ଏକ ଦିନ ବୃହତ୍ ପୂଜା ଅନୁଷ୍ଠାନରେ, ଏକ ଦୟାଳୁ ଭକ୍ତ ଶିବ ଓ କେଶବଙ୍କର ଅଭିଷେକ କରି ଏକ ଗାଁ ଓ ଜଳପାତ୍ର ଦେଇଥିଲେ। ସେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରତିବର୍ଷ କରିବାକୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ। ଏହି ଦୀର୍ଘାୟୁ ନାମକ ବ୍ରତର ଫଳରେ, ସେ ଦଶ ହଜାର ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜା ହେବା ସହିତ ଶିବନଗର ପ୍ରାପ୍ତ କରିଲେ। ଏହି ବ୍ରତ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ। ଏକ ଅନ୍ୟ ଭକ୍ତ, ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ବୃକ୍ଷ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଗଙ୍ଗାକୁ ନମସ୍କାର କରି, ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ଏକବାର ଖାଇଲେ ଏବଂ ଇର୍ଷ୍ୟା ଛାଡ଼ି ମୌନ ରହିଲେ। ବ୍ରତର ଶେଷରେ, ସେ ଦୁଇ ଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ତିନି ଗାଁ ଓ ସୁଉ ଗୋଲ୍ଡ ଗଛ ଦେଲେ। ଏହି ବ୍ରତ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ଏହାକୁ କୀର୍ତିବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। ଏକ ଭକ୍ତ ଶିବ କିମ୍ବା କେଶବଙ୍କୁ ଘୃତରେ ଅଭିଷେକ କରି, ଗୋବର, ଅଭିନ୍ନ ଚାଉଳ ଓ ମନୋହର ଫୁଲର ଚକ୍ର ତିଆରି କଲେ। ବ୍ରତ ଶେଷରେ, ସେ ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ଗୋଲ୍ଡ ଲଟସ୍ (ଅଷ୍ଟ ଅଙ୍ଗୁଳ ଲମ୍ବା) ଓ ତିଳ ଦେଇଥିବା ଗାଁ ଦେଲେ। ଏହି ବ୍ରତରେ, ସେ ଶିବ ଲୋକରେ ସାମଗାନ କରି ମାନ୍ୟତା ପାଇଲେ। ଏହାକୁ ସାମବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। ନବମି ଦିନରେ, ଏକ ଭକ୍ତ ଏକବାର ଖାଇ, ଯଥାଶକ୍ତି କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଇ, ସୁନା ଜରିର ବସ୍ତ୍ର ଓ ଆସନ ଦେଇଥିଲେ। ପରେ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସୁନାର ସିଂହ ଦେଇ, ସେ ଶିବ ଦଶା ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ଏକ ଶତ କୋଟି ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଓ ଶତ୍ରୁଅଜୟ ହେଲେ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ବୀରବ୍ରତ କୁହାଯାଏ, ଏହା ନାରୀମାନଙ୍କୁ ମଧୁର ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ପନ୍ଚଦଶୀ ଦିନରେ ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଧ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିଥିବା ଭକ୍ତ, ଶେଷରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି ପାଞ୍ଚ ଦୁହୁଁ ଦେଲେ, ଶୁଧା ରଙ୍ଗର ବସ୍ତ୍ର ଓ ଜଳପାତ୍ର ଦେଇ, ସେ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକରେ ଯାଇ ଶତ ପୂର୍ବଜଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ପିତୃବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। ଚୈତ୍ର ମାସରେ ଚାରି ମାସ ଧରି, ଯେଉଁ ଭକ୍ତ ଚାହିଁଥିବା ଜଳ ଦେଲେ, ବ୍ରତ ଶେଷରେ ରତ୍ନ, ଭୋଜନ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ, ତିଳ ଓ ସୁନା ପାତ୍ର ଦେଇ, ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପାଇଲେ; ବ୍ରତ ଶେଷରେ ରାଜା ହେଲେ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ଆନନ୍ଦବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ପଞ୍ଚାମୃତରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ ଶେଷରେ ଗାଁ ଦେଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶଂଖ ଦେଇ, ଶିବ ଦଶା ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ; ଏହି ବ୍ରତକୁ ଦୃଢ଼ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। ଯେଉଁ ଭକ୍ତ ଏକ ବର୍ଷ ମାଂସ ତ୍ୟାଗ କରି ଶେଷରେ ଗାଁ କିମ୍ବା ସୁନା ହରିଣ ଦେଲେ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇ ଶେଷରେ ରାଜା ହେଲେ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ଅହିଂସାବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। ମାଘ ମାସରେ ପ୍ରଭାତରେ ସ୍ନାନ କରି, ଦମ୍ପତି ମିଶି ପୂଜା କରି, ଯଥାଶକ୍ତି ଭୋଜନ ଦେଇ, ମାଳା, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଲେ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକରେ ଏକ କଳ୍ପ ଧରି ବସିଲେ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। ଆଷାଢ଼ରୁ ଚାରି ମାସ, ପ୍ରତିଦିନ ସ୍ନାନ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଇ, କାର୍ତ୍ତିକରେ ଗାଁ ଦେଇ, ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ବିଷ୍ଣୁବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। ଏକ ଉତ୍ତରାୟଣ ଠାରୁ ଦକ୍ଷିଣାୟଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଫୁଲ ଓ ଘୃତ ତ୍ୟାଗ କରି, ଶେଷରେ ଫୁଲର ମାଳା ଓ ଘୃତ ଦେଇଥିବା ଗାଁ ଦେଲେ। ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଘୃତ ସହିତ ଚାଉଳ ଦେଲେ, ଶିବ ଲୋକରେ ଯାଇ ଧର୍ମ ଓ ଆରୋଗ୍ୟ ପାଇଲେ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ଚରିତ୍ରବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ପ୍ରତି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଦୀପ ଦେଇ, ତେଲ ତ୍ୟାଗ କରି, ବ୍ରତ ଶେଷରେ ସୁନା ଚକ୍ରରେ ଦୀପ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦୁଇ ବସ୍ତ୍ର ଦେଲେ, ସେ ରୂଦ୍ର ଲୋକରେ ଯାଇ ଏଠାରେ ଉଜ୍ୱଳ ହେଲେ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ଚାୟାବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। କାର୍ତ୍ତିକରୁ ତୃତୀୟ ଦିନରେ, ଗୋମୂତ୍ରରେ ଉପଲା ଜାଉ ଖାଇ, ଏକ ବର୍ଷ ରାତିରେ ଉପବାସ କରି, ଶେଷରେ ଗାଁ ଦେଲେ, ଗୌରୀ ଲୋକରେ ଏକ କଳ୍ପ ବସି ପରେ ଏଠାରେ ରାଜା ହେଲେ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ରୂଦ୍ରବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। ଚୈତ୍ର ମାସରେ ଶୁଭ ଗନ୍ଧ ଲଗାଇବା ତ୍ୟାଗ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶଂଖରେ ଗନ୍ଧ ଓ ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ଦେଲେ, ଭକ୍ତ ବରୁଣ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ଦୃଢ଼ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। ବୈଶାଖରେ ଫୁଲ ଓ ଲୁଣ ତ୍ୟାଗ କରି, ଗାଁ ଦେଲେ, ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରେ ଏକ କଳ୍ପ ବସି ପରେ ଏଠାରେ ରାଜା ହେଲେ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ରୂପବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। ସୁନାର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଅଣ୍ଡ ତିଆରି କରି, ତିଳ ଦେଇ, ଅଗ୍ନି ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ତିଳ ଦେଲେ, ତାଙ୍କୁ ମାଳା, ବସ୍ତ୍ର, ଅଳଙ୍କାର ଓ ତିନି ପଳା ସୁନା ଦେଇ, 'ବିଶ୍ୱାତ୍ମା ଖୁସି ହେଉ' ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। ଶୁଭ ଦିନରେ ଏହି ବ୍ରତ ଦେଇ, ସେ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନ ହେଲେ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ବ୍ରହ୍ମବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। ଏକ ଭକ୍ତ ଦୁଇ ଛୋଟ ଛୋଟ ମଞ୍ଜି ଓ ସୁନାର ଗାଁ ଦେଇ, ଦୁଧ ବ୍ରତ ଏକ ଦିନ ପାଳନ କରି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦଶା ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ଗୋବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। ତିନି ଦିନ ଦୁଧ ବ୍ରତ ପାଳନ କରି, ଶେଷରେ ଏକ ପଳା ସୁନାର ଚାହିଁଥିବା ବୃକ୍ଷ ଓ ଚାଉଳ ଦେଲେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଦ ଦଶା ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଏହି ବ୍ରତକୁ କାମବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। ଏକ ମାସ ଉପବାସ କରି, ଶେଷରେ ସୁନ୍ଦର ଗାଁ ଦେଲେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରେ ଯାଇ ଭୀମବ୍ରତ ଫଳ ପାଇଲେ। କମିଆଁ ଶୁନାର ପ୍ରଥିବୀ ଦେଇ, ଦୁଧ ବ୍ରତ ଏକ ଦିନ ପାଳନ କରି, ରୂଦ୍ର ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପାଇଲେ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ପୃଥିବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। ମାଘ କିମ୍ବା ଚୈତ୍ର ମାସରେ ଗାଁ ଓ ଗୁଡ଼ ଦେଇ, ତୃତୀୟ ଦିନ ଗୁଡ଼ ବ୍ରତ ପାଳନ କରି, ଗୌରୀ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପାଇଲେ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ଗୁଡ଼ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। ପକ୍ଷ ଉପବାସ କରି, ଦୁଇ ଶୁଧା ଗାଁ ଦେଲେ, ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକରେ ଯାଇ ଦେବ, ଦାନବ ଓ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ପ୍ରଭାବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ଏକବାର ଖାଇ, ଶେଷରେ ଭୋଜନ ଓ ଜଳପାତ୍ର ଦେଲେ, ଶିବ ଲୋକରେ ଏକ କଳ୍ପ ଧରି ବସିଲେ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ପ୍ରାପ୍ତିବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନରେ ରାତିରେ ଖାଇ, ଏକ ବର୍ଷ ଶେଷରେ ଗାଁ ଦେଲେ, ଇନ୍ଦ୍ରନଗର ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ସୁଗତିବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। ବର୍ଷ ଚାରି ଋତୁ ଧରି ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଇଂଧନ ଦେଇ, ଶେଷରେ ଘୃତ ସହିତ ଗାଁ ଦେଲେ, ସେ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ବୈଶ୍ୱାନରବ୍ରତ କୁହାଯାଏ।