ଏକ ଦିବ୍ୟ ପର୍ବତ ଅଛି, ସମସ୍ତ ଉପାଦାନରୁ ତିଆରି, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସମ ଚମକିଲା। ଏହାର ପାଦତଳରେ ବିଶାଳ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ମାନସ ସରୋବର ଅଛି, ଯେଉଁଠି ସିଦ୍ଧପୁରୁଷମାନେ ନିତ୍ୟ ଆସନ୍ତି। ସେଠାରୁ ପବିତ୍ର ସରୟୂ ନଦୀ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରେ। ଏହି ସରୟୂ ତଟରେ ଅଛି ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ପ୍ରଶିଦ୍ଧ ବନ, ଯାହାକୁ ବୈଭ୍ରାଜା କୁହାଯାଏ। ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମଧାତା ନାମକ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ରାକ୍ଷସ ବାସ କରନ୍ତି, ଯିଏ ପ୍ରହେତିତଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏବଂ କୁବେରଙ୍କ ସେବକ। କୈଳାସ ପଶ୍ଚିମରେ ଅଛି ଦିବ୍ୟ ସମସ୍ତ ଔଷଧୀ ପର୍ବତ, ଯାହାକୁ ଭାରୁଣା କୁହାଯାଏ—ସମସ୍ତ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସୁନାର ରେଖାରେ ଶୋଭିତ। ଏହି ପର୍ବତ ଭବଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ସୁନା ସମ୍ ଚମକୁଥିବା, ଶୁଦ୍ଧ ସୁନା ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଶିଳାର ତୋପାରେ ଢାକା। ଶତାଧିକ ଦୀପ୍ତିମାନ ସୁନା ଶିଖର ନେଇ, ଆକାଶକୁ ଭେଦ କରୁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଏ ଏହି ମହାପର୍ବତ ଶୃଙ୍ଗବାନ୍, ଯାହା ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଉଚ୍ଚ। ଏହି ପର୍ବତରେ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧୂମ୍ରଲୋହିତ ବାସ କରନ୍ତି। ଏହାର ପାଦତଳରେ ଅଛି ଶୈଳୋଦା ନାମକ ଦିବ୍ୟ ସରୋବର। ସେଠାରୁ ଶୈଳୋଦକା ନାମକ ପବିତ୍ର ଏବଂ ଶୁଭ ନଦୀ ବହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରେ; ଏହି ଦୁଇ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଚକ୍ଷୁଷୀ ନଦୀ ପଶ୍ଚିମ ସାଗରକୁ ଯାଏ। କୈଳାସର ଉତ୍ତରେ ଅଛି ପବିତ୍ର ସର୍ବଔଷଧ ପର୍ବତ, ଏହା ସାମ୍ନାରେ ଅଛି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତ, ଯାହା ଶ୍ୱେତ ଏବଂ ହରିତାଳରୁ ତିଆରି। ସେଠି ଅଛି ମହାଦିବ୍ୟ ହିରଣ୍ୟଶୃଙ୍ଗ ପର୍ବତ, ଯେଉଁଠି ଅନେକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଔଷଧ ଅଛି। ଏହାର ପାଦତଳରେ ଦିବ୍ୟ ସୁନା ବାଲିରେ ଢାକା ବିଶାଳ ସରୋବର ଅଛି। ସେଠି ଅଛି ଆନନ୍ଦମୟ ବିନ୍ଦୁସାର ସରୋବର, ଯେଉଁଠି ଭାଗୀରଥ ରାଜା ଗଙ୍ଗା ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ବର୍ଷରୁ ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ମୋର ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ଅସ୍ଥି ଯେଉଁ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ଧୋଇଯାଇଥିଲା, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ସେଠି ଦେବୀ ତ୍ରିପଥଗା ପ୍ରଥମେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ସେଠି ସୋମ ପର୍ବତର ପାଦରୁ ତିନିପଥା ଦେବୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସାତ ଧାରାରେ ନିଜକୁ ବିଭାଜିତ କଲେ। ସେଠି ରତ୍ନମୟ ବେଦୀ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣମୟ ଦେବ ସଦନ ଅଛି। ସେଠି ଇନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଦେବଗଣ ବଳିଦାନ ଦେଇ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲେ; ସେଠି ଦ୍ୟୁତିମାନ ଛାୟାମାର୍ଗ ଏବଂ ତାରାମଣ୍ଡଳ ଅଛି। ରାତିରେ ଏଠି ଦ୍ୟୁତିମାନ ତ୍ରିପଥଗା ଦେବୀ ଦେଖାଯାନ୍ତି; ଆକାଶ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗ ଅତିକ୍ରମ କରି, ସେ ଭୂମିକୁ ଅବତରିଲେ। ଭବଙ୍କ ଶିର ଉପରେ ପଡି, ତାଙ୍କର ଯୋଗଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ରୋକାଯାଇଥିଲେ; ତାଙ୍କର କିଛି କ୍ଷୁଦ୍ର ବିନ୍ଦୁ କ୍ରୋଧରେ ଭୂମିରେ ପଡିଲା। ସେହି ବିନ୍ଦୁ ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ସରୋବର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଏହିଠାରୁ ଏହାକୁ ବିନ୍ଦୁସାର କୁହାଯାଏ। ପରେ, ଭବଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ଦେବୀ ଅଚାନକ ରୋକାଯିବା ସମୟରେ— ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ ଦେବୀଙ୍କ ଦୃଢ଼ ଭାବ ଜାଣି, ମୁଁ ଗଭୀର ତଳସ୍ଥଳକୁ ଲଂଘି ଯାଇ, ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଧାରା ସହିତ ନେଇଗଲି। ଏହାପରେ, ଦେବୀଙ୍କ ଅହଂକାର ଦେଖି, ଶଙ୍କର କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ ଏବଂ ନଦୀକୁ ନିଜ ଅଙ୍ଗରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଭାଗୀରଥ ରାଜାଙ୍କୁ ନିଜ ସମ୍ନେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ଶରୀର ଦୁର୍ବଳ ଓ ଭୂଖରେ ଅସ୍ଥିର ଦେଖି, ଶଙ୍କର ଚିନ୍ତା କଲେ—‘ସେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋତେ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଛନ୍ତି, ଏହି ଜ୍ଞାନରେ ମୁଁ କ୍ରୋଧ ଦମନ କଲି ଏବଂ ବର ଦେଲି।’ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କଥା ସ୍ମରଣ କରି, ଶଙ୍କର ନଦୀକୁ ଧାରଣ କଲେ ଏବଂ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ରୋକିଥିବା ଗଙ୍ଗାକୁ ପୁଣି ମୁକ୍ତ କଲେ। ଭାଗୀରଥଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ସେଁଥିରେ ଗଙ୍ଗାକୁ ସାତ ଧାରାରେ ଛାଡ଼ିଲେ। ତିନି ଧାରା ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ, ତିନି ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ବହିଲା; ଏଭଳି ତ୍ରିପଥା ନଦୀ ସାତ ଶାଖାରେ ବିଭକ୍ତ ହେଲା। ପୂର୍ବକୁ ନଳିନୀ, ହ୍ଲାଦିନୀ ଓ ପାବନୀ ବହିଲେ; ପଶ୍ଚିମକୁ ସୀତା, ଚକ୍ଷୁ, ଓ ସିନ୍ଧୁ ବହିଲେ। ସପ୍ତମୀ ଧାରା ଅନୁଗା ଭାଗୀରଥଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି ଦକ୍ଷିଣକୁ ବହିଲା; ଏହିପରି ଭାଗୀରଥୀ ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କଲା। ଏହି ସାତ ନଦୀ ହିମାହ୍ୱୟ ନାମକ ଭୂମିକୁ ବନ୍ୟା କଲେ; ଏହି ସୁଭ ନଦୀମାନେ ବିନ୍ଦୁସାର ସରୋବରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଁଥିଲେ। ସେମାନେ ମୂଖ୍ୟତଃ ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଜନସମୂହ ଓ ସେମାନଙ୍କ ପର୍ବତ: କୁକୁର, ରୌଧ୍ର, ବର୍ବର, ଯବନ, ଖସ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେଶମାନେକୁ ବନ୍ୟା କଲେ। ଏହିପରି ଏହି ଧାରା ପୁଲିକ, କୁଳଥ, ଅଙ୍ଗଲୋକ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜନମାନେକୁ ବନ୍ୟା କରି, ହିମାଲୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା। ତାପରେ ବୀରମର, କାଳିକ, ଶୂଳିକ, ଟୁକର, ବର୍ବର, ପହ୍ଳବ, ପାରଦ, ଶକ ଏହି ଜନମାନେ, ଚକ୍ଷୁଷୀ ନଦୀ ସହ ଏହି ଭୂମିକୁ ବନ୍ୟା କଲେ ଏବଂ ସମୁଦ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ଦରଦ, ଉର୍ଜଗୁ, ଗାନ୍ଧାର, ଔରସ, କୁହୁ ମଧ୍ୟ। ଶିବପୌର, ଇନ୍ଦ୍ରମର, ସମାନ ଶକ୍ତି ଥିବା ଭସତୀ, ସୈନ୍ଧବ, ଉର୍ବସ, ବର୍ବ, କୁପଥ, ଭୀମ, ରୋମକ ଏହି ଜନମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାରେ ଶାମିଲ। ଶୁନାମୁଖ, ଉର୍ଧ୍ୱମର, ଓ ସିନ୍ଧୁ ଯେଉଁଠି ପୋଷିତ; ଗାନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ଵିଦ୍ୟାଧର, ନାଗ ଏହି ସମସ୍ତ ଜନ। କଳାପଗାମକ, କିମ୍ପୁରୁଷ, ମାନବ, କିରାତ, ପୁଲିନ୍ଦ, କୁରୁ, ଓ ଭାରତମାନେ। ପଞ୍ଚାଳ, କୌଶିକ, ମତ୍ସ୍ୟ, ମାଗଧ, ଅଙ୍ଗ, ବ୍ରହ୍ମୋତ୍ତର, ଵଙ୍ଗ, ତାମ୍ରଳିଟ୍ଟ ଏହି ଉତ୍ତମ ଜନମାନେ ଶୁଭ ଗଙ୍ଗା ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ। ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଅଟକି, ସେ ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା। ଏହାପରେ ଶୁଭ ଏବଂ ଆନନ୍ଦମୟ ନଦୀ ପୂର୍ବଦିଗକୁ ବହି, ଚାରିପଟ ଭୂମି ଓ ନିଷାଦମାନେକୁ ବନ୍ୟା କଲେ। ଏହିପରି ମାଛ ଧରାମାନେ, ଋଷିକ, ନଳୀମୁଖ, କେକର, ଏକର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ କିରାତମାନେ ମଧ୍ୟ ବନ୍ୟାରେ ପଡ଼ିଲେ। କଳଞ୍ଜର, ବିକର୍ଣ୍ଣ, କୁଶିକ ଏବଂ ଦେବ ଓ ମାନବ ଲୋକର ଅନେକ ଜନସମୂହକୁ ଆବୃତ କରି, ଏହି ନଦୀ ସମୁଦ୍ରକୁ ଘେରି ସମସ୍ତ ତଟକୁ ଛୁଇଁଲା। ତାପରେ ନଳିନୀ ନଦୀ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ବହି, ଅଗମ୍ୟ ପଥ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ହ୍ରଦମାନେକୁ ବି ବନ୍ୟା କଲା। ଏଭଳି, ଦିବ୍ୟ ପର୍ବତ, ହ୍ରଦ ଏବଂ ନଦୀମାନେ ଏହି ଭୂମିକୁ ଶୋଭା ଦେଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ଦେବୀଙ୍କ ଦୟାରେ ସମସ୍ତ ଜନମାନେ ପବିତ୍ର ଏବଂ ପୋଷିତ ହେଉଛନ୍ତି।