ଏହି ବିଶ୍ୱରେ ଯେତେବେଳେ କେବଳ ଚାରିଟି ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ ଅବଶିଷ୍ଟ ଥିଲା, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରୁଥିଲେ, ସେହି ସମୟରେ ଆତ୍ମ-ଜନ୍ମା ଭଗବାନ ବିଶ୍ୱର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଏବଂ ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡିକୁ ପୂରଣ କରିବାକୁ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ। ସେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିର ଆକାର ନେଇ, ସୃଷ୍ଟିର ବିଚାର କରି ଘୁଞ୍ଚୁଥିଲେ; ଏହି ଚକ୍ରର ଆରମ୍ଭରୁ ଅଗ୍ନିକୁ ଜାଣି, ସେ ପାଣି ଏବଂ ପୃଥିବୀକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ। ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ପାଇଁ ସେ ଏହାକୁ ସଂଗ୍ରହ କରି, ତିନି ରୂପରେ ପୁନଃ ପ୍ରକଟ ହେଲେ: ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁ ଅଗ୍ନି ରନ୍ନା କରେ, ସେ ଭୂମିର ଅଗ୍ନି ଭାବରେ ଅଗ୍ନି ନାମରେ ଜଣାଶୁନା। ସୂର୍ୟରେ ଯେଉଁ ଅଗ୍ନି ଚମକେ, ସେ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନି ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ; ବିଜୁଳି, ଜଠରାଗ୍ନି, ଚନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନି ଏବଂ ଅନ୍ନ ଇନ୍ଧନ ବିନା ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନି ଅଟୁଟ। କିଛି ଅଗ୍ନି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଦୀପ୍ତ, ଅନ୍ୟ କିଛି ଇନ୍ଧନ ବିନା; କାଠ ଘସି ଉତ୍ପନ୍ନ ଅଗ୍ନି ପାଣି ଦ୍ୱାରା ନିବିଯାଏ। ଯେଉଁ ଅଗ୍ନି ଶଳା ଏବଂ ରନ୍ନା କରେ, ସେ ଅଗ୍ନି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ବିନା, ଚନ୍ଦ୍ର ଗୁଣରେ; ଧଳା ଗୋଲକରେ ଅଗ୍ନି ତାପ ବିନା ଚମକେ ନାହିଁ। ସୂର୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ତାଙ୍କର ପାଦ ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ୟରେ ଅସ୍ତ ହୁଏ; ରାତିରେ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରେ, ଏହିପରି ଅଗ୍ନି ଚମକେ। ସୂର୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ, ଅଗ୍ନିର ତାପ ସୂର୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରେ, ଏବଂ ଅଗ୍ନିର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦିନରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ। ଦିନ ଏବଂ ରାତିରେ ସୂର୍ୟ ଏବଂ ଅଗ୍ନିର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଏବଂ ତାପ ଏକାପାକ ଭାବରେ ପୂରଣ ହୁଏ। ପୃଥିବୀର ଉତ୍ତର ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ଅଂଶରେ, ସୂର୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ, ରାତି ପାଣିରେ ପ୍ରବେଶ କରେ। ଏହି ଦିନ ଏବଂ ରାତିର ଅନ୍ତର୍ଗତ ରୂପରୁ ପାଣି କାଂସା ରଙ୍ଗର