ଏକ ସମୟରେ ଧର୍ମର ପଥରେ ଚାଲିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଜନେ ଭକ୍ତ, ନିଜ ମନରେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ ଯେ ବିଭିନ୍ନ ପୂଣ୍ୟ ଉପବାସ ଓ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବେ। ସେ ଚୈତ୍ର ମାସରୁ ଚାରି ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜଳ ଦାନ କରି, ବ୍ରତ ଶେଷରେ ରତ୍ନ, ଭୋଜନ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କଲେ। ସେ ତିଳ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣର ପାତ୍ର ଦାନ କରି, ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପାଇଲେ, ଏବଂ ଯୁଗ ଶେଷରେ ରାଜା ହେଲେ; ଏହି ବ୍ରତକୁ ଆନନ୍ଦ ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ପଞ୍ଚାମୃତରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ବର୍ଷ ଶେଷରେ ଗୋ-ଦାନ କଲେ। ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶଙ୍ଖ ଦାନ କରି, ଶିବର ପଦ ଲାଭ କଲେ; ଯୁଗ ଶେଷରେ ରାଜା ହେଲେ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ଧୃତି ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। ଯଦି କେହି ମାଂସ ଖାଇବାରୁ ବଞ୍ଚି ରହି, ବର୍ଷ ଶେଷରେ ଗୋ-ଦାନ କରିବେ କିମ୍ବା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମୃଗ ଦାନ କରିବେ, ତେବେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇବେ; ଏହି ବ୍ରତକୁ ଅହିଂସା ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ, ଯୁଗ ଶେଷରେ ରାଜା ହେବାର ଅଅନୁଗ୍ରହ ମିଳେ। ମାଘ ମାସରେ ପ୍ରଭାତ ସ୍ନାନ କରି, ସ୍ପୌସ ଉପସ୍ଥିତିରେ ପୂଜା, ଯଥାସମ୍ଭବ ଭୋଜନ ଦାନ, ମାଳା, ବସ୍ତ୍ର, ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଲେ, ସେ ଏକ କଳ୍ପ ଧରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକରେ ବସିବେ; ଏହି ବ୍ରତକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। ଆଷାଢ଼ ମାସରୁ ଚାରି ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତିଦିନ ସ୍ନାନ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦାନ କଲେ, କାର୍ତ୍ତିକରେ ଗୋ-ଦାନ କରି, ବିଷ୍ଣୁର ଆବାସ ଲାଭ କଲେ; ଏହି ବ୍ରତକୁ ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। ଏକ ଉତ୍ତରାୟଣରୁ ଦକ୍ଷିଣାୟଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫୁଲ ଓ ଘୃତ ତ୍ୟାଗ କରି, ଶେଷରେ ଫୁଲ ମାଳା ଓ ଘୃତ ଦେଇଥିବା ଗାଈ ଦାନ କଲେ। ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଘୃତ ଦିଆ ଚାଉଳ ଦାନ କରି, ଶିବ ଲୋକରେ ବସିବେ; ଏହି ବ୍ରତକୁ ଚରିତ୍ର ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। ଯେଉଁଠି ଗୋଧୂଳିବେଳେ ଦୀପ ଦାନ କରି, ଏକ ବର୍ଷ ତେଲ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ଶେଷରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ରରେ ଦୀପ ଦାନ କଲେ, ଏକ ଜୋଡ଼ି ବସ୍ତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ, ଏହି ବ୍ରତକୁ ତେଜ ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ; ଏହି ବ୍ରତରେ ଅନୁଷ୍ଠାନକାରୀ ତେଜସ୍ବୀ ହୁଅନ୍ତି ଓ ରୁଦ୍ର ଲୋକରେ ବସିବେ। କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରୁ ତୃତୀୟା ଦିନରେ ବାର୍ଲି ଗୋମୂତ୍ରରେ ଭିଜାଇ ଖାଇ, ଏକ ବର୍ଷ ରାତିରେ ଉପବାସ କରି, ଶେଷରେ ଗୋ-ଦାନ କଲେ, ଗୌରୀ ଲୋକରେ ଏକ କଳ୍ପ ବସି, ପୃଥିବୀରେ ରାଜା ହେବାର ଫଳ ମିଳେ; ଏହି ବ୍ରତକୁ ରୁଦ୍ର ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। ଚୈତ୍ର ମାସରେ ଗନ୍ଧ ଲେପନ ତ୍ୟାଗ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଗନ୍ଧ ଭରା ଶଙ୍ଖ ଓ ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କଲେ, ବରୁଣ ଲୋକ ଲାଭ କରିବେ; ଏହି ବ୍ରତକୁ ଧୃତି ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। ବୈଶାଖରେ ଫୁଲ ଓ ଲୁଣ ତ୍ୟାଗ କରି, ଗୋ-ଦାନ କଲେ, ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରେ ଏକ କଳ୍ପ ବସି, ପୃଥିବୀରେ ରାଜା ହେବେ; ଏହି ବ୍ରତକୁ ଶୋଭା ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। ସୁବର୍ଣ୍ଣର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ତିଳରେ ଭରି, ତିନି ଦିନ ତିଳ ଦାନ କରି, ଅଗ୍ନି ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ମାଳା, ବସ୍ତ୍ର, ଭୂଷଣ ଓ ଅତି କମରେ ତିନି ପଳା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କରି, 'ବିଶ୍ୱ ଆତ୍ମା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ' ଭାବରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ଶୁଭ ଦିନରେ ଦାନ କଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମା ପଦ ଲାଭ କରି, ଏବେ ପୁନଃଜନ୍ମ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; ଏହି ବ୍ରତକୁ ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। ଯେଉଁଠି ଦୁଇ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଛୋଟ ଛୋଟ ଛାନ ଥିବା ଗାଈ ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ଅଳଙ୍କୃତ କରି ଦାନ କରି, ଏକ ଦିନ ଦୁଧ ବ୍ରତ ପାଳନ କରି, ସେ ଉତ୍ତମ ପଦ ଲାଭ କରିବେ; ଏହି ବ୍ରତକୁ ଗୋ ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। ତିନି ଦିନ ଦୁଧ ବ୍ରତ ପାଳନ କରି, ସୁବର୍ଣ୍ଣର କଳ୍ପତରୁ ଏକ ପଳା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଯଥାସମ୍ଭବ ଚାଉଳ ଦାନ କଲେ, ବ୍ରହ୍ମା ପଦ ଲାଭ କରିବେ; ଏହି ବ୍ରତକୁ କଳ୍ପତରୁ ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। ଏକ ମାସ ଉପବାସ ପରେ ଏକ ଶୋଭା ଗାଈ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ, ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରେ ବସିବେ; ଏହି ବ୍ରତକୁ ଭୀମ ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। କମରେ କୁମ୍ଭ ଦିଅନ୍ତୁ, ଅତି କମରେ ବିଶ୍ ପଳା ସୁବର୍ଣ୍ଣର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭୂମି ଦାନ କରି, ଦୁଧ ବ୍ରତ ପାଳନ କରି, ରୁଦ୍ର ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ଲାଭ କରିବେ; ଏହି ବ୍ରତକୁ ଭୂମି ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। ମାଘ କିମ୍ବା ଚୈତ୍ର ମାସରେ ଗୋ ଓ ଗୁଡ଼ ଦାନ କରି, ତୃତୀୟା ଦିନରେ ଗୁଡ଼ ବ୍ରତ ପାଳନ କଲେ, ଗୌରୀ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ମିଳେ; ଏହି ବ୍ରତକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। ଅଧିକ ଦିନ ଉପବାସ କରି, ଦୁଇ ଗାଈ ଦାନ କଲେ, ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକରେ ବସିବେ, ଦେବ, ଦାନବ, ଋଷିମାନେ ସମ୍ମାନ କରିବେ, ଯୁଗ ଶେଷରେ ରାଜା ମହାରାଜା ହେବେ; ଏହି ବ୍ରତକୁ ପ୍ରଭା ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। ଏକ ବର୍ଷ ଦିନକୁ ଏକବାର ଖାଇ, ଭୋଜନ ଓ ଜଳ ଦାନ କଲେ, ଶିବ ଲୋକରେ ଏକ କଳ୍ପ ବସିବେ; ଏହି ବ୍ରତକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନରେ ରାତିରେ ଖାଇ, ଶେଷରେ ଗୋ-ଦାନ କଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ନଗର ଲାଭ କରିବେ; ଏହି ବ୍ରତକୁ ସୁଗତି ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। ବର୍ଷା ଦିନରୁ ଚାରି ଋତୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଇନ୍ଦନ ଦାନ କରି, ଶେଷରେ ଘୃତ ଦେଇଥିବା ଗାଈ ଦାନ କଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମା ପଦ ଲାଭ କରିବେ; ଏହି ବ୍ରତକୁ ବୈଶ୍ୱାନର ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। ଏକାଦଶୀ ଦିନ ରାତିରେ ଖାଇ, ଏକ ବର୍ଷ ପରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ର ଦାନ କଲେ, ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରେ ବସିବେ; ଏହି ବ୍ରତକୁ କୃଷ୍ଣ ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ, ଯୁଗ ଶେଷରେ ରାଜା ହେବେ। ଖିର ଖାଇ, ଶେଷରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦୁଇ ଗାଈ ଦାନ କଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଲୋକରେ ବସିବେ; ଏହି ବ୍ରତକୁ ଦେବୀ ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। ସପ୍ତମୀ ଦିନ ରାତିରେ ଖାଇ, ଶେଷରେ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗାଈ ଦାନ କଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକରେ ବସିବେ; ଏହି ବ୍ରତକୁ ଭାନୁ ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। ଚତୁର୍ଥୀ ଦିନ ରାତିରେ ଖାଇ, ଏକ ବର୍ଷ ଶେଷରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ହାତୀ ଦାନ କଲେ, ବୈନାୟକ ବ୍ରତର ଫଳ ଲାଭ କରି ଶିବ ଲୋକରେ ବସିବେ। କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଚାରି ମାସ ଦୁଇ ଗାଈ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ଦାନ କରି, ଫଳ ବ୍ରତର ଫଳ ଲାଭ କରି ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରେ ବସିବେ। ସପ୍ତମୀ ଦିନ ଉପବାସ କରି, ଶେଷରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଲୋଟସ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ରରେ ଗାଈ ଦାନ କଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ବ୍ରତର ଫଳ ଲାଭ କରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକରେ ବସିବେ।