ସେହି ସମୟରେ, ସମସ୍ତେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ରଥକୁ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହୋଇଗଲେ—ସେହି ରଥରେ ଥିଲା ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ନାମକ ଘୋଡ଼ା, ଯାହା ସେଇ ମହାନ ଆତ୍ମାଙ୍କର ଅଧିକାରରେ ଥିଲା। ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଘୋଡ଼ା କିପରି ଏକ ମାଦିନୀର ଆକାର ଧାରଣ କଲା, ଏବଂ କାହିଁକି ଏପରି ହେଲା? ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ନେଇ ସମସ୍ତେ ପୂଜାରୀ ମୈତ୍ରାବରୁଣିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ। ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: “ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା କ’ଣ? ଆମକୁ କୁହନ୍ତୁ, ଯୋଗ ଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରବୀଣ ବ୍ୟକ୍ତି।” ଏବେ ବସିଷ୍ଠ, ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ସବୁ ଦେଖିପାରୁଥିବା, କହିଲେ—ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଶରବଣ ନାମକ ସ୍ଥାନରେ ଶିବଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଏକ ଉଚ୍ଚ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ: “ଏଠି ଯେଉଁ ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ପ୍ରବେଶ କରିବେ, ସେମାନେ ନାରୀ ହେଇଯିବେ।” ଏହି ଘୋଡ଼ା ମଧ୍ୟ ରାଜା ସହ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲା, ଏବଂ ଦୁଇଜଣେ ମଧ୍ୟ ନାରୀ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। କିନ୍ତୁ, ସେମାନେ ପୁନଃ ପୁରୁଷ ହେବେ, ଯେପରିକି ସେ ଧନର ଦେବତାଙ୍କ ସମାନ ଦେଖାଯାଏ। ଏହିପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ପିଣାକୀ (ଶିବ)ଙ୍କ ଉପାସନା କରି ଉଚିତ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ତେଣୁ ମନୁଙ୍କ ପୁଅମାନେ ମହେଶ୍ୱର ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ସେମାନେ ପାର୍ବତୀ ଓ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଦେବୀ ଓ ଦେବତା ଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ଏହି ଉଚ୍ଚ ଉଦ୍ଧାର ଭଙ୍ଗ କରିହେବ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ—ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରୁ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳିବ, ତାହା ଦୁଇଜଣେ ପାଇବେ। ଏହା ସହିତ, ସେଇ କିମ୍ପୁରୁଷ ନିଶ୍ଚୟ ପୁରୁଷ ହେବେ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭୈବସ୍ବତଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସେଠାରୁ ଚାଲିଗଲେ। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳରେ, କିମ୍ପୁରୁଷ ଚେଳା ହେଲେ। ଏହି ନାୟକ ଏକ ମାସ ପୁରୁଷ ରୂପରେ ରହିଲେ, ଆଉ ଏକ ମାସ ନାରୀ ରୂପରେ। ବୁଧଙ୍କ ଗୃହରେ ବସିଥିବା ନୀଳା ଗର୍ଭବତୀ ହେଲେ। ସେଠାରୁ ଏକ ଗୁଣବତୀ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲା। ବୁଧ, ସେଇ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଇ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଚଲିଗଲେ। ସେଠାରୁ ଏହି ଭୂମିକୁ ଇଲାବୃତ୍ତ ଭାବରେ ଅଭିହିତ କରାଯିଲା, କାରଣ ଇଲାଙ୍କ ନାମରେ। ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶ ଓ ସୂର୍ୟବଂଶର ଆରମ୍ଭରେ ମନୁଙ୍କ ପୁଅ ଇଲା ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ ପୁରୁରବା ମାନବ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ବଂଶର ପ୍ରାରମ୍ଭକ ହେଲେ। ସୂର୍ୟବଂଶର ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ମଧ୍ୟ ତପସ୍ବୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଇଲା କିମ୍ପୁରୁଷ ଥିବାବେଳେ ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା ହେଲେ। ପରେ ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ତିନି ପୁଅ ହେଲେ, ସେମାନେ କେବେ ହାରିଲେ ନାହିଁ। ଉତ୍କଳ, ଗୟା, ଓ ପ୍ରବଳ ହରିତାଶ୍ୱ। ଉତ୍କଳଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ଉତ୍କଳ ଭାବରେ, ଗୟାଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ଗୟା ଭାବରେ ପରିଚିତ। ହରିତାଶ୍ୱଙ୍କ ପୂର୍ବ ଅଞ୍ଚଳ କୁରୁମାନେ ସହିତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ପ୍ରତିଷ୍ଠାନରେ, ସେ ପୁରୁରବାଙ୍କ ଏକ ପୁଅକୁ ରାଜା ରୂପେ ଅଭିଷେକ କଲେ। ଏହିପରି, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ମଧ୍ୟ ମଧ୍ୟଭାଗର ଅଞ୍ଚଳ ପାଇଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଦିବ୍ୟ ଫଳର ସ୍ୱାଦ ଉପଭୋଗ କଲେ। ନରିଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କ ପୁଅ ଶୁଚି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ; ଅମ୍ବରୀଷ ନଭାଗଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ, ଏବଂ ଧୃଷ୍ଟଙ୍କ ତିନି ପୁଅ ହେଲେ। ଧୃତକେତୁ, ଚିତ୍ରନାଥ, ଓ ପ୍ରବଳ ରଣଧୃଷ୍ଟ। ଶର୍ୟାତିଙ୍କ ପୁଅ ଅନର୍ତ୍ତ, ତାଙ୍କ ଝିଅ ସୁକନ୍ୟା। ଅନର୍ତ୍ତଙ୍କ ପୁଅ ରୋଚମାନ, ପ୍ରବଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ଏହି ଭୂମି ଅନର୍ତ୍ତ ଭାବେ, ଏବଂ ସହର କୁଶସ୍ଥଳୀ ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲା। ରୋଚମାନଙ୍କ ପୁଅ ରେବା, ଯିଏ ରୈବତ ଭି ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଏକଶେ ଝିଅ ମଧ୍ୟରୁ ବଡ଼ କକୁଦ୍ମି। ତାଙ୍କ ଝିଅ ରେବତୀ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ, ଯିଏ ରାମଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେଲେ; ଏବଂ କରୁଷଙ୍କୁ ଅନେକ କରୁଷ ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ପୃଷଧ୍ର ଏକ ଗାଈ ମାରିଦେବାରୁ ଗୁରୁଙ୍କ ଶାପରେ ଶୂଦ୍ର ହୋଇଯିଲେ। ଏବେ ମୁଁ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶ ବିବରଣୀ କହିବି—ଶୁଣ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ। ବିକୁକ୍ଷି, ଯାହାଙ୍କୁ ଦେବରାତ୍ କୁହାଯାଏ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ପୁଅ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ; ସେ ଏକଶେ ପୁଅ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପନ୍ଦରଟି ପୁଅ ଥିଲେ। ସେମାନେ ମେରୁ ପର୍ବତର ଉତ୍ତରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଚୌଦ୍ଦଜଣ ମଧ୍ୟ ଏକଶେ ପୁଅ ମଧ୍ୟରେ ଥିଲେ। ମେରୁ ପର୍ବତର ଦକ୍ଷିଣ ଅଞ୍ଚଳର ରାଜାମାନେ—ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବଡ଼ କକୁତ୍ସ୍ଥ ନାମକ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ସୁୟୋଧନ। ସୁୟୋଧନଙ୍କ ପୁଅ ପୃଥୁ, ପୃଥୁଙ୍କ ପୁଅ ବିଶ୍ୱଗସ୍, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଇନ୍ଦୁ, ଏବଂ ତାଙ୍କଠାରୁ ଯୁବନାଶ୍ୱ। ଯୁବନାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁଅ ଶ୍ରାବସ୍ତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ତାଙ୍କ ପୁଅ ବତ୍ସକ, ଯିଏ ଗୌଡ଼ ଦେଶରେ ଶ୍ରାବସ୍ତୀ ସହର ନିର୍ମାଣ କଲେ। ଶ୍ରାବସ୍ତଙ୍କୁ ବୃହଦଶ୍ୱ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ବୃହଦଶ୍ୱଠାରୁ କୁବଳଶ୍ୱ; ସେ ପୁରାତନ ସମୟରେ ଧୁନ୍ଧୁ ନାମକ ଦାନବକୁ ବଧ କରି ‘ଧୁନ୍ଧୁମାର’ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ତିନି ପୁଅ—ଦୃଢ଼ଶ୍ୱ, ଡଣ୍ଡ, ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କପିଳଶ୍ୱ; ଧୁନ୍ଧୁମାରି ପ୍ରବଳ ଥିଲେ। ଦୃଢ଼ଶ୍ୱଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରମୋଦ, ପ୍ରମୋଦଙ୍କ ପୁଅ ହର୍ୟଶ୍ୱ; ହର୍ୟଶ୍ୱଙ୍କ ପୁଅ ନିକୁମ୍ଭ, ତାଙ୍କଠାରୁ ସଂହତାଶ୍ୱ। ସଂହତାଶ୍ୱଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ଅକୃତାଶ୍ୱ ଓ ରଣଶ୍ୱ; ରଣଶ୍ୱଙ୍କ ପୁଅ ଯୁବନାଶ୍ୱ, ତାଙ୍କଠାରୁ ମନ୍ଧାତା। ମନ୍ଧାତାଙ୍କ ପୁଅ ପୁରୁକୁତ୍ସ ଓ ଧର୍ମସେନ, ରାଜା; ଏହି ବଂଶରେ ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ଓ ପ୍ରବଳ ଶତୃଜିତ୍ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ପୁରୁକୁତ୍ସଙ୍କ ପୁଅ ବସୁଦ, ନର୍ମଦାର ନାଥ; ବସୁଦଙ୍କ ପୁଅ ସମ୍ଭୂତି, ତାଙ୍କଠାରୁ ତ୍ରିଧନ୍ବ। ତ୍ରିଧନ୍ବଙ୍କ ପୁଅ ତ୍ରୟ୍ୟାରୁଣ, ତାଙ୍କଠାରୁ ସତ୍ୟବ୍ରତ, ସତ୍ୟବ୍ରତଠାରୁ ସତ୍ୟରଥ। ସତ୍ୟରଥଙ୍କ ପୁଅ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର, ତାଙ୍କଠାରୁ ରୋହିତ; ରୋହିତଠାରୁ ବୃକ, ବୃକଠାରୁ ବାହୁ। ବାହୁଙ୍କ ପୁଅ ସଗର, ଏକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା। ସଗରଙ୍କ ଦୁଇ ରାଣୀ ପ୍ରଭା ଓ ଭାନୁମତୀ। ଏହି ଦୁଇଜଣେ ରାଣୀ, ପୁଅ ପାଇଁ ଅଗ୍ନିବଂଶୀ ଋଷି ଔର୍ବଙ୍କୁ ପୂଜିଥିଲେ; ଔର୍ବ ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଦୁହିଁଜଣକୁ ଇଚ୍ଛାମତ ଦୁଇଟି ଵର ଦେଲେ। ଏକ ରାଣୀ ପାଇଁ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ପୁଅ, ଅନ୍ୟ ରାଣୀ ପାଇଁ ଏକ ପୁଅ ଯିଏ ବଂଶ ଚାଲାଇବେ। ପ୍ରଭା ଅନେକ ପୁଅ ପାଇବାକୁ ଚାହିଲେ। ଭାନୁମତୀ ଏକ ପୁଅ ଅସମଞ୍ଜସ କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ପ୍ରଭା, ଯାଦବୀ, ଷଷ୍ଟି ହଜାର ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।