ପୃଥୁ ରାଜାଙ୍କ ଶାସନକାଳରେ, ଧରା ନିଜର ଅନେକ ରୂପରେ ମନ୍ଦିରା ହେଉଥିଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଓ ଆପ୍ସରାମାନେ ଏକଠି ହୋଇ, ଚିତ୍ରରଥଙ୍କୁ ବଛା କରି, ପଦ୍ମପତ୍ର ଉପରେ ଧରାରୁ ସୁଗନ୍ଧ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଥିଲେ। ନାଟ୍ୟବେଦର ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ବରରୁଚି ଦୁଧ ଦୋହନ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ପାହାଡ଼ମାନେ ଧରାରୁ ବିଭିନ୍ନ ମଣି ମୋତି ଦେଉଥିଲେ। ମହାପାହାଡ଼ ମେରୁ ଦେବୀୟ ଔଷଧ ଦୋହନ କରିଥିଲେ, ହିମବତ୍ ବଛା ହେଉଥିଲେ, ଏବଂ ପାତର ପାତର ଭାଣ୍ଡ ଥିଲା। ଗଛମାନେ ଧରାକୁ ଦୋହନ କରି ତାଳିଆ ଶାଖା ପାଇଁ ରସ ଦେଉଥିଲେ, ଭାଣ୍ଡ ପଳାଶ ଗଛର ଥିଲା, ଦୁଧ ଦୋହନକାରୀ ଫୁଲେଇଥିବା ବେଳ ଲତା ଧାରଣ କରିଥିବା ଶାଳ ଗଛ ଥିଲେ। ପ୍ଲକ୍ଷ ଗଛ ବଛା ହେଲେ, ଗଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅଧିପତି ଦୁଧ ଦୋହନ କଲେ, ଏପରିଭାବରେ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଇଚ୍ଛାଅନୁଯାୟୀ ଧରାକୁ ଦୋହନ କରିଥିଲେ। ପୃଥୁ ରାଜା ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବା ସମୟରେ ଲୋକମାନେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସୁଖରେ ରହୁଥିଲେ। ସେତେବେଳେ କେହି ଦରିଦ୍ର, ରୋଗୀ କିମ୍ବା ଦୁଷ୍ଟ ନଥିଲେ। ଏହି ଶାସନକାଳରେ କୌଣସି ଅପଦ୍ରବ କିମ୍ବା ଭୟ ନଥିଲା, ଲୋକମାନେ ସଦା ସୁଖୀ ଓ ଦୁଃଖ ହୀନ ଥିଲେ। ପୃଥୁ ତାଙ୍କ ଧନୁର ଟିପ୍ପାରେ ମହାପାହାଡ଼ଗୁଡିକୁ ଦୂର କରି, ଲୋକମାନଙ୍କ ସୁଖ ପାଇଁ ଭୂମିକୁ ସମତଳ କରିଥିଲେ। ସେତେବେଳେ କୌଣସି ନଗର, ଗ୍ରାମ, କିମ୍ବା ଦୁର୍ଗ ନଥିଲା, ନ କୌଣସି ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ମଣିଷ ଥିଲେ। ଅତି କ୍ଷୟ, ଧନ ଶାସ୍ତ୍ର ନେଇ କୌଣସି ଚିନ୍ତା ନଥିଲା। ଏହି ଦିନରେ ଲୋକମାନେ ଧର୍ମକୁ ମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ କରୁଥିଲେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଯେଉଁ ଭାଣ୍ଡ ଓ ଦୁଧ ବିବରଣା ଦେଲି, ସେଗୁଡିକ ତାହା ଅନୁଯାୟୀ ଥିଲା। ଲୋକମାନେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିଲେ, ପୃଥୁଙ୍କ ବିବେକରେ ସେଇ ଦେଇଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଓ ପିତୃକ୍ରିୟାରେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଦାନ କରିଥିଲି। ପୃଥୁ ଧରାକୁ ନିଜ କନ୍ୟା ଭାବେ ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଦୟା ଓ ପ୍ରେମରୁ, ଧରା ପ୍ରଜ୍ଞାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ "ପୃଥିବୀ" ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ଏହାପରେ, ଉଗ୍ରଶ୍ରବା! ସୂର୍ୟବଂଶ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶର ଶୃଙ୍ଖଳା କଥା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କ୍ରମାନୁସାରେ କହ, ଯେପରି ତୁମେ ସତ୍ୟ ଜାଣିଛ। ପୂର୍ବକାଳରେ ବିବସ୍ୱାନ୍ କଶ୍ୟପ ଓ ଅଦିତିଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ତିନିଜଣୀ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ—ସଞ୍ଜ୍ଞା ରାନୀ, ଏବଂ ପ୍ରଭା। ରାଇବତଙ୍କ ଝିଅ ସଞ୍ଜ୍ଞା ରେବତ ନାମକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ପ୍ରଭା ରେ ପ୍ରଭାତ ଜନ୍ମିଲେ, ଏବଂ ଟ୍ୱଷ୍ଟ୍ରୀ ସଞ୍ଜ୍ଞା ରେ ମନୁ ଜନ୍ମିଲେ। ଯମ ଓ ଯମୁନା ଜୁମଳ ଥିଲେ; ବିବସ୍ୱାନଙ୍କ ତୀବ୍ର ତେଜସ୍ ସହିପାରିବାକୁ ନପାରି, ଟ୍ୱଷ୍ଟ୍ରୀ ନିଜ ଦେହରୁ ଏକ ନିର୍ମଳ ଶ୍ରୀମତୀ ଚାୟା ନାମକ ନାରୀକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଚାୟାକୁ ଦେଖି, ସଞ୍ଜ୍ଞା କହିଲେ, "ସୁନ୍ଦରୀ, ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ତୁମ ନିଜ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ସେବା କର।" "ମୋ ସନ୍ତାନମାନେକୁ ମାତୃସ୍ନେହ ଦେଇ ଦେଖ", କହି ବିରତା ନାରୀ ସଞ୍ଜ୍ଞା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ। ବିବସ୍ୱାନ୍ ଚାୟାକୁ ସଞ୍ଜ୍ଞା ଭାବି, ପ୍ରେମରେ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ମନୁ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ରଙ୍ଗରେ ଏକାକାର ଥିବାରୁ ସେ "ସାବର୍ଣି" ନାମ ପାଇଲେ; ପରେ କ୍ରମେ ଶନି, ତପତୀ ଓ ବିଷ୍ଟି ଜନ୍ମିଲେ। ଚାୟା ତାଙ୍କ ସ୍ୱନ୍ତ ସନ୍ତାନମାନେ ପାଇଁ ଅଧିକ ସ୍ନେହ ଦେଉଥିଲେ, ମନୁ ଏହି ଅନ୍ତର ଅନୁଭବ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଯମ ରାଗକୁ ଅନୁଭବ କଲେ ଓ ତାଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ପାଦ ଉଠାଇ ଚାୟାଙ୍କୁ ଧମକ ଦେଲେ। ଚାୟା ଯମକୁ ଶାପ ଦେଲେ: "ତୁମର ଏହି ପାଦ କୀଟାକ୍ରାନ୍ତ ହେବ, ପୁସ୍ ଓ ରକ୍ତରେ ଭରିଯିବ।" ଯମ ରାଗରେ ଏହି ଶାପ ବିଷୟରେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ: "ମୋର ଦୋଷ ନଥିବା ସତ୍ୱେ ମୋତେ ମାତା ଶାପ ଦେଲେ।" "ମୁଁ କେବଳ ଶିଶୁସ୍ଥଳରେ ପାଦ ଉଠାଇଥିଲି, ମନୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମାତାକୁ ରୋକିବାକୁ, କିନ୍ତୁ ତଥାପି ମୋତେ ଶାପ ଦେଲେ।" "ସେ ଆମର ମାତା ନୁହେଁ, ମୋତେ ଶାପ ଦେଇ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ।" ବିବସ୍ୱାନ୍ କହିଲେ, "ମୁଁ କଣ କରିବି, ବୁଦ୍ଧିମାନ?" "କିଏ ମୂଢ଼ତା ଓ କର୍ମବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ? ଯଦି ସ୍ୱୟଂ ଅସ୍ତିତ୍ୱକୁ ବଞ୍ଚାଇପାରିବା ଯାଏ ନୁହେଁ, ତେବେ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ କଣ କହିବି?" ତାପରେ ମୁର୍ଗାକୁ କୀଟ ଭକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଦିଆଗଲା, ଯାହା ରସ ଓ ରକ୍ତ ଶୋଷିବ, କୀଟମାନେ ଖାଇଦେବ। ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ଯମ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଗି, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ ତିବ୍ର ତପସ୍ୟା କଲେ, ପତ୍ର ଓ ବାୟୁ ଭୋଜନ କରୁଥିଲେ। ସେ ଦଶହଜାରୀ ବର୍ଷ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲେ, ମହାଦେବ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ବର ଦେଲେ। ଯମ ଜଗତର ରକ୍ଷା, ପିତୃଲୋକର ଅଧିପତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମାଧର୍ମ ନିରୀକ୍ଷଣ ବର ଚାହିଲେ। ଏଭଳି ତିନି ବର ମହାଦେବଙ୍କୁ ମିଳିଗଲା। ଏହିପରେ ବିବସ୍ୱାନ୍ ସଞ୍ଜ୍ଞାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଜାଣି, ଟ୍ୱଷ୍ଟ୍ରଙ୍କଠାରେ ଗଲେ ଓ ରାଗରେ ସମସ୍ତ କଥା କହିଲେ। ଟ୍ୱଷ୍ଟ୍ର ପ୍ରଥମେ ଶାନ୍ତିଦାୟକ କଥା କହିଲେ: "ତୁମ ତେଜ ଅସହ୍ୟ, ଏହା ଘନ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରେ।" "ସଞ୍ଜ୍ଞା ଘୋଡ଼ା ରୂପ ଧାରଣ କରି ଆସିଥିଲେ; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ। ସେ ଚିହ୍ନି ପାରିନଥିଲେ, ତେଣୁ ତୁମେ ମୋ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁ।" ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ସଞ୍ଜ୍ଞା ଦୋଷହୀନ ଭାବେ ମାରୁଭୂମିରେ ଘୋଡ଼ା ରୂପ ଧାରଣ କରି ଧରା ଉପରେ ବସିଲେ। "ଯଦି ମୁଁ ତୁମ ଦୟାପାତ୍ର ହୁଏ, ମୋତେ ଅନୁଗ୍ରହ କର; ମୁଁ ତୁମର ତେଜ କମାଇ ଏକ ଯନ୍ତ୍ରରେ ରଖିଦେବି, ସୂର୍ୟ। ତୁମ ରୂପକୁ ସମସ୍ତ ଜଗତ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ କରିଦେବି।" ଏହିପରି ରବିଙ୍କ କଥାରେ ଟ୍ୱଷ୍ଟ୍ର ସୂର୍ୟଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କଲେ।