ଏକ ରାତିର ଏକ ଯାମ କଟିବା ପରେ, ପୁରୁରବା ରାଜା ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟାଙ୍କ ସହ ଗୁହା ମୁହଁ ଛାଡ଼ି, ବିଶେଷ ରୂପେ ଶୋଭିତ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ସେଇ ଗୁହା ଭିତରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗନ୍ଧ ଓ ଚମକିଥିବା ଲତା ଲତିକା, ଦ୍ରବ୍ୟମାନ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ, ବିଭିନ୍ନ ନୂତନ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଶୟନ ବିଛାନା, ଫୁଲର ଗଛ ଓ ଗୁଛ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା । ଏହିପରି ସୁନ୍ଦର ପରିବେଶରେ ରହି, ରାଜା ପୁରୁରବା ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଅପ୍ସରାମାନେ କରୁଥିବା ରମଣୀୟ କ୍ରୀଡ଼ା ଦେଖି, ମନ ମଧ୍ୟରେ କେଶବଙ୍କୁ ନିୟୋଗ କରି ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଏସି ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗ ସମ ଏହି ଭୂମିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲ । ଆମେ ତୁମର ଇଚ୍ଛିତ ବର ଦେବୁ, ଚାହାଁଲେ ଏଠାରେ ରୁହିପାର, କିମ୍ବା ଚାହାଁଲେ ଗୃହକୁ ଫେରିଯିବା ପାଇଁ ଏହି ବର ଗ୍ରହଣ କର । ତୁମେ ଏଠାରେ ଅସୀମ ଦୃଷ୍ଟିର ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଛ, ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ଦୟାରେ ଆଜି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ବର ଦେଇପାର ।” ଏପରି ଶୁଣି, ପୁରୁରବା ରାଜା “ଏହିପରି ହେଉ” ବୋଲି ସ୍ୱୀକାର କରିଲେ ଏବଂ ଏକ ମାସ ଯାଏଁ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ପ୍ରିତିରେ ତଥା ଜନାର୍ଦନଙ୍କ ଉପାସନା କରି ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ରହିଲେ । ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ତାଙ୍କୁ ସଦା ଭଲପାଉଥିଲେ, ଏବଂ ରାଜାଙ୍କ ଲୋଭ ଶୂନ୍ୟ ଚରିତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଖୁସି ଥିଲେ । ଫାଲ୍ଗୁନ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଶେଷରାତିରେ, ପୁରୁରବା ରାଜା ସ୍ୱପ୍ନରେ ସେଇ ଦେବଦେବଙ୍କ ଶୁଭ ବାଣୀ ଶୁଣିଲେ— “ଏହି ରାତି ଯାମ କଟିଗଲେ ତୁମେ ଅତ୍ରିଙ୍କୁ ଦେଖିବ, ରାଜା, ତାଙ୍କ ସମ୍ମିଳନ ପରେ ତୁମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହେବ ।” ଏହିପରି ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ସମ ବଳ ଥିବା ସେଇ ରାଜା ପ୍ରଭାତେ ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କଲେ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରିଲେ । ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ସାଧନ କରି, ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ରାଜା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ତପସ୍ୟାର ଧାମ ମହାମୁନି ଅତ୍ରିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ । ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ତାଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନର କଥା ଦେବଦେବଙ୍କୁ ଏବଂ ଦେବମାନେ କହିଥିବା ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ । ତେବେ ଦେବମାନେ କହିଲେ, “ହେ ରାଜା, ଆଉ କୌଣସି ଚିନ୍ତାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ । ତୁମେ ଜନାର୍ଦନଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଛ ।” ଏପରି ଭାବେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କରି, କେଶବଙ୍କ ଦିଆ ବର ଦ୍ୱାରା ରାଜା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଲେ । ଏହା ପରେ, ସେଇ ତପୋବନର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ତ୍ରିପୁରାସୁରଙ୍କ ଶତୃଭୟ ଶିବଙ୍କ ପ୍ରିୟସ୍ଥଳୀ ଏକ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣି ଓ କାମନା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଗଛରେ ଶୋଭିତ । ଏହି ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ, ହିମାଳୟର ପୃଷ୍ଠଭାଗରେ କୈଲାସ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଗୁହ୍ୟକମାନେ ସହିତ କୁବେର ନିବାସ କରନ୍ତି । ଏଠାରେ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଅବାଧ ରମଣରେ ଅଲକାପୁରୀ ରାଜା ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି । କୈଲାସ ପାଦଦେଶରୁ ପବିତ୍ର, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଶୀତଳ ଜଳ ଉତ୍ସରଣ ହୁଏ । ଏଠାରେ ମନ୍ଦୋଦକ ନାମକ ଏକ ହ୍ରଦ ଅଛି, ଯାହାର ଜଳ ଦୁଧ ଓ ଦହି ପରି ଦେଖାଯାଏ । ଏଠାରୁ ଦିବ୍ୟ ଓ ଶୁଭ୍ର ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ । ଏହି ନଦୀ କୂଳରେ ପବିତ୍ର ଓ ମହାନ୍ ନନ୍ଦନ ବନ ଅଛି । କୈଲାସର ଉତ୍ତର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଦିବ୍ୟ ସୌଗନ୍ଧିକ ପର୍ବତ ଅଛି । ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଧାତୁ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ଶୋଭାମୟ ସୁଵେଳ ପର୍ବତ ଅଛି, ଏହା ସାମ୍ନାରେ ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହା ମଣି ପରି ଧଳା ଚମକେ । ନିକଟେ ଅଛି ଖ୍ୟାତନାମ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଏକ ହ୍ରଦ—ଅଚ୍ଛୋଦା; ଏଠାରୁ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଶୁଭ୍ର ଅଚ୍ଛୋଦକା ନଦୀ ବହେ । ଏହି ନଦୀ କୂଳରେ ଦିବ୍ୟ ଓ ବିଶାଳ ଚୈତ୍ରରଥ ବନ ଅଛି । ଏହି ପର୍ବତରେ ମଣିଭଦ୍ର ତାଙ୍କ ସାଥିମାନେ ସହ ବସନ୍ତି । ଭୟଙ୍କର ଯକ୍ଷ ସେନାନୀ ଗୁହ୍ୟକମାନେ ସହିତ ଏଠାରେ ରହନ୍ତି । ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଭ୍ର ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀ ଏଠାରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ । ପୃଥିବୀର ମଧ୍ୟଭାଗରେ, ଯେଉଁଠି ମହାସାଗର ପ୍ରବେଶ କରେ, କୈଲାସର ଦକ୍ଷିଣ ପୂର୍ବରେ ଶିବ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଔଷଧ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ । ଏଠାରେ ରତ୍ନାଭ ଶୋଭାମୟ ସୁଵେଳ ପର୍ବତ ଅଛି, ଏହା ସାମ୍ନାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ନାମକ ରକ୍ତିମ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହା ସୁନା ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ଚମକେ । ଏହି ପର୍ବତ ପାଦରେ ଦିବ୍ୟ ଓ ବିଶାଳ ରକ୍ତ ହ୍ରଦ ଅଛି; ଏଠାରୁ ପବିତ୍ର ଓ ପ୍ରବଳ ଲୌହିତ୍ୟ ନଦୀ ଉତ୍ସରଣ ହୁଏ । ଏହାର କୂଳରେ ଦିବ୍ୟ ଓ ଦୁଃଖ ଶୂନ୍ୟ ବନ ଅଛି । ଏହି ପର୍ବତରେ ଯକ୍ଷ ମଣିଧର ନିବାସ କରନ୍ତି, ଯିଏ ଆତ୍ମନିଗ୍ରହୀ । ସେ ମୃଦୁ ଓ ସଦ୍ଗୁଣୀ ଗୁହ୍ୟକମାନେ ସହିତ ରହନ୍ତି । କୈଲାସର ଉତ୍ତର ପଶ୍ଚିମରେ ଔଷଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କକୁଦ୍ମାନ ପର୍ବତ ଅଛି । ଏଠାରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କକୁଦ୍ମିନଙ୍କ ଜନ୍ମ ସ୍ଥାନ । ଏଠାରେ ଅଞ୍ଜନା ନାମକ ପର୍ବତ ଓ ତିନି ଶିଖର ଥିବା ତ୍ରିକକୁଦ ପର୍ବତ ଅଛି । ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱର ମିଶ୍ର ଏକ ମହାପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସମ ଚମକେ । ଏହି ପାଦଦେଶରେ ବିଶାଳ ଓ ଦିବ୍ୟ ମାନସ ହ୍ରଦ ଅଛି, ଯାହା ସିଦ୍ଧମାନେ ଯାଞ୍ଚନ୍ତି । ଏଠାରୁ ପବିତ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ସରୟୂ ନଦୀ ଉତ୍ସରଣ ହୁଏ, ଯାହାର କୂଳରେ ଖ୍ୟାତିନାମ ଓ ଦିବ୍ୟ ବୈଭ୍ରାଜ ବନ ଅଛି । ଏଠାରେ ପ୍ରହେତିତଙ୍କ ପୁତ୍ର, କୁବେରଙ୍କ ସେବକ, ଅସୀମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଆତ୍ମନିଗ୍ରହୀ ରାକ୍ଷସ ବ୍ରହ୍ମଧାତା ବସନ୍ତି । କୈଲାସର ପଶ୍ଚିମରେ ସମସ୍ତ ଔଷଧର ମହାପର୍ବତ ଭରୁଣା ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସୁନା ଧାରା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ । ଏହି ଭବଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପର୍ବତ ସୁନା ପରି ଚମକେ, ଦିବ୍ୟ ଶିଳା ଓ ଶୁଭ୍ର ଧାତୁ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ । ଶତ ଶତ ଦୀପ୍ତିମାନ ସୁନା ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ଆକାଶକୁ ଛୁଁଇଥିବା ମହାନ ଓ ଦିବ୍ୟ ଶୃଙ୍ଗବାନ ପର୍ବତ ଅଛି । ଏଠାରେ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମାଧ୍ୟରେ ଧୂମ୍ରଲୋହିତ ନିବାସ କରନ୍ତି; ଏହି ପର୍ବତ ପାଦରେ ଶୈଳୋଦା ନାମକ ହ୍ରଦ ଅଛି । ଏଠାରୁ ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଭ୍ର ଶୈଳୋଦକା ନଦୀ ଉତ୍ସରଣ ହୁଏ; ଏହି ଦୁଇ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ ଚକ୍ଷୁଷୀ ନଦୀ ପଶ୍ଚିମ ସାଗରକୁ ବହେ । କୈଲାସର ଉତ୍ତରେ ପବିତ୍ର ସର୍ବଔଷଧ ପର୍ବତ ଅଛି, ଏହା ସାମ୍ନାରେ ରସ୍ପିତ୍ରା ଧଳା ଓ ଅର୍ପିମେଣ୍ଟ ରେ ନିର୍ମିତ ପର୍ବତ ଅଛି । ଏଠାରେ ବିଶାଳ ଓ ଦିବ୍ୟ ହିରଣ୍ୟଶୃଙ୍ଗ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହା ଅଦ୍ଭୁତ ଔଷଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ।