ଏହି ସଂସ୍କୃତ ଶ୍ଲୋକଗୁଡିକୁ ଅନୁସରଣ କରି, ଏଉଁ ଭାବରେ କଥା ଓଡ଼ିଆରେ ଏକ ଗତିଶୀଳ କାହାଣୀ ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୁଏ: ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ଇଛା ଥିଲା, ବିବେକୀ ମହାପୁରୁଷ ସେହି ଇଛାକୁ ପୂରଣ କରିଥିଲେ; ସମସ୍ତ ବଳି ଓ ପିତୃୟଜ୍ଞରେ ଯେଉଁ ଦାନ ହୋଇଥିଲା, ସେ ସବୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଇଥିଲି। ପୃଥୁ ନାମକ ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଝିଅ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କର ସ୍ନେହ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ "ପୃଥିବୀ" ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ଏହିପରେ, ଏ ସମସ୍ତ କଥା ସୁତଙ୍କୁ କୁହିଲେ: "ହେ ସୁତ, ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶର ଶୃଙ୍ଖଳା ଭଳିଭଳି କୁହ। ତୁମେ ଯଥାର୍ଥ ଜ୍ଞାନୀ, ଠିକ୍ ଭାବରେ ବଣ୍ଣନା କର।" ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ କଶ୍ୟପ ଓ ଅଦିତିଙ୍କରୁ ବିବସ୍ୱାନଙ୍କ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲା। ତାଙ୍କର ତିନିଜଣୀ ସ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ—ସଂଜ୍ଞା, ରାଣୀ, ଓ ପ୍ରଭା। ରାଇବତଙ୍କ ଝିଅ ଯିଏ ରାଣୀ ଥିଲେ, ସେ ରେବତ ନାମକ ପୁଅଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ପ୍ରଭା ଥିଲେ ପ୍ରଭାତଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଟ୍ୱଷ୍ଟ୍ରୀ ସଂଜ୍ଞା ମାନୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଯମ ଓ ଯମୁନା ଜୁମ୍ଲା ଭାଇ-ଭଉଣୀ ଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ବିବସ୍ୱାନଙ୍କର ତୀବ୍ର ତେଜ ଦେଖି ସଂଜ୍ଞା ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଟ୍ୱଷ୍ଟ୍ରୀ ତାଙ୍କ ଦେହରୁ ନିଜ ପ୍ରତିଛବି ସ୍ତ୍ରୀ ଚାୟାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯିଏ ସଂଜ୍ଞାଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସଂଜ୍ଞା ଚାୟାଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ, "ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ମୋ ପତିଙ୍କୁ ତୁମେ ନିଜ ପତି ଭାବେ ସେବା କର।" ଏବଂ ତାଙ୍କ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ମାତୃସ୍ନେହରେ ଦେଖିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରି, ସଂଜ୍ଞା ଦେବତାମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଚାଲିଗଲେ। ବିବସ୍ୱାନ ଚାୟାକୁ ସଂଜ୍ଞା ଭାବି ତାଙ୍କ ସହ ପ୍ରେମ କରି, ଏକ ପୁଅଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ମାନୁଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଚର୍ମର ଏକତା ଥିବାରୁ ସେ "ସାବର୍ଣ୍ଣି" ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ପରେ ଶନି, ତପତୀ ଓ ବିଷ୍ଟି ମଧ୍ୟ ଚାୟାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ବିବସ୍ୱାନ ଚାୟାଙ୍କୁ ସଂଜ୍ଞା ଭାବି ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତାନ ଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ଚାୟା ନିଜ ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ମାନୁଠାରୁ ଅଧିକ ସ୍ନେହ ଦେଉଥିଲେ। ବଡ଼ ଭାଇ ମାନୁ ଏହି ଅନ୍ତର ଧ୍ୟାନ ଦେଉନଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଯମ ରୋଷରେ ତାଙ୍କ ଦାହିଣା ପାଦ ଉଠାଇ ଚାୟାଙ୍କୁ ଧମକ ଦେଲେ। ଚାୟା ଯମଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ: "ତୁମ ଏହି ପାଦ କୀଟଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ପୁୟ ଓ ରକ୍ତରେ ଭରିଯିବ।" ଯମ ରୋଷରେ ଏହି ଶାପ ବିଷୟରେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ କୁହିଲେ, "ମୋ ମାତା ଅନ୍ୟାୟ ଭାବେ ମୋତେ ଶାପ ଦେଇଛନ୍ତି।" "ମୁଁ ଶିଶୁସ୍ୱଭାବରେ କିଛି ଅପରାଧ କରିଥିଲି, ମାନୁ ଅଟକେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ମୋତେ ଶାପ ଦେଲେ। ସେ ଆମର ସତ୍ୟ ମାତା ନୁହଁନ୍ତି, କାରଣ ମୋ ଶାପରେ ମୁଁ ନଶ୍ଟ ହେଲି।" ଦେବତା ମଧ୍ୟ ଯମଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ମୁଁ କଣ କରିବି?" "କିଏ ମୂର୍ଖତା କିମ୍ବା କର୍ମଫଳରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇପାରେ? ଯଦି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ିହେବା ଯାଏଁ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ତେବେ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ କଥା କଣ?" ତେଣୁ କିଟମାନେ ଉପଭୋଗ କରିବା ପାଇଁ ମୁର୍ଗାକୁ ଦିଆଗଲା, ଯେଉଁଠି ଏହି କୀଟ, ପୁୟ ଓ ରକ୍ତ ଦୂର କରିବ। ଏହିପରେ ଯମ ବିଶ୍ରୁତି ହେଲେ, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ତୀରେ ଘୋର ତପସ୍ୟା କଲେ, ପତ୍ର ଓ ବାୟୁ ଖାଇ ନିର୍ମୋହ ହେଲେ। ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ମହାଦେବଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲେ। ମହାଦେବ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ବର ଦେଲେ। ଯମ ଦେବତାଙ୍କୁ ଲୋକପାଳ ହେବା, ପିତୃଲୋକର ଅଧିପତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମ-ଅଧର୍ମ ନିରୀକ୍ଷଣର ବର ଚାହିଲେ। ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ମହାଦେବ ଲୋକପାଳତ୍ୱ, ପିତୃଲୋକର ଅଧିକାର ଓ ଧର୍ମ-ଅଧର୍ମ ନିରୀକ୍ଷଣ ଦେଇଦେଲେ। ଏଠାରୁ ବିବସ୍ୱାନ ସଂଜ୍ଞାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଜାଣି ଟ୍ୱଷ୍ଟ୍ରଙ୍କଠାରେ ଗଲେ ଓ କ୍ରୋଧରେ ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲେ। ଟ୍ୱଷ୍ଟ୍ର ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତିଦାୟକ କଥା କହିଲେ: "ତୁମ ତେଜ ଅସହ୍ୟ, ଏହା ଘନ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରେ।" "ସଂଜ୍ଞା ଘୋଡ଼ା ରୂପ ଧାରଣ କରି ଆସିଥିଲେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଅଟକେଇଥିଲି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏପରି କଲେ। ସେ ଅପରିଚିତ ଭାବେ ଆସିଥିଲେ, ତେଣୁ ତୁମେ ମୋ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।" ଏହିପରେ ସଂଜ୍ଞା ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ହୋଇ ମାରୁଭୂମିକୁ ଚାଲିଗଲେ ଓ ଘୋଡ଼ା ରୂପେ ପୃଥିବୀରେ ବସିଲେ। ଟ୍ୱଷ୍ଟ୍ର କହିଲେ, "ଯଦି ମୁଁ ତୁମ ଦୟାର ଯୋଗ୍ୟ, ତେବେ ମୋତେ ଦୟା କର। ମୁଁ ତୁମ ତେଜକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ଏକ ଉପକରଣରେ ରଖିଦେବି।" "ମୁଁ ତୁମ ରୂପକୁ ଜଗତ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ କରିଦେବି।" ଏହିପରି କହି ରବି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କଲେ। ସେ ତେଜକୁ ବିଭାଜିତ କରି, ବିଷ୍ଣୁ ପାଇଁ ଚକ୍ର, ରୁଦ୍ର ପାଇଁ ତ୍ରିଶୂଳ, ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଠାରୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବଜ୍ର ତିଆରି କଲେ। ଟ୍ୱଷ୍ଟ୍ର ଏକ ଅପୂର୍ବ ଆକୃତି ତିଆରି କଲେ, ଏହି ଆକୃତିର ହଜାର କିରଣ ଥିଲା, ଦାନବ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ, କିନ୍ତୁ ପାଦ ଛାଡ଼ି ସେ ମହାନ ଥିଲେ। ସେ ଏହି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକୃତିର ପାଦ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ପ୍ରତିମାରେ କିମ୍ବା ଚିତ୍ରରେ କେହି ମଧ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପାଦ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯିଏ ଏପରି କରେ, ସେ ଘୋର ପାପୀ ଓ ନିନ୍ଦିତ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, କୁଷ୍ଠରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ହୁଏ ଓ ଦୁଃଖରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରେ। ତେଣୁ ଧର୍ମ, କାମ, ଅର୍ଥ ଚାହିଁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି କେବେ ମଧ୍ୟ ମନ୍ଦିର କିମ୍ବା ଚିତ୍ରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପାଦ ଚିତ୍ରାଙ୍କନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହିପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବେଶ୍ୱର, ଅମରମାନଙ୍କ ରାଜା, ମନୁଷ୍ୟ ଲୋକକୁ ଆସି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖିବାକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କଲେ। ସଂଜ୍ଞା ଘୋଡ଼ା ରୂପ ଧାରଣ କରି, ତୀବ୍ର ତେଜରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ମନରେ ଭୟ ଓ ଅସ୍ଥିରତା ଅନୁଭବ କଲେ। ତାଙ୍କ ନାକରୁ ଏକ ଶୁକ୍ର ବାହାରିଲା, ଯାହାକୁ ସେ ଅନ୍ୟ କାହାରି ଭାବିଥିଲେ; ସେହି ଶୁକ୍ରରୁ ଅଶ୍ୱିନୀ କୁମାର ଜନ୍ମିଲେ। ସେମାନେ ଜୁମ୍ଲା ହୋଇ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ତେଣୁ "ଦାଶ୍ର" ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ; ନାକରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବାରୁ "ନାସତ୍ୟ" ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଜଣାପଡ଼ିଲେ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ଦେବତା ଏହା ଅନୁଭବ କରି ସାର୍ବୋଚ୍ଚ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଲେ। ସଂଜ୍ଞା ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ସହ ଦେବଯାନ ରଥରେ ଆନନ୍ଦରେ ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ଏଠିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସାବର୍ଣ୍ଣି ମନୁ ମେରୁ ପର୍ବତରେ ଘୋର ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି।