ସମୁଦ୍ରର ରାଣୀ, ସମସ୍ତ ମୁନିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ, ଏହି ଦିବ୍ୟ ନଦୀ ସବୁ ଜଗତର ମନକୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିଲା। ଏହି ନଦୀ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଉପକୃତ, ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଯିବା ପଥ ଦେଇଥିଲା; ତାହାର କୂଳ ଗାଈମାନେ ଭିତରେ ଭିତରେ ଭରିଥିଲା, ଶିବାଳା ଘାସର ଅଭାବରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ତାହାର ଜଳ ହଂସ ଓ କୁଲିଙ୍ଗ ଦଳର ଶବ୍ଦରେ ମୁକୁରି ଉଠିଥିଲା, ଜଳ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ଗଭୀର ଧାରାରେ ତାରଙ୍ଗ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ, ତାହାର କୂଳ ଦ୍ୱୀପର ନିତମ୍ବ ପରି ଚଉଡ଼ା। ଏହି ନଦୀରେ ନୀଳ ଜଳ ପରି ଚକ୍ଷୁ, ପଦ୍ମ ପରି ମୁହଁ, ତୁଷାର ଫେନରେ ଚାଦର ପରି ପିନ୍ଧିଥିଲା; ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, କୁଲିଙ୍ଗ ରେଖାରେ ଶୋଭିତ, ଚଳିତ ମାଛ ଭୃକୁଟି ପରି ଅନୁକୃତି କରୁଥିଲା। ଏହି ନଦୀର ଜଳର ଉତ୍ତାଳ ଛାତି ଅପନି ଜଳରୁ ଜନ୍ମିତ ହାତୀର ମସ୍ତକ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ହଂସର ଗୁଙ୍ଗୁନି ଅଙ୍ଗୁରିର ଶବ୍ଦରେ ମୁକୁରି, ପଦ୍ମ ଡଣ୍ଡର ଗଜରାରେ ଶୋଭିତ। ଏଠାରେ ଅପ୍ସରାମାନେ ନିଜ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ମତବ୍ୟସ୍ତ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସହ ଦିବସର ମଧ୍ୟାନ୍ହରେ ଖେଳ କରୁଥିଲେ। ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଶରୀରରୁ ଧୋଇଯାଇଥିବା ଶୁଦ୍ଧ କେଶର ଏହି ନଦୀ ନେଇ ଚାଲିଥିଲା, ତାହାର କୂଳର ଫୁଲର ଗନ୍ଧରେ ମନୋରମ। ତାହାର ଉପରି ତରଙ୍ଗର ଭିଡ଼ ଥିବାରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଡିସ୍କ ଦେଖିବା କଷ୍ଟ ହେଉଥିଲା, ଦେବମାନଙ୍କ ଉତ୍ସବ ଉଲାସର ଶବ୍ଦରେ ଶୋଭିତ। ଦେବୀମାନଙ୍କ ଛାତିର ଚନ୍ଦନ ଲେପ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗଣ୍ଡର ଜଳ ଏହି ନଦୀରେ ମିଶି ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ତାହାକୁ ସେବା କରୁଥିଲେ। ତାହାର କୂଳରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ବୃକ୍ଷ, ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ଉତ୍ସୁକ ଭାବରେ ମଣିବା ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲେ। ଏଠାରେ ଚାହିଦାରେ ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ଜନ୍ତୁ, ଅରଣ୍ୟର ତପସ୍ଵୀ, ଦେବମାନେ ଅପ୍ସରାମାନେ ସହ ଏଠାରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ। ଏଠାରେ ଶୁଦ୍ଧ ଶରୀର ଥିବା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ, ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ପଦ୍ମ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ମୁହଁ ଥିବା ଦିବ୍ୟ ନାରୀମାନେ ଭରି ରହିଥିଲେ। ଏହି ନଦୀ ସଦା ଦେବମାନଙ୍କ, ପୁଲିନ୍ଦା, ରାଜାମାନେ, ବାଘ ଦଳ ଦ୍ୱାରା ଦବାଇ ଜଳ ଦେଇଥିଲା। ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଜଳ, ନିର୍ମଳ ଆକାଶ ପରି, ଏହି ଦିବ୍ୟ ନଦୀ ଦର୍ଶନ କରି ରାଜା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, କାରଣ ତାହା ଧର୍ମିକ ଲୋକଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ। ତାହାର କୂଳ ଉଚ୍ଚ କାଶ ଗ୍ରାସରେ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିର ବଡ଼ ବଡ଼ ବୃକ୍ଷରେ ଶୋଭିତ; ଏହି ସୁନ୍ଦର କୂଳ ସଦା ମୁନିମାନେ ଓ ଦେବମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅଧିକାରିତ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ନଦୀ ନିଜ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ବିପଦ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦୂର କରିଦିଏ; ଅନ୍ୟ ନଦୀମାନେ ଏହି ନଦୀକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ମହାମୁନିମାନେ ସଦା ଏହିଠାରେ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ନଦୀ ମାନବମାନେକୁ ନିଜ ସନ୍ତାନ ପରି ରକ୍ଷା କରେ; ତାହା ସଦା ହିମ ଦଳରେ ଯୁକ୍ତ, ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଅଛି, ଲୋକମାନେ ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଏହିଠାରେ ଆସନ୍ତି। ସିଂହ ଓ ହାତୀ ଦଳ ଏହି ନଦୀର ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, ତାହାର ଜଳ ଅନେକ ପ୍ରଜାରେ ଭରିଥିଲା, ସୁନାରେ ଶୋଭିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣରେ ଶୀତଳ ଓ ଉଷ୍ଣ, ଏହି ଦିବ୍ୟ ନଦୀର କୀର୍ତି ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ବ୍ୟାପି ରହିଥିଲା, ଯାହା ରାଜା ଦେଖିଥିଲେ। ଏହି ପବିତ୍ର ନଦୀକୁ ଦେଖି, ତାହାର ପବନରେ ରାଜାଙ୍କ ଶ୍ରମ ଦୂର ହେଲା; ଏହିପରେ ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ହିମବତ୍ ପ୍ରମାଣ୍ଡ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା। ଏହି ପର୍ବତ ଅନେକ ଧୂସର ଚୁଡ଼ାରେ ଆବୃତ, ଯାହା ଆକାଶକୁ ଚିହ୍ନ ଦେଉଥିଲା; ଏଠାରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ଚଳିପାରୁନଥିଲେ, ଶିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ଶୁଭ ପଥ ଅଭାବ। ଚାରିପାଖରେ ନଦୀ ଧାରାର ଗୁଞ୍ଜ ଏପରି ଭରିଥିଲା, ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶବ୍ଦ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳୁନଥିଲା, ଏହି ଶୀତଳ ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ସ୍ଥାନରେ। ଏଠାରେ ରାଜା ଦେଖିଲେ, ଏହି ପର୍ବତ ଦିବ୍ୟ ଦେଓଦାର ବନରେ ନୀଳ ଚାଦର ରେ ଆବୃତ, ତାହାର ଢାଳ ଚିଁହିଁ ଆସୁଥିଲା, ମେଘ ଉପର ଜାମା ପରି ଲଗା ଥିଲା। କିଛି ସ୍ଥାନରେ ଏହି ପର୍ବତ ଧଳା ମେଘରେ ପଗଡ଼ି ପରି ଶୋଭିତ, ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମୁକୁଟ ପରି ଶୋଭିତ; କିଛି ଅଂଶରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶରୀର ସ୍ନୋ ରେ ଲିପ୍ତ, ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ଖଣିଜ ରେ ଚିହ୍ନିତ। କିଛି ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ୍ଦନ ଲେପ ପାଞ୍ଚ ଆଙ୍ଗୁଠିର ହାତ ପରି ଲଗାଯାଇଥିଲା, ଏହା ଉଷ୍ଣ ରେ ମଧୁର ଶୀତଳତା ଦେଉଥିଲା, ତାହାର ଖରା ଓ ଉଚ୍ଚ ରାସ୍ତାରେ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଲାଲ ଲାକରେ ଅଙ୍ଗୁଳି ଚିହ୍ନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିଲା। କିଛି ସ୍ଥାନରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରେ ଚୁଡ଼ା ଛୁଇଁଥିଲା, ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ଅନ୍ଧାର ରେ ଆବୃତ; କିଛି ଅଂଶରେ ଭୟଙ୍କର ପର୍ବତ ନଦୀ ଏପରି ମୁହଁ ଖୋଲି ଥିଲା, ଯେଉଁଠି ଏହା ବଡ଼ ପରିମାଣରେ ଜଳ ଗଳିଯାଉଥିଲା।