ହୁଏ; ସୂର୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଲେ, ପାଣି ଦିନରେ ପ୍ରବେଶ କରେ। ଏହିପରି, ରାତିରେ ପାଣି ଧଳା ଏବଂ ଚମକୁଥିବା ଦେଖାଯାଏ; ଏହି କ୍ରମରେ, ଉତ୍ତର ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ଅଂଶରେ। ସୂର୍ୟ ଉଦୟ ଏବଂ ଅସ୍ତ ସମୟରେ, ଦିନ ଏବଂ ରାତି ପାଣିରେ ପ୍ରବେଶ କରେ; ଏବଂ ଚମକୁଥିବା ସୂର୍ୟ ତାଙ୍କର କିରଣ ଦ୍ୱାରା ପାଣିକୁ ପିଇଯାନ୍ତି। ଏହି ଭୟଙ୍କର, ହଜାର ପାଦ ଥିବା, ଲାଲ ପାତ୍ର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଅଗ୍ନି, ହଜାର ଚ୍ୟାନେଲ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପାଣିକୁ ଆକର୍ଷଣ କରେ। ନଦୀ, ସାଗର, ଝିଲି, କୁଆଁର ପାଣି—ତାଙ୍କର ହଜାର କିରଣ ଦ୍ୱାରା ଶୀତ, ବର୍ଷା ଏବଂ ତାପ ବାହାରିଯାଏ। ଏହି କିରଣ ମଧ୍ୟରୁ ଚାରିଶ ଚ୍ୟାନେଲ ନିର୍ଗତି କରେ, ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ—କିଛି ଚନ୍ଦନ ଭଳି ସୁଗନ୍ଧିତ, କିଛି ପବିତ୍ର, କିଛି ଚିହ୍ନ ଥିବା, କିଛି ଜ୍ଞାନୀ। ଯେଉଁ କିରଣ ବର୍ଷା ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ, ସେଗୁଡିକ ଅମର ଏବଂ ଜୀବନଦାୟୀ; ଏହି କିରଣ ଶୀତରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତିରିଶ କିରଣ ଏକାପାକ ଭାବରେ ଅନ୍ୟୋନ୍ୟ ଗଠିତ; ସୂର୍ୟର ସମସ୍ତ କିରଣ ଚନ୍ଦ୍ର, ତାରା ଏବଂ ଗ୍ରହମାନେ ପିଇନ୍ତି। ଏହି କିରଣ ମଧ୍ୟରୁ କିଛି କେନ୍ଦ୍ରୀୟ, କିଛି ଆନନ୍ଦଦାୟୀ, ଶୀତ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ; କିଛି ଧଳା, କିଛି ଦିଗ, କିଛି ଗାଁ ସ୍ୱରୂପ, ଏବଂ କିଛି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା। ଏହି ତିରିଶ କିରଣ ନାମରେ ଧଳା ଭାବେ ଜଣାଶୁନା, ତାପ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ; ଏହି କିରଣ ମାନବ, ଦେବତା, ପିତୃମାନେକୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି। ମାନବ ଉଦ୍ଭିଦ ସହିତ, ପିତୃମାନେ ହବି ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତା ନେକ୍ତର ଦ୍ୱାରା ଏହି କିରଣ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାତ ହୁଅନ୍ତି। ବସନ୍ତ ଏବଂ ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ, ସୂର୍ୟ ଦ୍ରୁତ ତିନି କିରଣ ଦ୍ୱାରା ତାପ ଦେଇଥାଏ; ବର୍ଷା ଏବଂ ଶରତରେ, ସେ ଚାରି କିରଣ ଦ୍ୱାରା ବର୍ଷା କରନ୍ତି। ଶୀତ ଏବଂ ଶୀତଳ ଋତୁରେ, ପୁନଃ ତିନି କିରଣ ଦ୍ୱାରା ପାଳ ଦିଯାଏ; ଉଦ୍ଭିଦକୁ ଶକ୍ତି ଦିଯାଏ, ନେକ୍ତର ଏବଂ ହବି ପୁନଃ ଦିଯାଏ। ସୂର୍ୟ ତିନି ଋତୁରେ ତିନି କିରଣ ଦ୍ୱାରା ନେକ୍ତର ଦେଇ ଅମରତ୍ୱ ଦିଯାଏ; ଏହିପରି, ହଜାର କିରଣ ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ୟ ବିଶ୍ୱର କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରନ୍ତି। ଏହି ହଜାର କିରଣ ପୁନଃ ଋତୁ ଏବଂ ମାସ ଅନୁଯାୟୀ ବିଭିନ୍ନ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ; ଏହିପରି, ଚମକୁଥିବା ଦ୍ୱିତୀୟ ଗୋଲକ ବିଶ୍ୱ ଭାବରେ ଜଣାଶୁନା। ଏହା ତାରା, ଗ୍ରହ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରର