ନୀଳ ପର୍ବତର ଦକ୍ଷିଣ ଏବଂ ନିଷଧ ପର୍ବତର ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ସେଠାରେ ଇଲାବୃତ ଅଞ୍ଚଳ ଅବସ୍ଥିତ ଏବଂ ଏହି ଦୁଇ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ ମେରୁ ପର୍ବତ ଉଭୟଙ୍କୁ ଅଲଙ୍କୃତ କରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ଏହାର ଉତ୍ତରେ ମହାନ ମାଲ୍ୟବାନ୍ ପର୍ବତ ଉତ୍ତିର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି, ଯାହା ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଏହି ପୃଥିବୀର ସାଗର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଅଟୁଟ ରୂପେ ଏକତିସ ହଜାର ଯୋଜନ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଇଛି। ଏହି ମାଲ୍ୟବାନ୍ ପର୍ବତ ନୀଳ ଓ ନିଷଧ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ହଜାର ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ଏବଂ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତ ତେରେ ତିରିଶ ଦୁଇ ଯୋଜନ ପ୍ରସ୍ଥ ଅଟୁଟ ରୂପେ ବିସ୍ତାରିତ। ଏହି ଚକ୍ରାକାର ପର୍ବତମାଳାର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ସ୍ଥିତ ଅଛି ମେରୁ ପର୍ବତ—ସୁନାର ମତି ତାହାର ରୂପ, ଚାରିଟି ଵର୍ଣ୍ଣର ସମାନ ରଙ୍ଗରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ଚତୁର୍ମୁଖୀ ଆକୃତିରେ ଉଚ୍ଚ ହୋଇ ଉଭୟ ଦିଗକୁ ତାହାର ରୂପ ଦେଖାଯାଏ। ଏହାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଗରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗ ଅଛି—ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଧଳା, ଦକ୍ଷିଣରେ ହଳଦିଆ, ଉତ୍ତରରେ ମଉ ଚରାଇଁର ପାଖଳି ଭଳି କଳା, ଏବଂ ପଶ୍ଚିମରେ ଲାଲ—ଏଭଳି ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରେ ରୂପାଳିତ ଏହି ପର୍ବତ ଅପୂର୍ବ ରୂପରେ ତିଳତିଳାଇଁ ଉଠେ। ମେରୁ ପର୍ବତ ଦେବତାମୟ, ରାଜଚିହ୍ନରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଅପୂର୍ବ ରଶ୍ମିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହୋଇ, ଧୂଆଁ ବିନା ଅଗ୍ନିର ଭଳି ଜ୍ଵଳମାନ। ଏହି ପର୍ବତର ଉଚ୍ଚତା ଚଉରାଶି ହଜାର ଯୋଜନ, ତଳକୁ ଷୋଳହ ହଜାର ଯୋଜନ ଯାଏ, ଏବଂ ପ୍ରସ୍ଥରେ ଅଟେଇଶ ହଜାର ଯୋଜନ ରହିଛି। ଏହାର ପରିଧି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଗରେ ପ୍ରସ୍ଥର ଦୁଇଗୁଣା ଅଟେଇଶ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ପର୍ବତ ଦେବୀୟ ଔଷଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ମେରୁ ପର୍ବତ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ସୁନାରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଲୋକମାନେ ଦ୍ୱାରା ବେରିଥିବା; ଏଠାରେ ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅସୁର, ରାକ୍ଷସ ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ଏହି ପର୍ବତରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ଏହି ମେରୁ ପର୍ବତ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଏବଂ ଜୀବମାନଙ୍କର ନିବାସସ୍ଥଳ ଦ୍ୱାରା ବେରିଥିବା, ଏହି ପର୍ବତର ଚାରିଟି ଦିଗରେ ଚାରିଟି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି—ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ, ଭାରତ, ପଶ୍ଚିମରେ କେତୁମାଳ ଏବଂ ଉତ୍ତରରେ କୁରୁ, ଯାହା ପୁଣ୍ୟାତ୍ମାମାନଙ୍କର ନିବାସ। ଏଠାରେ ମେରୁକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପର୍ବତଗୁଡ଼ିକ—ମନ୍ଦର, ଗନ୍ଧମାଦନ, ବିପୁଳ ଏବଂ ସୁପାର୍ଶ୍ୱ—ସମସ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ଅଳଙ୍କୃତ। ଏହି ପର୍ବତଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଅରୁଣୋଦ, ମାନସ, ସିତୋଦ ଏବଂ ଭଦ୍ର ନାମକ ଚାରିଟି ହ୍ରଦ ଏବଂ ଅନେକ ଅରଣ୍ୟ ଅଛି। ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ ଭଦ୍ର କଦମ୍ବ ଗଛ, ବିପୁଳରେ ଜାମ୍ବୁ ଓ ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ ଏବଂ ବଡ଼ ବଟବୃକ୍ଷ ଅଛି। ଗନ୍ଧମାଦନର ପଶ୍ଚିମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅମରଗନ୍ଧିକା ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ଯାହା ତିରିଶ ଦୁଇ ହଜାର ଯୋଜନ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରେ ବିସ୍ତୃତ। ଏଠାରେ କେତୁମାଳାମାନେ ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏଠାରେ ସମସ୍ତ କଳାନଳାମାନେ ବସୁଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଏଠାରେ ନୀଳ କମଳର ରଙ୍ଗରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ନାରୀମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସୁନ୍ଦର ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଦେଖାଯାନ୍ତି; ଏଠାରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ବିଶାଳ କଠଳ ଗଛ ରହିଛି, ଯାହାର ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଚମକୁଛି। ଏହି ଫଳର ରସ ପିଇ ଏଠାରେ ଲୋକମାନେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ମାଲ୍ୟବାନ୍ ପର୍ବତର ପୂର୍ବ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପୂର୍ବ ଗନ୍ଧିକା ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ଯାହା ତିରିଶ ଦୁଇ ହଜାର ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ, ଏବଂ ଏପରି ଏକ ଶତ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି। ଏଠାରେ ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ସର୍ବଦା ଆନନ୍ଦିତ ମନ ଥାଏ; ଏଠାରେ ଭଦ୍ରମାଳା ଅରଣ୍ୟ ଏବଂ ବଡ଼ କଳାମ୍ରା ଗଛ ଅଛି। ଏଠାରେ ପୁରୁଷମାନେ ଧଳା ରଙ୍ଗର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ; ନାରୀମାନେ ଧଳା କମଳର ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର। ଏଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ନାରୀମାନେ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭଳି ରୂପ, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ମୁହଁ, ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ଭଳି ଶୀତଳ ଦେହରେ, ନୀଳ କମଳର ସୁଗନ୍ଧ ଦେଉଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଆୟୁ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ରୋଗ ନାହିଁ, ଅମୃତ ଫଳର ରସ ପିଇ ସେମାନେ ସଦା ଯୁବା ରହନ୍ତି। ଏପରି ଭାବେ ବ୍ରହ୍ମା ଋଷିମାନେଂକୁ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ବର୍ଷ ଓ ଆୟୁ ବିଷୟରେ କହିଲେ; "ମୁଁ ପୂର୍ବେ ତୁମକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଛି, ଆଉ କଣ କହିବି?" ଏହି କଥା ଶୁଣି ଋଷିମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ପ୍ରସନ୍ନ ହୃଦୟରେ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲେ। "ଋଷିବର, ଆପଣ ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର ଦେଶ, ଉତ୍ତର ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ପର୍ବତମାନେ ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହିଛନ୍ତି। ଏହି ପର୍ବତମାନେ ଉପରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନେ ବିଷୟରେ ଆମକୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ କୁହନ୍ତୁ।" ଏପରି ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ତେଣୁ ସେ ତାଙ୍କୁ ପୁଣି କହିଲେ— "ମୋର ପୂର୍ବରୁ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଦକ୍ଷିଣ ନୀଳ ଓ ଉତ୍ତର ନିଷଧ ମଧ୍ୟରେ ରମଣକ ନାମକ ଏକ ଦେଶ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଶୁଭ ହୃଦୟ ଓ ଉତ୍ତମ ବଂଶର ମାନ୍ୟବମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ଏକ ବିଶାଳ ରୋହିଣ ବଟବୃକ୍ଷ ଅଛି, ଯାହାର ଫଳର ରସ ପିଇ ସେମାନେ ଜୀବନ୍ତ ରହନ୍ତି। ଏଠାରେ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷମାନେ ଦଶ ହଜାର ଏବଂ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ଆୟୁ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ସଦା ଆନନ୍ଦିତ। ଶ୍ୱେତ ପର୍ବତର ଉତ୍ତରରେ, ଶୃଙ୍ଗ ପର୍ବତର ଦକ୍ଷିଣ ଢାଳରେ ହିରଣ୍ୟବତୀ ନଦୀ ବହୁଥିବା ହିରଣ୍ୟବତ ଦେଶ ଅଛି। ଏଠାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଉତ୍ତମ ବଂଶର ପୁରୁଷମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦିତ ଏବଂ ଦେଖିବାକୁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ। ସେମାନେ ଏଠାରେ ଏକ ଦଶ ହଜାର ଏବଂ ଏକ ଶତ ପଞ୍ଚାଶି ବର୍ଷ ଆୟୁ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ଏକ ବଡ଼ ଲକୁଚ ଗଛ ଅଛି, ତାହାର ପତ୍ର ତଳେ ସେମାନେ ଶରଣ ନେଇଥାନ୍ତି ଏବଂ ଫଳର ରସ ପିଇ ଜୀବନ୍ତ ରହନ୍ତି। ଶୃଙ୍ଗସାହ୍ୱାର ତିନିଟି ମହାନ ଶିଖର ଅଛି—ଏକଟି ରତ୍ନରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ଏକଟି ସୁନାରେ ଏବଂ ଏକଟି ସମସ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ପାଥରରେ ଚମକୁଛି। ଏହି ଶୃଙ୍ଗର ଉତ୍ତର ଏବଂ ସାଗରପାର ଦକ୍ଷିଣ ଧାରରେ କୁରୁ ଦେଶ ଅଛି, ଯାହା ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ମହାପୁରୁଷମାନେ ବାସ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ଗଛମାନେ ମଧୁମୟ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଦେବୀୟ ଓ ଅମୃତ ଝରଣା ବହୁଛି; ଏଠାରେ ପୋଷାକ ଏବଂ ଗଛର ଫଳରୁ ଅଳଙ୍କାର ତିଆରି ହୁଏ।