ଏକ ସୁନ୍ଦରୀ ଯୁବତୀ, ଥକି ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟତମକୁ ଅପରିମିତ ଭାବରେ ଆଘାତ କରିଲେ । ତାଙ୍କର ଶ୍ରମିତ ଶରୀର, ଉଦ୍ଧତ କୁକୁଳ ଓ ନିଶ୍ଵାସରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଲା । ଜଳ ଖେଳରେ ପ୍ରିୟତମଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଚୁଲ ଟାଣିଦେଇବାରୁ ତାଙ୍କର ଚୁଲ ବିକା ହୋଇଯାଇଥିଲା, ମୁହଁ ଉପରେ ଜଟିଳ କେଶ ଶୋଭା ପାଇଥିଲା, ଏବଂ ତା ଲୋଟସ ଫୁଲ ଭିତରେ ମଧୁମକୁ ଘିରିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ । ଏକ ଅନ୍ୟ ଯୁବତୀ, ଲୋଟସ ଗ୍ରୋଭରେ ନିଜ ଚକ୍ଷୁ ସଦୃଶ ଫୁଲରେ ଆଛାଦିତ ହୋଇ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଲୁଚି ରହିଥିଲେ, ଶେଷରେ ପ୍ରିୟତମ ଅନେକ ଖୋଜି ଶେଷରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ । ସ୍ନାନ କରି ଶୀତଳତା ଅନୁଭବ କରି, ଏକ ଯୁବତୀ ଉତ୍ସାହରେ କଥା କହିଲେ; ସେ ନିଜ ପ୍ରିୟତମକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଦୀର୍ଘ ଅଭିଲାଷ ପୂରଣ କରିଲେ । ଅପର ଏକ ଯୁବତୀ, ନିର୍ମଳ ଏବଂ ଭିଜା ପୋଷାକ ଶରୀରକୁ ଆଉ ଅଧିକ ଆକର୍ଷଣୀୟ କରି, ହସି ଦେଖି ପ୍ରେମ ଜଗାଇଲେ । ଗଳାରେ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ପ୍ରିୟତମଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଆକର୍ଷିତ ହେଲେ, ମାଳା ଭାଙ୍ଗି ପଡିଲା; ତା ଉପରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ହସିଲେ । ଏକ ଯୁବତୀ, ମିତ୍ରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଗୁଡ଼ି ଅଂଗୁଠିରେ ଖରୋଚ ହୋଇ, ଭୟଭିତ ହୋଇ ପ୍ରିୟତମଙ୍କ ଶରଣେ ଯାଇ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିଲେ । ଅନ୍ୟ ଏକ, ଚୁଲ ଉପରେ ଜଳ ଢେଳି ପିଛୁ ଭିଜାଇ, ପଥର ତଳେ ବସି ଲୋକପତିଙ୍କ ପ୍ରେମଯୁକ୍ତ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖାଯାଇଲେ । ମାଳା ଫଟିଯାଇ, ମନୋହର ଅଙ୍ଗରେ କୁଙ୍କୁମ ଲଗି, ପ୍ରେମ ଲୀଳା ପରେ ଜଳ ଏହି ହ୍ରଦରେ ଆଲୋକିତ ହୋଇଥିଲା । ଏଉଁ ସମୟରେ ଦେବ ଜନାର୍ଦନ, ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରି, ଭବ୍ୟ ଭାବରେ ସ୍ନାନ କରି ଦେଖାଯାଇଲେ । ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ ରାଜା ଲତା ଗୃହରେ ଯୁବତୀମାନେ ନିଜ ଶରୀର ସଜାଇ, ପ୍ରିୟତମଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ । ଏକ ଯୁବତୀ, ହାତରେ ଆଇନା ଧରି, ଦୂତରେ ପ୍ରିୟତମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଅଧିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଯାଇଲେ । ଅନ୍ୟ ଏକ, ଦୂତର ତାଡ଼ନାରେ, ଏତେ ପ୍ରେମରେ ଲିନ ଥିଲେ, ଗହଣା ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବା ବେଳେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅବାହ୍ୟ ହେଉଥିଲେ । ନୀଳ ଘାସ ରାଜୀରେ, ଚମ୍ପା ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧ ହିଁ ସ୍ପନ୍ଦିତ, ଏକ ଯୁବତୀ ମୈରେୟ ମଦ୍ୟ ପାନ କରୁଥିଲେ । ଏକ ସୁନ୍ଦରୀ ନିଜ ପ୍ରିୟତମକୁ ପାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ସେବା କଲେ; ଅନ୍ୟ ଏକ ମନୋହର ଯୁବତୀ, ପ୍ରିୟତମଙ୍କ ହାତରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପାନ ଗ୍ରହଣ କରିଲେ । ଏକ ଯୁବତୀ, ନୀଳ ଲୋଟସ ଦ୍ୱାରା ସଜିତ ଦୁଧ ପିଇ, ଚକ୍ଷୁରେ ଖେଳି କହିଲେ, "ମୋ ଲୋଟସ, କେଉଁଠି ଚାଲିଗଲା?" ପ୍ରିୟତମ କହିଲେ, "ତୁମେ ଦୁଇଟି ପିଇଛୁ," ଏହା ଜାଣି ସେ ନିର୍ମଳତାରେ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇଗଲେ । ଏକ ଭୂରୁ ଶୋଭା ଯୁବତୀ, ପ୍ରିୟତମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଶେଷ ପାନ ଗ୍ରହଣ କରି, ତାର ସ୍ୱାଦରେ ପ୍ରେମ ଅଧିକ ହୋଇଗଲା । ଏହି ପାନ ମଣ୍ଡଳୀରେ, ପ୍ରଶସ୍ତ ମନ୍ୟ ନାୟକ ତାଙ୍କଠାରୁ ବିଭିନ୍ନ ଗୀତ ଶୁଣିଲେ, ତାଳ ଓ ତାର ଶବ୍ଦରେ ମିଶି । ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ, ରାଜା, ଏହି ଯୁବତୀମାନେ ଅନେକ ବାଦ୍ୟୟନ୍ତ୍ର ସହିତ ଜନାର୍ଦନ, ଦେବ ଦେବତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନୃତ୍ୟ କଲେ । ରାତିର ଏକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ସେମାନେ ଗୁହା ଦ୍ୱାର ଛାଡି, ପ୍ରିୟତମମାନେ ସହିତ ଏକ ଭବ୍ୟ ଶୋଭାପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୁହାରେ ବସିଲେ । ଏହି ଗୁହା ବିଭିନ୍ନ ସୁଗନ୍ଧି ଲତା, ବହୁ ସୁଗନ୍ଧରେ ଭରିଆ, ଅନେକ ଅଦ୍ଭୁତ ଶୟନ, ଫୁଲ ରାଶି ଦ୍ୱାରା ସଜିତ । ଏପରି ଅପ୍ସରାମାନେ ପାହାଡ଼ରେ ଲୀଳା କରୁଥିବା ଦେଖି, ବଡ଼ ରାଜା ନିଜ ମନ କେଶବରେ ଲଗାଇ ତପସ୍ୟା କଲେ । ତାପରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ଆସି କହିଲେ, "ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦମନ କରିଥିବା ମହାନ, ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗ ସଦୃଶ ଏହି ଭୂମିରେ ପହଞ୍ଚିଛ ।" "ତୁମେ ଚାହିଁଥିବା ଵର ପ୍ରଦାନ କରିବାକୁ ଆମେ ସମ୍ମତ; ଏଠାରୁ ଘରକୁ ଫେରିଯିବା କିମ୍ବା ପୁନଃ ଏଠାରେ ରହିବା ଚାହିଲେ ରହ ।" "ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅଚଳ ଦୃଷ୍ଟି ଦିଆଯାଇଛି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଆଜି ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ତୁମେ ବର ଦେଉ ।" ଏପରି ଉଚ୍ଚାରିତ କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ପୁରୁରବାସ କହିଲେ, "ଏହିପରି