ମୂଳ ଏବଂ ଗର୍ଭ; ସମସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ର ଏବଂ ଗ୍ରହ ସୂର୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ। ସୁଷୁମ୍ନା ସୂର୍ୟର କିରଣ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା କ୍ଷୀଣ ଚନ୍ଦ୍ର ବୃଦ୍ଧି ପାଏ; ହରିକେଶା ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ତାରା ମୂଳ ଉତ୍ପାଦନ କରେ। ଦକ୍ଷିଣରେ, ବିଶ୍ୱକର୍ମାନ୍ କିରଣ ମେରୁର ପୋଷଣ କରେ; ପଶ୍ଚିମରେ ବିଶ୍ୱାବସୁ, ଯାହା ଶୁକ୍ରର ମୂଳ ଭାବେ ଜଣାଶୁନା। ପୋଷକ କିରଣ ମଙ୍ଗଳର ମୂଳ, ଏବଂ ଛଅଟି କିରଣ ଅଶ୍ୱଭୂ, ଯାହା ବୃହସ୍ପତିର ମୂଳ। ପୁନଃ, ଯେଉଁ କିରଣ ଶନିକୁ ପୋଷଣ କରେ, ସେ ସୁରାଟ୍; ଏହା କ୍ଷୟ ନହେବାରୁ, ସେମାନେ ତାରା ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ। ଏହି ମଣ୍ଡଳଗୁଡିକ ସୂର୍ୟକୁ କିରଣ ସହିତ ଆସନ୍ତି; ସୂର୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରେ, ତେଣୁ ସେମାନେ ତାରା ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ। ଯେଉଁମାନେ ଏହି ବିଶ୍ୱରୁ ଉଠି ଅନ୍ୟ ବିଶ୍ୱକୁ ଯାଇଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଆତ୍ମା ପୁଣ୍ୟମୟ, ସେମାନେ 'ତାରକା' ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ କାରଣ ସେମାନେ ଅନ୍ୟମାନେକୁ ପାର କରନ୍ତି, ଏବଂ 'ଶୁକ୍ଳିକା' ତାଙ୍କର ଧଳା ଭାବରୁ। ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ, ଭୂମି ଏବଂ ବଂଶୀୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ସୂର୍ୟ ତାପ ଏବଂ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାର ସଂଯୋଗରୁ ଏହି ନାମରେ ପରିଚିତ। 'ସ୍ରବତି' ମୂଳ ଅର୍ଥ ହେଉଛି ପ୍ରବାହ ଏବଂ ଚଳନ; ପ୍ରବାହ ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରୁ ସେ 'ସବିତା' ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ। 'ଚନ୍ଦ' ମୂଳର ଅନେକ ଅର୍ଥ ଅଛି; ଏହା ଧଳା, ଅମରତ୍ୱ, ଶୀତଳତା ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଧାନ। ସୂର୍ୟ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରର ଚମକୁଥିବା ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିବ୍ୟ ଗୋଲକ ମଧ୍ୟରେ, ଆକାଶରେ ଚମକୁଥିବା, ପାଣି ଏବଂ ଆଲୋକରେ ଗଠିତ, ଧଳା, ଶୁଭ୍ର ଏବଂ ଗୋଲକ ପାତ୍ର ଭଳି ଆକାରରେ ସେମାନେ ବସିଛନ୍ତି। ସମସ୍ତ କର୍ମ ଦେବତା ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡିକରେ ବସିଛନ୍ତି; ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଋଷି, ସୂର୍ୟ, ଗ୍ରହ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ଏହିପରି। ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଗୃହ, ସ୍ଥାନ ଭାବରେ ପରିଚିତ; ସୂର୍ୟ ସୂର୍ୟ ସ୍ଥାନରେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଚନ୍ଦ୍ର ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।