ପ୍ରଥମ ପାହାଡ଼, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭାରେ ଦ୍ୟୁତିମାନ୍, ସେହି ପାହାଡ଼ର ନାମ ସୁମନା। ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଏକ ହଳଦିଆ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଏବଂ ତା’ପରେ ମଟିର ମାଟିରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ପାହାଡ଼ ଦେଖାଯାଏ। ତୃତୀୟ ପାହାଡ଼ର ନାମ ସର୍ବସୁଖ, ଯାହା ଦିବ୍ୟ ଔଷଧି ଦ୍ୱାରା ସମୃଦ୍ଧ। ସେଠାରେ ଏକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହା ମଉ ମକାର ଡାନା ପରି ଦେଖାଯାଏ। ସେଠାରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ବିଶାଳ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହାର ନାମ ରୋହିତ। ଏହି ପାହାଡ଼ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାମୟ, ଏଠାର ଭୂମି ସୁଖଦ, ଦକ୍ଷ ଏବଂ ମଙ୍ଗଳମୟ ଫଳ ଦିଏ। ତୃତୀୟ ରୋହିତ, ଯାହାକୁ ରୋହିଣା ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେଠାରେ ଅନେକ ରତ୍ନ ମିଳିଥାଏ ଏବଂ ସେଗୁଡିକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ସେଠାରେ ପ୍ରଜାପତି ଉପସ୍ଥିତ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ଅଛନ୍ତି, ସେ ନିଜେ ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରନ୍ତି। ସେଠାରେ ମେଘ ବର୍ଷା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ନ ଶୀତ ନ ତାପ ଅନୁଭବ ହୁଏ। ଏହି ତିନି ଦ୍ୱୀପରେ କୌଣସି ବର୍ଣ୍ଣ ବା ଆଶ୍ରମ ବିଭାଗ ନାହିଁ, ଗ୍ରହ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଇର୍ଷ୍ୟା, ଦ୍ୱେଷ ବା ଭୟ କିଛି ନାହିଁ। ଏଠାରେ ଉଦ୍ଭିଦ, ଜଳ ଓ ପାହାଡ଼ର ଝରଣା ପ୍ରଚୁର। ଛଅ ରସର ଖାଦ୍ୟ ସ୍ୱୟଂ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ। ସେଠାରେ କୌଣସି ଉଚ୍ଚ-ନୀଚ୍ଚ, ଲୋଭ ବା ଅଧିକାରବାଦ ନାହିଁ; ଲୋକେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟବାନ୍, ପ୍ରବଳ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ତେବେ ସେମାନେ ତିରିଶ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାନସିକ ସିଦ୍ଧିରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି, ସୁଖ, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଶ୍ରୀ, ଧର୍ମ ଓ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ଶାଲ୍ମଳା ଦ୍ୱୀପର ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ସୀମାରେ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ବ୍ୟାପ୍ତ। ଦ୍ୱୀପ ଗୋଲାକାର ଏବଂ ଚକ୍ର ପରି ଘେରାଯାଇଛି, ସୁରୋଦ ସାଗର ଏହାକୁ ଦୁଇଗୁଣ ଏଲାକାରେ ଘେରିଛି। ଏବେ ମୁଁ ଛଅଠ ଦ୍ୱୀପ ଗୋମେଦକ ବିଷୟରେ କହିବି। ସୁରୋଦ ସାଗରକୁ ଗୋମେଦକ ଦ୍ୱୀପ ଘେରିଛି। ଏହି ଦ୍ୱୀପର ଆକାର ଶାଲ୍ମଳା ଠାରୁ ଦୁଇଗୁଣ। ଏଠାରେ ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ପାହାଡ଼ ଅଛି—ପ୍ରଥମଟି ହେଉଛି ସୁମନା, କାଜଳ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ଦ୍ୱିତୀୟଟି କୁମୁଦ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଔଷଧି ଉପଦାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ପାହାଡ଼ ସୁନାରେ ତିଆରି ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୂଜ୍ୟ। ଗୋମେଦକ ଦ୍ୱୀପ ମଧୁର ଜଳର ସାଗର ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି। ଏହି ଛଅଠ ସାଗର, ଯାହା ସୁରୋଦଠାରୁ ଦୁଇଗୁଣ ବଡ଼, ଧାତକୀ ଓ କୁମୁଦ ନାମକ ଦୁଇ ସନ୍ତାନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ପ୍ରଥମ ଅଞ୍ଚଳ ସୌମନା, ଯାହାକୁ ଧାତକୀ ଖଣ୍ଡ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଞ୍ଚଳ କୁମୁଦ ଅଟ, ଯାହା ଗୋମେଦକ ଦ୍ୱୀପର ଦ୍ୱିତୀୟ ଖଣ୍ଡ। ଏହି ଦୁଇଟି ପାହାଡ଼ ଗୋଲାକାର, ଅନ୍ୟଗୁଡିକ ଉଚ୍ଚ। ଦ୍ୱୀପର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ସୁମନା ପାହାଡ଼ ଦେଖାଯାଏ, ଯାହା ତଳ ଦକ୍ଷିଣ ଠାରୁ ପଶ୍ଚିମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସାଗର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ। ପଶ୍ଚିମ ଅଞ୍ଚଳରେ କୁମୁଦ ଏଭଳି ଅବସ୍ଥିତ। ଏହି ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱୀପ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ; ଦକ୍ଷିଣ ଅଞ୍ଚଳ ଧାତକୀ ଖଣ୍ଡ, ଉତ୍ତର ଅଞ୍ଚଳ କୁମୁଦ ଖଣ୍ଡ। ଏହି ଦୁଇ ଅଞ୍ଚଳ ଗୋମେଦକର ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶ। ଏବେ ମୁଁ ସପ୍ତମ ଏବଂ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱୀପର କଥା କହିବି। ଏହି ଦ୍ୱୀପ ସିଂଧୁ କାନ୍ଦ ରସର ସାଗର ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି, ଯାହା ଗୋମେଦକ ଠାରୁ ଦୁଇଗୁଣ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ଦ୍ୱୀପକୁ ପୁଷ୍କର ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହା ପଦ୍ମ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ। ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଚିତ୍ରସାନୁ ନାମକ ଏକ ଶୋଭାମୟ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହା ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଏବଂ ପାର୍ଶ୍ୱପଟରେ ପ୍ରବଳ ଶିଳା ଜାଲରେ ତିଆରି। ଏହି ପାହାଡ଼ ପୂର୍ବ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅଛି, ଏହା ଇକ୍କିସ ହଜାର ସପ୍ତ ଶତ ଯୋଜନ ପରିଧିରେ ବିସ୍ତୃତ ଏବଂ ଚବିଶ ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚତାରେ ଉଠିଛି। ପଶ୍ଚିମ ଅଞ୍ଚଳରେ ମାନସ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହା ପୂର୍ବ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଉଠିଛି। ଏହି ପାହାଡ଼ର ଉଚ୍ଚତା ଏକାବନ୍ନି ହଜାର ପାଞ୍ଚ ଶତ ଯୋଜନ; ଏହି ପାହାଡ଼ର ପୁତ୍ର ମହାବୀତା ପଶ୍ଚିମ ଅଞ୍ଚଳର ରକ୍ଷକ। ପୂର୍ବ ଅଞ୍ଚଳରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଅଞ୍ଚଳ ବିଭାଜିତ ହୋଇଛି। ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପ ମଧୁର ଜଳର ସାଗର ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି। ଏହି ସାଗରର ବିସ୍ତୃତି ଗୋମେଦକ ଠାରୁ ଦୁଇଗୁଣ। ଏଠାରେ ମଣିଷ ତିରିଶ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ବିପରୀତ ଅବସ୍ଥା ନାହିଁ; ଏହି ସ୍ଥିତି ସେମାନଙ୍କର ସ୍ୱାଭାବିକ ଅବସ୍ଥା। ସେମାନେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟବାନ୍, ପ୍ରଚୁର ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି ଏବଂ ମାନସିକ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରନ୍ତି। ତିନି ଦ୍ୱୀପରେ ସମାନ ସୁଖ, ଆୟୁଷ୍ୟ ଓ ଶ୍ରୀ ଦେଖାଯାଏ; କୌଣସି ଉଚ୍ଚ-ନୀଚ୍ଚ ନାହିଁ, ସମସ୍ତେ ଶକ୍ତି ଓ ରୂପରେ ସମାନ। କୌଣସି ହତ୍ୟା କିମ୍ବା ହତ, ଇର୍ଷ୍ୟା, ଦ୍ୱେଷ, ଭୟ, ଲୋଭ, ଚତୁର୍ୟାଇ, ଦ୍ୱେଷ ବା ମମତା ନାହିଁ। ସେଠାରେ ସତ୍ୟ-ଅସତ୍ୟ, ଧର୍ମ-ଅଧର୍ମ, ବର୍ଣ୍ଣ-ଆଶ୍ରମ ବା ବ୍ୟବସାୟ, ବଣିଜ୍ୟ, କୃଷି କିଛି ନାହିଁ। ତିନି ପ୍ରକାରର ବେଦ, ଦଣ୍ଡ ଶାସ୍ତ୍ର, ସେବା ବା ଦଣ୍ଡ ନାହିଁ; ବର୍ଷା, ନଦୀ, ଶୀତ, ତାପ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ପାହାଡ଼ ଝରଣା ଓ ଜଳ ଅଛି; ସେଠାର ସମୟ ଉତ୍ତରକୁରୁ ସମାନ। ସବୁଠି ସମୟ ଶିତଳ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଦୁଃଖ ନାହିଁ; ସୃଷ୍ଟି ଧାତକୀଖଣ୍ଡ ଓ ମହାବୀତାରେ ଏଭଳି ଘଟେ। ଏଭଳି ସପ୍ତ ଦ୍ୱୀପ ସପ୍ତ ସାଗର ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି; ପ୍ରତ୍ୟେକ ସାଗର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱୀପ ପରି ଅନୁକୂଳ। ଏହିପରି ଦ୍ୱୀପ ଓ ସାଗର ଅନ୍ୟୋନ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ; ଏବଂ ଜଳ ଏକ ସାଗରରୁ ଅନ୍ୟ ସାଗରକୁ ବହିବାରୁ ଏହାକୁ 'ସମୁଦ୍ର' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେଠାରେ ଋଷିମାନେ ଯେପରି ଋତୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି, ସେପରି ଚାରି ପ୍ରକାର ଜୀବ ଅଛନ୍ତି। ଋତୁଗୁଡିକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଧୁର, ବର୍ଷା ପ୍ରକୃତ ଭାବେ ଘଟେ।