ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଚନ୍ଦ୍ରମାର ପ୍ରଭା ଭଳି ଗୋରା ଚାମଡ଼, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ମୁହଁ, ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରମାର ଶୀତଳ ଆଲୋକ ଭଳି ଶରୀର ଥିବା ନାରୀମାନେ ନୀଳ କମଳର ଶୁଭ୍ର ଗନ୍ଧରେ ମନୋହର ହେଉଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଅଯୁର୍ଦ୍ଧି ଜୀବନ ଜୀବନ୍ତି, କୌଣସି ରୋଗ ନାହିଁ; ଅମୃତ ଫଳର ରସ ପିଇ ନିତ୍ୟ ଯୁବତୀ ରହିଥାନ୍ତି। ଏପରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରି ବ୍ରହ୍ମା ଋଷିମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, ଏହି ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକ ନିଜର ଗୁଣାନୁସାରେ ଅଛି; ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ଦୟା କରିଛି, ଆଉ କଣ କହିବି? ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଋଷିମାନେ ଉତ୍ସୁକତାରେ ଆନନ୍ଦ ଭରା ହୃଦୟରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ହେ ବ୍ୟାସ, ଆପଣ ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଭୂମି, ଉତ୍ତର ଦିଗ ଏବଂ ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ଅବଗତ କରିଛନ୍ତି।" "ପାହାଡ଼ରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନେ ବିଷୟରେ ଆମେ ସତ୍ୟ କଥା ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।" ଏପରି ଉପସ୍ଥାପନାରେ ବ୍ୟାସ ତାଙ୍କୁ ପୁନଃ କହିଲେ—"ମୋର ପୂର୍ବରୁ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଦିଗ ଶୁଣ। ନୀଳ ପାହାଡ଼ର ଦକ୍ଷିଣ ଓ ନିଷଧ ପାହାଡ଼ର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଏକ ଭୂମି ଅଛି—ଏହା ରମଣକ ଭୂମି।" "ଏଠାରେ ଶୁଭ୍ର ହୃଦୟ ଥିବା ପୁରୁଷମାନେ ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି, ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଲିନ, ଉତ୍ତମ କୁଳର, ଦେଖିବାକୁ ମନୋହର। ଏଠାରେ ଏକ ବଡ଼ ରୋହିଣା ଡ଼ାଳର ବଟବୃକ୍ଷ ଅଛି; ଏହାର ଫଳର ରସ ପିଇ ସେମାନେ ଜୀବନ୍ତି।" "ଏଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନେ ଦଶ ହଜାର ଏବଂ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ଜୀବନ୍ତି, ସଦା ଆନନ୍ଦରେ ରହନ୍ତି।" "ଶ୍ୱେତ ପାହାଡ଼ର ଉତ୍ତର, ଶୃଙ୍ଗ ପାହାଡ଼ର ଦକ୍ଷିଣ ଢାଳରେ ଏକ ଭୂମି ଅଛି—ହିରଣ୍ୟବତ, ଯେଉଁଠାରେ ହେରଣ୍ୟବତୀ ନଦୀ ବହେ।" "ଏଠାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଉତ୍ସାହୀ, ଉତ୍ତମ କୁଳର, ଦେଖିବାକୁ ମନୋହର ପୁରୁଷମାନେ ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି। ସେମାନେ ଏଗାର ହଜାର ଏବଂ ଏକ ଶତ ପାଞ୍ଚାଶି ବର୍ଷ ଜୀବନ୍ତି।" "ଏଠାରେ ବଡ଼ ଲକୁଚା ଗଛ ଅଛି, ଏହାର ପତ୍ର ଅଧିକ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇଥାଏ; ଏହାର ଫଳର ରସ ପିଇ ଲୋକମାନେ ଜୀବନ୍ତି।" "ଶୃଙ୍ଗସାହ୍ୱାର ତିନି ବଡ଼ ଶିଖର ଅଛି—ଏକ ମଣିରେ ଭରି, ଏକ ସୁନାରେ ଭରି, ଏକ ସମସ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ମିଶିଛି, ସମସ୍ତ ଲୋକ ମଧ୍ୟରେ ଚମକୁଛି।" "ଏହି ଶୃଙ୍ଗର ଉତ୍ତର ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗରେ ସମୁଦ୍ର ପାରେ କୁରୁମାନେ ବସନ୍ତି; ଏହି ଭୂମି ପବିତ୍ର, ସିଦ୍ଧମାନେ ଯାଇଥାନ୍ତି।" "ଏଠାରେ ଗଛମାନେ ମଧୁ ଭରା ଫଳ ଦିଅନ୍ତି, ଦିବ୍ୟ ନଦୀମାନେ ଅମୃତ ଭଳି ଜଳ ବହାନ୍ତି; ଏଠାରେ ପୋଷାକ ଏବଂ ଫଳରୁ ଅଳଙ୍କାର ତିଆରି ହୋଇଥାଏ।" "କିଛି ମନୋହର ଗଛମାନେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି; ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୁଧ ଦେଇଥିବା ଗଛମାନେ ନିତ୍ୟ ଦୁଧ ଦିଅନ୍ତି, ଏହା ଛଅ ରସ ଭରା ଏବଂ ଅମୃତ ଭଳି।" "ସମସ୍ତ ଭୂମି ରତ୍ନରେ ଭରି, ସୁନା ଚାଲି ତଳ ଦିଅନ୍ତି, ସ୍ପର୍ଶ କରିବାକୁ ମନୋହର, ଶୁଭ୍ର ଶିତଳ ପବନ ପ୍ରବାହିତ।" "ଏଠାରେ ଦେବ ଲୋକରୁ ପତିତ ଶୁଭ୍ର କୁଳର ଏବଂ ନିତ୍ୟ ଯୁବ ପୁରୁଷମାନେ ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି।" "ଏଠାରେ ଯୁଗଳ ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି, ନାରୀମାନେ ଅପ୍ସରା ଭଳି; ସେମାନେ ଦୁଧ ଦେଇଥିବା ଗଛର ଦୁଧ, ଯାହା ଅମୃତ ଭଳି, ପିଉନ୍ତି।" "ଏକ ଦିନରେ ଏକ ଯୁଗଳ ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି, ସେମାନେ ସମାନ ଭାବରେ ବଢ଼ନ୍ତି, ଆକୃତି ଓ ଚରିତ୍ର ସମାନ, ଏକସାଥି ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥାଏ।" "ଏକ ଏକ ଯୁଗଳ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ଭଳି ଏକ ଦଳରେ ଲିନ, କୌଣସି ରୋଗ ନାହିଁ, ଦୁଃଖ ନାହିଁ, ମନ ସଦା ଆନନ୍ଦମୟ।" "ଏମାନେ ଦଶ ହଜାର ଏବଂ ଦଶ ଶତ ବର୍ଷ ଜୀବନ୍ତି, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନାରୀ ନାହିଁ।" "ଭାରତ ଯୁଗରେ ଉଚ୍ଚତମ ଧର୍ମ ଜାଣିଥିବା ଲୋକମାନେ ଏହି ବର୍ଷର ଗୁଣ ଦେଖିଥାନ୍ତି; ଆଉ କଣ କହିବି?" ଏପରି ଶୁତପୁତ୍ର ବିଦ୍ୱାନ ଋଷିମାନେ ଉତ୍ତର ଗାଥା ଆବୃତି କରି ପୁନଃ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଲେ। "ଭାରତ ଭୂମିରେ ଚୋଦ୍ଦ ଜନମାନୁ, ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ଆଦି, ଜନ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛନ୍ତି।" "ହେ ଶୁତ, ଆମେ ଏହି ବିଷୟରେ ଆପଣଙ୍କୁ ପୁନଃ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛୁ; ଉତ୍ତର ଗାଥା ଆଉ ଏକଥା କହିବେ।" ଏପରି ଶୁଣି, ପୁରାଣିକ ଲୋମହର୍ଷଣ ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ଥିବା ଋଷିମାନେ କହିଲେ। ନିଜ ଚିନ୍ତା ଓ ବିଚାରରେ ଏକାଧିକ ଭାବେ ପରିଗଣନା କରି, ପୁନଃ ଉତ୍ତର ଗାଥା କହିଲେ। "ଏବେ ମୁଁ ଭାରତ ଭୂମିର ଲୋକମାନେ ବିଷୟରେ କହିବି; ପ୍ରସୂତି ଓ ଉତ୍ପାଦନରେ ମନୁ 'ଭାରତ' ଭାବେ ପରିଚିତ।" "ଉତ୍ପତ୍ତି ଅନୁସାରେ ଏହି ଭୂମିକୁ 'ଭାରତ' କୁହାଯାଏ, କାରଣ ଏଠାରେ ସ୍ଵର୍ଗ, ମୋକ୍ଷ ଓ ମଧ୍ୟ ଦଶା ଜଣାଯାଏ।" "ପୃଥିବୀରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଭୂମିରେ ମର୍ତ୍ୟ ଲୋକମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ ନିୟମିତ ନୁହେଁ; ଏଠାରେ ଭାରତ ଭୂମିର ନଉ ଭାଗ ଶୁଣ।" "ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୱୀପ, କଶେରୁ, ତାମ୍ରପର୍ଣ, ଗଭସ୍ତିମାନ, ନାଗଦ୍ୱୀପ, ସୌମ୍ୟ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଭାରୁଣ।" "ଏହି ମଧ୍ୟରୁ ଏହା ନଉ ଅଟା, ସମୁଦ୍ରରେ ଘିରା ଏକ ଦ୍ୱୀପ; ଦକ୍ଷିଣରୁ ଉତ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଦ୍ୱୀପ ଏକ ହଜାର ଯୋଜନ ଲମ୍ବା।" "କୁମାରୀ ରୁ ଗଙ୍ଗା ଉତ୍ସର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା ପ୍ରସାରିତ; ପ୍ରସ୍ଥ ଦିଶାରେ ଏହାର ପ୍ରସ୍ଥ ଦଶ ହଜାର ଅଟା।" "ଏହି ଦ୍ୱୀପର ସମସ୍ତ ସୀମାରେ ବିଦେଶୀମାନେ ବସନ୍ତି: ଯବନ ଓ କିରାତ ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମ ସୀମାରେ।" "ମଧ୍ୟଭାଗରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ବସନ୍ତି; ଶୂଦ୍ରମାନେ କିଛି ଭାଗରେ, ପୂଜା, ବ୍ୟବସାୟ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିମଗ୍ନ।" "ସମସ୍ତଙ୍କର ଆପସରେ ବ୍ୟବହାର ଓ ଜୀବିକା ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମ ଅନୁସାରେ, ନିଜ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଅନୁସାରେ।" "ଏଠାରେ ପଞ୍ଚ ଆଶ୍ରମ ନିୟମିତ ଭାବେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ, ମାନବ କାର୍ଯ୍ୟ ସ୍ଵର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଉନ୍ମୁଖ।" ଏପରି ଭାରତ ଭୂମିର ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ପବିତ୍ର ବର୍ଣ୍ଣନା ଋଷିମାନେ ଶୁଣିଲେ, ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭୂମିର ମହିମା ଅନୁଭବ କଲେ।