ଶୁଭ ଫୁଲର ସମୃଦ୍ଧିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକ ପବିତ୍ର ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ଯାହାକୁ ସୋମକା ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ । ଏହି ସୋମକା ଅଞ୍ଚଳକୁ ଅସିତ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ବୁଝାଯାଏ । ଏଠାରୁ ଆଉ ଏକ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଆମ୍ବିକାଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳ କୁହାଯାଏ । ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ମୈନାକ ଓ କ୍ଷେମକ ଭାବରେ ପରିଚିତ, ଯାହା ଆମ୍ବିକାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି । ଏଠାରେ ଏକ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହାକୁ କେସରା କୁହାଯାଏ, ଏହି ପର୍ବତକୁ ମହାଦ୍ରୁମ କିମ୍ବା ଧବ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଯାଏ । ଏହି ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ବିଭ୍ରାଜା ନାମରେ ଡାକାଯାଏ । ଏହି ଦ୍ୱୀପର ଚତୁର୍ଦ୍ଦିକ ଓ ଲମ୍ବ ଓ ଛୋଟ ଆକୃତିକୁ ଜମ୍ବୂଦ୍ୱୀପ ଦ୍ୱାରା ମାପାଯାଏ । ଏହାର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଏକ ବିଶାଳ ବୃକ୍ଷ ଅଛି । ଏହି ବୃକ୍ଷଟିର ନାମ ଶାକା, ଏବଂ ଏଠାର ଲୋକମାନେ ଏହି ବୃକ୍ଷ ସହ ବଡ଼ ଭାବରେ ଜଡିତ । ଏଠାରେ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ଓ ଚାରଣମାନେ ବାସ କରନ୍ତି । ସେମାନେ ସେଠି ଆନନ୍ଦରେ ବିହାର କରନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଦେଖିଯାଏ । ସେଠି ଚାରିଟି ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକମାନେ ଏକତ୍ରିତ ଭାବେ ନିବାସ କରନ୍ତି । ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ସାତଟି ନଦୀ ଅଛି, ସେମାନେ ସବୁ ମହାସାଗରକୁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅନ୍ତି । ପ୍ରତ୍ୟେକ ନଦୀର ଦୁଇଟି ନାମ ଅଛି, ଏବଂ ଏହି ସାତଟି ଗଙ୍ଗା ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ପ୍ରଥମ ଗଙ୍ଗାକୁ ସୁକୁମାରୀ କୁହାଯାଏ, ଯାହା ଶିବ ଜଳ ବୋଝି ଆଣେ; ଏହାକୁ ମୁନିତପ୍ତା ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଯାଏ । ଦ୍ୱିତୀୟ ନଦୀ ସୁକୁମାରୀ, ତୃତୀୟ ନନ୍ଦା, ଚତୁର୍ଥ ଶିବିକା (ଏହା ଦୁଇ ରୂପରେ ମଧ୍ୟ ଚିହ୍ନିତ), ପଞ୍ଚମ ଇକ୍ଷୁ ଓ କୁହୂ, ଷଷ୍ଠ ଭାବେ ବେଣୁକା ଓ ଅମୃତା, ସପ୍ତମ ଭାବେ ସୁକୃତା ଓ ଗଭସ୍ତୀ ନାମରେ ପରିଚିତ । ଏହି ସାତ ନଦୀ ଶିବ ଜଳ ବୋଝି ଏଠାର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ପୋଷଣ କରେ । ଏଠାରେ ଅନେକ ନଦୀ, ଝରଣା ଓ ହ୍ରଦ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷା କରନ୍ତି । ଏହି ପବିତ୍ର ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନଦୀମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ନାମ ଓ ଆକୃତିକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କୁହିପାରିବେ ନାହିଁ । ଏଠାର ଲୋକମାନେ ସଦା ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଶାନ୍ତ, ସେମାନେ ଏହି ନଦୀରୁ ଜଳ ପିଇ ଅତି ଧନ୍ୟ ଓ ନିର୍ଭୟ ଅଛନ୍ତି । ଏହି ସାତଟି ଅଞ୍ଚଳ ଖୁସି, ସୁବିଧା ଓ ସୁରକ୍ଷାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏଠି ଚାରିଟି ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଚାରି ଆଶ୍ରମର ନୀତି ଦ୍ୱାରା ଶାସିତ । ସମସ୍ତେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟବାନ୍, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମୃତ୍ୟୁ ନାହିଁ, କୌଣସି ଅବନତି କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧି ନାହିଁ । ଏଠି କୌଣସି ଯୁଗ ବିଭାଜନ ନାହିଁ, ସମୟ ସଦା ତ୍ରେତା ଯୁଗ ଭଳି ଚାଲିଥାଏ । ଶାକଦ୍ୱୀପ ଓ ଅନ୍ୟ ପାଞ୍ଚ ଦ୍ୱୀପରେ ଏହି ଧରିତ୍ରୀର ନିୟମ ଏପରି ଅଟୁଟ ଅଛି । ସେଠାରେ କଦାଚିତ ବର୍ଣ୍ଣ କିମ୍ବା ଆଶ୍ରମର ଅସ୍ପଷ୍ଟତା ନଥିଲା, ଧର୍ମରୁ ବିଚଳନ କେବେ ହୋଇନଥିଲା; ସମସ୍ତେ ଅଟୁଟ ସୁଖରେ ଅନୁଭୂତି କରୁଥିଲେ । ଏଠାରେ ମାୟା, ଲୋଭ, ଇର୍ଷ୍ୟା, ଦ୍ୱେଷ କିମ୍ବା ଭୟ କେବେ ଥିଲା ନାହିଁ; ସ୍ୱଭାବର ବିପରୀତତା ମଧ୍ୟ ନଥିଲା । ସମୟ, ଦଣ୍ଡ କିମ୍ବା ଦଣ୍ଡଦାତା ନଥିଲେ; ସମସ୍ତେ ଧର୍ମ ଜାଣି ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏକାପରକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଉଥିଲେ । ଏହା ପରେ ଏକ ବଡ଼ ଗୋଲ ଦ୍ୱୀପ ଅଛି, ଯାହାକୁ କୁଶ ଦ୍ୱୀପ କୁହାଯାଏ । ଏହି ଦ୍ୱୀପ ନଦୀ, ଜଳ ଓ ମେଘ ଭଳି ପର୍ବତମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି । ଏଠି ନାନା ପ୍ରକାର ଧାତୁ, ମଣି, ପ୍ରବାଳ ଓ ଅନେକ ଆକୃତିର ମନୋହର ଅଞ୍ଚଳ ଦ୍ୱୀପକୁ ଶୋଭିତ କରେ । ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଭରିଆ ଗଛ ରହିଛି, ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧ, ଏବଂ ମୂଳ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଚତୁର୍ଦ୍ଦିକରୁ ଘେରାଯାଇଛି । ଏହି ଦ୍ୱୀପ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗୃହସ୍ଥ ଓ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ । ବର୍ତ୍ତମାନ, କୁଶ ଦ୍ୱୀପ ବିଷୟରେ ଏକ ପରେ ଏକ କଥା ଶୁଣ । ଏହି ତୃତୀୟ କୁଶ ଦ୍ୱୀପ ସମୁଦ୍ର ଦୁଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଘେରାଯାଇଛି । ଏହାର ବ୍ୟାପକତା ଶାକ ଦ୍ୱୀପର ଦୁଇ ଗୁଣା ଅଟେ । ଏଠି ମଧ୍ୟ ସାତଟି ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହା ରତ୍ନର ଉତ୍ସ ଭାବରେ ପରିଚିତ । ଏଠି ରତ୍ନମୟ ପର୍ବତ ଓ ନଦୀ ଅଛି; ସେମାନଙ୍କ ନାମ ମଧ୍ୟ ଦୁଇଟି ହୋଇଥାଏ, ଯେପରି ଶାକ ଦ୍ୱୀପରେ ଥିଲା । ପ୍ରଥମ ପର୍ବତ କୁମୁଦ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଏହାକୁ ବିଦ୍ରୁମୋଚ୍ଚୟ କୁହାଯାଏ । ଦ୍ୱିତୀୟ ପର୍ବତ ଉନ୍ନତ, ସମସ୍ତ ଧାତୁର ଶିଖର ଓ ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଢାକା । ଏହାକୁ ହେମପର୍ବତ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ, ଏହି ପର୍ବତ ହରିତାଳ ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ଚତୁର୍ଦ୍ଦିକରୁ ଘେରାଯାଇଛି । ତୃତୀୟ ପର୍ବତ ବଳାହକ, କୃଷ୍ଣାନ୍ଜନର ଶିଖର ଓ ଦ୍ୟୁତିମାନ୍ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ । ଚତୁର୍ଥ ପର୍ବତ ଦ୍ରୋଣ, ଏଠି ଦିବ୍ୟ ଔଷଧ ଯଥା ବିଶଳ୍ୟକରଣୀ ଓ ମୃତସଞ୍ଜୀବନୀ ଉଗୁଏ । ଏହି ପର୍ବତ ପୁଷ୍ପବାନ୍ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ । ପଞ୍ଚମ ପର୍ବତ କଙ୍କ, ଏହା ସାରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ଏହାକୁ କୁଶେଶୟ କୁହାଯାଏ, ଦିବ୍ୟ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଦିବ୍ୟ ଔଷଧ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ । ଷଷ୍ଠ ପର୍ବତ ମହୀଷ, ମେଘ ସଦୃଶ; ଏହାକୁ ହରି ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଯାଏ । ଏଠି ଅଗ୍ନି ନିବାସ କରନ୍ତି, ଯିଏ ମହୀଷ ଭାବରେ ପରିଚିତ; ସପ୍ତମ ପର୍ବତ ଜଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଯାହାର ଶିଖର କକୁଦ୍ମାନ୍ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ । ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱର ସଙ୍ଗଠନରେ ଶୁଭ; ମନ୍ଦ ତତ୍ତ୍ୱ ଗୁପ୍ତ ଜିନିଷକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ । ଏହି ପର୍ବତ ଜଳକୁ ଭାଗ କରିଥାଏ, ଏଠି ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜେ ଅନେକ ମଣି ରକ୍ଷା କରନ୍ତି । ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ନେଇ ସେ ଏହି ଧନ ଜନ୍ତୁମାନଙ୍କୁ ବଣ୍ଟନ କରିଥିଲେ; ଏହି ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତଃସ୍ଥ ସମର୍ଥନ ଦୁଇ ପ୍ରକାରରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ । ଏପରି ଭାବେ, ଏହି ପବିତ୍ର ଦ୍ୱୀପ ଓ ପର୍ବତମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ଦୟା ଓ ନୀତିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଶାନ୍ତିମୟ ଅଛି ।