ହେଉ," ଏବଂ ଏଠାରେ ଏକ ମାସ ଆନନ୍ଦରେ ରହି, ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ । ରାଜା ସଦା ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରିୟ ଥିଲେ; ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରି ଲୋକମାନେ ରାଜାଙ୍କ ନିର୍ଲୋଭ ଚରିତ୍ରରେ ଖୁସି ହେଲେ । ଫାଲ୍ଗୁନ ଶୁକ୍ଲ ପକ୍ଷ ଶେଷରେ, ରାଜା ପୁରୁରବାସ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେବ ଦେବତାଙ୍କ ଶୁଭ କଥା ଶୁଣିଲେ । "ଏହି ରାତିର ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ତୁମେ ଏତ୍ରିଙ୍କୁ ଦେଖିବା; ଏତ୍ରିଙ୍କ ସହିତ ଭେଟିଲେ, ତୁମର କାମ୍ୟ ସାଧନ ହେବ ।" ଏହି ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖି, ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ର ସାଦୃଶ ପ୍ରଭାବ ଧାରଣ କରି, ଉଷା ସମୟରେ ନିୟମିତ ସ୍ନାନ କଲେ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି । ନିଜ କାମ୍ୟ ପୂରଣ କରି, ଇଚ୍ଛାମୁତାନ୍ତ ପୂଜା କରି, ରାଜା ଏତ୍ରି ମୁନିଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ୍ କଲେ, ତପସ୍ୟାର ଧାରଣା । ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଦେବ ଦେବତାଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନ ସୂଚନା ଦେଲେ; ତାପରେ ଦେବମାନେ କହିଥିବା କଥା ଶୁଣିଲେ । "ଏହିପରି ହେଉ, ରାଜା; ଅଧିକ ବିଚାର ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ; ଜନାର୍ଦନଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ଲାଭ କରିଛ ।" ଦେବମାନେ ପୂଜା କରି, ଅଗ୍ନିକୁ ଅହୁତି ଦେଇ, କେଶବଙ୍କ ଦିଆଯାଇଥିବା ବରରେ ସମସ୍ତ କାମ୍ୟ ପାଇଲେ । ସେହି ଆଶ୍ରମର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ, ତ୍ରିପୁରାରି ଅନୁଗମନ କରୁଥିବା ଏକ ପାହାଡ଼ ରହିଛି, ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ମଣି ଶିଖର ଓ କାମଧେନୁ ଗଛରେ ଶୋଭିତ । ହିମାଳୟ ମଧ୍ୟରେ, ଏହାର ପିଠ ଉପରେ, କୈଳାସ ନାମକ ମାହାପର୍ବତ ଅଛି; ଏଠାରେ କୁବେର ଏବଂ ଗୁହ୍ୟକମାନେ ବସିଥାନ୍ତି । ଅପ୍ସରାମାନେ ବାଧା ଦେଇନଥିବା ଅଲକାପତି ଏଠାରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି; କୈଳାସ ପାଦ ଉପରେ ପବିତ୍ର, ଶୁଭ୍ର, ଶୀତଳ ଜଳ ଉପଜାଯାଇଥାଏ । ଏଠାରେ ମଣ୍ଡୋଦକ ନାମକ ହ୍ରଦ ଅଛି, ଯାହାର ଜଳ ଦୁଧ ଓ ଦହି ସଦୃଶ; ଏଠାରୁ ଦିବ୍ୟ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀ ବହିଯାଏ । ଏହାର ତୀରେ ଦିବ୍ୟ ନନ୍ଦନ, ଏକ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲ ଅଛି; କୈଳାସର ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଦିବ୍ୟ ସୌଗନ୍ଧିକ ପାହାଡ଼ ଅଛି ।