ପତି ଉପରେ ଶନି, ଯିଏ ଦେବଗୁରୁଙ୍କ ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଶନି ଉପରେ ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ଚକ୍ର; ତାଙ୍କ ଉପରେ ଧ୍ରୁବ ଏବଂ ଧ୍ରୁବ ଉପରେ ସମସ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗ। ଦୁଇ ହଜାର ଯୋଜନ ଦୂରରେ ଏବଂ ଶତାଧିକ ଯୋଜନ ଅଧିକ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗ୍ରହ ନକ୍ଷତ୍ର ଚକ୍ର ଉପରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ। ତାରା ଓ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ଏକ ଉପରେ ଏକ ନିର୍ମିତ। ଗ୍ରହ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଆକାଶରେ ଚମକୁଛନ୍ତି। ସେମାନେ ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ କ୍ରମରେ ଚଳନ୍ତି; ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଗ୍ରହ ଓ ତାରାମାନେ ନିଜ ଉଚ୍ଚ ଓ ନୀଚ ଗୃହରେ ଅବସ୍ଥିତ। ସେମାନେ ଏକାଠି ହେବା କିମ୍ବା ଅଲଗା ହେବା ବେଳେ, ଲୋକମାନେ ସମୟରେ ସେମାନେ ଦେଖନ୍ତି, କାରଣ ସେମାନେ ଏପରି ଅବସ୍ଥିତ ଓ ସଂଯୁକ୍ତ। ସେମାନଙ୍କ ଯୁଗ୍ମକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକମାନେ ଭ୍ରମ ଛାଡ଼ି ବୁଝନ୍ତି। ଏହି ଭାବରେ ପୃଥିବୀ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବସ୍ତୁମାନଙ୍କ ବ୍ୟବସ୍ଥା ହୋଇଛି। ଦ୍ୱୀପ, ସମୁଦ୍ର, ପର୍ବତ, ଦିଗ, ନଦୀ ଏବଂ ସେଠି ବସୁଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କ ବିବରଣୀ ଏହିପରି। ସୂର୍ଯ୍ୟର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ଏହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବସ୍ତୁମାନଙ୍କ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସ୍ଥିର; ଏହା ଏକ ଘୂର୍ଣ୍ଣନଶୀଳ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ମଧ୍ୟରେ ସଂଘନିତ ଏବଂ ଧ୍ରୁବ ଠାରୁ ସ୍ଥିର। ସମସ୍ତ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ବିଶାଳ, ଚକ୍ରାକାର ଓ ଉଚ୍ଚ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜଗତର କ୍ରିୟା ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟିତ।