ଏକ ସମୟର କଥା, ରାଜା ପୁରୁରବାସ ଏକ ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଯାଇଥିଲେ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିଲା ମଦିରା ଲତା ଘରରେ ରହୁଥିବା ଅନେକ ନାରୀଙ୍କ ଉପରେ । ସେମାନେ ନିଜ ଶରୀରକୁ ଶୃଙ୍ଗାର କରୁଥିଲେ, ମନ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟଜନଙ୍କ ଚିନ୍ତାରେ ଲୀନ ଥିଲା । ସେଠାରେ ଏକ ନାରୀ ଥିଲେ, ଯିଏ ହାତରେ ଆଇନା ଧରି ରହିଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କ ପ୍ରେମିକଙ୍କର କଥା ଏକ ଦୂତ ମାଧ୍ୟମରେ ଶୁଣୁଥିଲେ । ଏହି ଖବର ଶୁଣି ସେ ଆଉ ଅଧିକ ଆଲୋକିତ ହେଉଥିଲେ । ଏଉଁଥିରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ନାରୀ ଥିଲେ, ଯିଏ ତାଙ୍କର ଦୂତ ଦ୍ୱାରା ତାଡ଼ି ଦିଆଯାଉଥିବା ବେଳେ ଏତେ ପ୍ରେମରେ ଲୀନ ଥିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ଗହଣା ପୁନଃ ସଜାଇବା ସମୟରେ କ’ଣ କରୁଛନ୍ତି ତାହା ମଧ୍ୟ ଜାଣିପାରୁନଥିଲେ । ଏହିପରି ନୀଳ ଘାସର ମଇଦାନରେ, ଯେଉଁଠାରେ ପୁଷ୍ପମାଳା ଗନ୍ଧ ବାୟୁରେ ବିକିରଣ ହେଉଥିଲା, ଏକ ନାରୀ ମଦିରା ପାନ କରୁଥିଲେ । ଅନ୍ୟ ଏକ ସୁନ୍ଦରୀ ନାରୀ ନିଜେ ତାଙ୍କ ପ୍ରେମିକଙ୍କୁ ପାନ ପିଅଇଁଥିଲେ, ଆଉ ଅନ୍ୟ ଏକ ନାରୀ ତାଙ୍କ ପ୍ରେମିକଙ୍କ ହାତରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପାନ ଗ୍ରହଣ କରୁଥିଲେ । ଏଉଁଥିରେ ଏକ ନାରୀ ଦୁଧ ଓ ନୀଳ କମଳ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ପାନ ପିଇ, ଚଞ୍ଚଳ ନୟନେ ତାଙ୍କ ପ୍ରେମିକଙ୍କୁ ଦେଖି ମଜାକିଆ ଭାବରେ ପଚାରିଲେ—"ମୋର କମଳ, ତୁମେ କେଉଁଠି ଗଲା?" ପ୍ରେମିକ ହସି କହିଲେ—"ତୁମେ ଦୁହିଁଟି ଏଇଁ ଖାଇଦେଲୁ ନିଶ୍ଚୟ!" ଏହି କଥା ଶୁଣି ସେ ନିଜ ଭୋଳାପଣରେ ଲଜ୍ଜାରେ ଲାଲ ହେଉଥିଲେ । ଅନ୍ୟ ଏକ ଭୂବନମୋହିନୀ ନାରୀ ତାଙ୍କ ପ୍ରେମିକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ରସାଳ ପାନ ପିଇଲେ, ଯାହା ପ୍ରେମ ଆଉ ବଢ଼ାଇ ଦେଉଥିଲା । ଏହି ମଦିରା ମଣ୍ଡଳୀରେ, ରାଜା ପୁରୁରବାସ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗୀତ ଶୁଣିଲେ, ଯାହା ତନ୍ତ୍ରୀ ବାଦ୍ୟର ସ୍ୱର ସହିତ ମିଶିଥିଲା । ସନ୍ଧ୍ୟା ବେଳେ, ଏହି ନାରୀମାନେ ବହୁ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ସହିତ ଦେବଦେବ ଜନାର୍ଦନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନୃତ୍ୟ କରିଥିଲେ । ରାତିର ଏକ ପାହାଡ଼ିଆ ଅଂଶ ଅତିତ ହେଲା ପରେ, ସେମାନେ ଗୁହା ଦ୍ୱାର ଛାଡ଼ି, ତାଙ୍କ ପ୍ରେମିକମାନେ ସହିତ ଏକ ଅତି ଶୋଭାମୟ ଗୁହାରେ ବାସ କଲେ । ଏହି ଗୁହା ବିଭିନ୍ନ ଗନ୍ଧ ଲତା ଦ୍ୱାରା ଭରିଥିଲା, ଅନେକ ସୁଗନ୍ଧ ରେ ମନ୍ଦ ହେଉଥିଲା, ଅଦ୍ଭୁତ ବିଛାନା ଓ ଫୁଲ ର ଶୃଙ୍ଗାରରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା । ଏଭଳି ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ମନୋହର କ୍ରୀଡ଼ା ଦେଖି, ହେ ମହାରାଜ, ରାଜା ପୁରୁରବାସ ଅପାର ଭକ୍ତିରେ କେଶବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ତପସ୍ୟା କଲେ । ଏହି ସମୟରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି କହିଲେ, "ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ତୁମେ ଏଠାରେ ପହଞ୍ଚିଛ, ଏହି ଭୂମି ସ୍ୱର୍ଗ ସମାନ । ତୁମ ମନର ଆଶା ପୂରଣ ପାଇଁ ଆମେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବୁ, ଚାହିଁଲେ ଏଠାରେ ରୁହ କିମ୍ବା ଗୃହକୁ ଫେରିଯାଅ ।" "ତୁମେମାନେ ସବୁ ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟିର ଧାରକ, ଆଜି ମଧୁସୂଦନଙ୍କର କୃପା ପାଇଁ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଥିବାର ଅଧିକାରୀ ।" ଏପରି ଶୁଣି ରାଜା ପୁରୁରବାସ "ଏହିଭଳି ହେଉ" ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ଓ ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଠାରେ ଅନନ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ରହି, ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ । ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ସଦା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ମନେ କରୁଥିଲେ, ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କ ଲୋଭହୀନ ଚରିତ୍ର ଦେଖି ଖୁସି ହେଉଥିଲେ । ଫାଲ୍ଗୁନ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଶେଷ ଦିନରେ, ରାଜା ପୁରୁରବାସ ଏକ ସ୍୵ପ୍ନରେ ଦେବଦେବଙ୍କର ଶୁଭ ବାଣୀ ଶୁଣିଲେ—"ଏହି ରାତିର ପାହାଡ଼ିଆ ଅଂଶ ଅତିତ ହେଲେ, ତୁମେ ଅତ୍ରି ଋଷିଙ୍କ ସହିତ ଦେଖା କରିବ; ତାଙ୍କ ସହିତ ଦେଖା କରି, ତୁମେ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ କରିପାରିବ ।" ଏପରି ସ୍୵ପ୍ନ ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ସମ ଶୌର୍ଯ୍ୟ ଧାରୀ ଏହି ରାଜା ପ୍ରଭାତେ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ନୀତିରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କଲେ । ଏହିପରି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ କରି ଓ ଇଛାନୁସାରେ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ରାଜା ସାକ୍ଷାତ୍ ତପସ୍ୟାର ଧାମ ଅତ୍ରି ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ । ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଦେବଦେବଙ୍କ ସ୍୵ପ୍ନ ଦେଖିଥିବା ଘଟଣା କହିଲେ, ତାପରେ ଦେବତାମାନେ କହିଲେ—"ଏହିଭଳି ହେଉ, ଆଉ ଚିନ୍ତା କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ; ତୁମେ ଜନାର୍ଦନଙ୍କର କୃପା ପାଇଛ ।" ଏପରି ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କରି, ରାଜା କେଶବଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ କଲେ । ଏହା ପରେ, ତିନିପୁରାସୁରଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଶିବଙ୍କ ଆଶ୍ରମର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଏକ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ମଣି ଓ କାମଧେନୁ ବୃକ୍ଷରେ ଶୋଭିତ । ହିମାଳୟର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଏହି ପର୍ବତର ପୃଷ୍ଠ ଉପରେ କୈଳାସ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ କୁବେର ଓ ଗୁହ୍ୟକମାନେ ବାସ କରନ୍ତି । ଅପ୍ସରାମାନେ ଅବାଧରେ ରହିଥିବା ଏହି ଅଳକାପୁରୀର ରାଜା ସେଠାରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି । କୈଳାସ ପାଦଦେଶରେ ଏକ ପବିତ୍ର, ଶିତଳ ଓ ପରିଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ଉତ୍ସରଣ ହୁଏ । ସେଠାରେ ମନ୍ଦୋଦକ ନାମକ ଏକ ଝିଲିକ ଅଛି, ଯାହାର ଜଳ ଦୁଧ ଓ ଦହି ସମାନ ଦେଖାଯାଏ; ଏଠାରୁ ଦିବ୍ୟ ଓ ଶୁଭ୍ର ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀ ଉତ୍ସରଣ କରେ । ଏହି ନଦୀ କୂଳରେ ଦିବ୍ୟ ଓ ବିଶାଳ ନନ୍ଦନ ଅଟବି ଅଛି; କୈଳାସର ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ସୌଗନ୍ଧିକ ପର୍ବତ ଅଛି । ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଧାତୁ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ଶୋଭାମୟ ସୁବେଳ ପର୍ବତ ଅଛି, ଏହା ସମ୍ମୁଖରେ ମଣିର ଭଳି ଧଳା ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ପର୍ବତ ଅଛି । ଏହି ପର୍ବତ ନିକଟରେ ଖ୍ୟାତିନାମା ଦିବ୍ୟ ଅଛୋଦ ଝିଲିକ ଅଛି; ଏଠାରୁ ଶୁଭ୍ର ଓ ପବିତ୍ର ଅଛୋଦକା ନଦୀ ବହିଯାଏ । ଏହି ନଦୀ କୂଳରେ ଦିବ୍ୟ ଓ ବିଶାଳ ଚୈତ୍ରରଥ ଅଟବି ଅଛି; ଏହି ପର୍ବତରେ ମଣିଭଦ୍ର ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ସହିତ ବାସ କରନ୍ତି । ମହାବଳୀ ଯକ୍ଷସେନାପତି ଗୁହ୍ୟକମାନେ ସହିତ ସେଠାରେ ରହନ୍ତି; ଏଠାରେ ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଭ୍ର ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀ ବହୁଥିବା ଦେଖାଯାଏ । ପୃଥିବୀ ମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟଭାଗରେ, ଯେଉଁଠାରେ ସମୁଦ୍ର ପ୍ରବେଶ କରେ, କୈଳାସର ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଶିବ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଔଷଧ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ । ଏଠାରେ ଦାରୁସିନ୍ଧୂର ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ଶୋଭାମୟ ସୁବେଳ ପର୍ବତ ଅଛି; ଏହା ସମ୍ମୁଖରେ ସୁର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହା ସୁନା ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ ଦୀପ୍ତିମାନ । ଏହି ପର୍ବତ ପାଦଦେଶରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଲାଲ ଝିଲିକ ଅଛି; ଏଠାରୁ ପବିତ୍ର ଓ ପ୍ରବଳ ଲୌହିତ୍ୟ ନଦୀ ଉତ୍ସରଣ କରେ ।