ପୃଥୁ ଏକଦିନ ଭୂମିକୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ କହିଲେ, “ହେ ପୁଣ୍ୟବତୀ, ଏହି ଜଗତରେ ଚଳନ୍ତି ଏବଂ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ତୁମେ ଯାହା ଚାହିଁଛ, ତାହା ଶୀଘ୍ର ଦେଇଦେ।” ଏହିପରି ଭୂମି ମଧ୍ୟ ସମ୍ମତି ଦେଇ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ପୃଥୁ ତାଙ୍କ ହାତରେ ଭୂମିକୁ ଦୁହିଲେ, ଏବଂ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁଙ୍କୁ ବଛିଆ ଭାବେ ରଖିଲେ। ଏହି ଦୁହା ଖାଦ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଯାହାରୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଜୀବନ୍ତ ରହିଲେ। ପରେ ଋଷିମାନେ ଭୂମିକୁ ଦୁହିଲେ, ସୋମକୁ ବଛିଆ କରି ତାଙ୍କ ଅଂଗରେ ଦୁହିଲେ। ବୃହସ୍ପତି ଦୁହାରେ ଥିଲେ, ପାତ୍ର ହେଲା ବେଦ, ଏବଂ ଦୁହାର ମଧୁ ହେଲା ତପସ୍ୟାର ତତ୍ତ୍ୱ। ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୂମିକୁ ଦୁହିଲେ, ମିତ୍ରଙ୍କୁ ଦୁହାରେ ରଖିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ବଛିଆ ହେଲେ, ଦୁହାର ମଧୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶକ୍ତିଦାୟକ ନେକ୍ତର ହେଲା; ପାତ୍ର ସୁବର୍ଣ୍ଣର ଥିଲା, ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଏହା ରୌପ୍ୟର ଥିଲା। ଅନ୍ତକ ଦୁହାରେ ହେଲେ, ଯମ ବଛିଆ, ଦୁହାର ମଧୁ ହେଲା 'ସ୍ୱଧା'। ନାଗମାନେ ପାଇଁ ପାତ୍ର କୁମ୍ଭ ଥିଲା, ତକ୍ଷକ ବଛିଆ ହେଲେ। ଦୁହାର ମଧୁ ବିଷ ହେଲା; ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଦୁହାରେ ହେଲେ। ଅସୁରମାନେ ଭୂମିକୁ ଦୁହିଲେ, ଲୋହାର ପାତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଲେ। ପାତ୍ର ମାୟା ହେଲା, ବଛିଆ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ପୁଅ ବିରୋଚନ; ଦ୍ୱିମୂର୍ଧା ଦୁହାରେ ଥିଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମାୟା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଯକ୍ଷମାନେ ଭୂମିକୁ ଦୁହିଲେ, ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବାକୁ ଚାହିଁ, ବଛିଆ ହେଲେ ବୈଶ୍ରବଣ, ପାତ୍ର କଚା ଥିଲା। ପ୍ରେତ ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୂମିକୁ ଦୁହିଲେ, ଭୟାନକ ରକ୍ତ ମଧୁ ହେଲା; ସୁମାଳୀ ଦୁହାରେ ଥିଲେ, ପାତ୍ର ରୌପ୍ୟର ଥିଲା, ବଛିଆ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଥିଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବ ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ଭୂମିକୁ ଦୁହିଲେ, ବଛିଆ ହେଲେ ଚିତ୍ରରଥ, ଦୁହାର ମଧୁ ଗନ୍ଧ ହେଲା, ପଦ୍ମପତ୍ର ଉପରେ ଥିଲା। ନାଟ୍ୟବେଦର ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ବରରୁଚି ଦୁହାରେ ଥିଲେ; ପହାଡମାନେ ଭୂମିକୁ ଦୁହିଲେ, ବିଭିନ୍ନ ମଣି ମଧୁ ହେଲା। ମେରୁ ପହାଡ ଦୁହାରେ ଥିଲେ, ଦେବୀୟ ଔଷଧ ଦୁହିଲେ; ହିମବତ ବଛିଆ ହେଲେ, ପାତ୍ର ପୁନି ପଥରର ଥିଲା। ଗଛମାନେ ଭୂମିକୁ ଦୁହିଲେ, କଟା ଶାଖ ପାଇଁ ରସ ଦୁହିଲେ; ପାତ୍ର ପଲାଶର ଥିଲା, ଦୁହାରେ ଶାଳ ଥିଲେ, ଫୁଲେଇଥିବା ଲତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ପ୍ଲକ୍ଷ ବଛିଆ ହେଲେ; ସମସ୍ତ ଗଛର ମହାପ୍ରଭୁ ଦୁହାରେ ଥିଲେ; ଏପରି ଭୂମିକୁ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଚାହିଁଥିବା ଦେଇ ଦୁହିଲେ। ପୃଥୁ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଲୋକମାନେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ସମୃଦ୍ଧି ଏବଂ ସୁଖରେ ରହିଲେ; ସେ ସମୟରେ କେହି ଦରିଦ୍ର, ରୋଗୀ କିମ୍ବା ଦୁଷ୍ଟ ଥିଲେ ନାହିଁ। ରାଜା ପୃଥୁ ଶାସନ କରିବା ସମୟରେ କେହି ଦୁଃଖ, ଭୟ କିମ୍ବା ବିପଦର ଆଶଙ୍କା ରହିଲେ ନାହିଁ; ସମସ୍ତେ ସୁଖୀ ଏବଂ ଦୁଃଖ ମୁକ୍ତ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଧନୁର ଶିରା ଦ୍ୱାରା ପୃଥୁ ମହାପର୍ବତମାନେ ପ୍ରଚାରିତ କରି, ପୃଥିବୀକୁ ସମତଳ କରିଦେଲେ, ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଅଭିଲାଷାରେ। ସେ ସମୟରେ କେହି ନଗର, ଗ୍ରାମ କିମ୍ବା ଦୁର୍ଗ ଥିଲେ ନାହିଁ; କେହି ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ମନୁଷ୍ୟ ଥିଲେ ନାହିଁ; ଅତିକ୍ରମ ଜରା ଦୁଃଖ ଥିଲେ ନାହିଁ, ଧନବିଦ୍ୟାର ଚିନ୍ତା ମଧ୍ୟ ନଥିଲା। ପୃଥୁ ଶାସନ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଲୋକମାନେ ଧର୍ମକୁ ଏକମାତ୍ର ପ୍ରବୃତ୍ତି ଭାବେ ଧରିଥିଲେ; ଆମି ତୁମକୁ ଯେଉଁ ଦୁହା ଏବଂ ପାତ୍ର ବିବରଣା ଦେଇଛି, ସେ ସମସ୍ତ ଦିଆଯାଇଥିଲେ। ଲୋକମାନେ ଯାହା ଚାହିଁଥିଲେ, ପୃଥୁ ସେହି ଦେଇଥିଲେ; ଯଜ୍ଞ ଏବଂ ପିତୃତର୍ପଣରେ, ସମସ୍ତ ଦାନ ଆମି ତୁମକୁ କହିଛି। ପୃଥୁ ପୂଣ୍ୟବତୀ ଭୂମିକୁ ତାଙ୍କ କନ୍ୟା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କର ଏକାନ୍ତ ପ୍ରେମ ଦ୍ୱାରା, ଭୂମି ବୁଦ୍ଧିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ‘ପୃଥିବୀ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ଏହିପରେ, ଏହି କଥା ଶୁଣି ସୂତଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରାଗଲା: “ହେ ସୂତ, ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ରମ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶର କ୍ରମ ଏକାଉଁ, ତୁମେ ତଥ୍ୟ ଜାଣୁଥିବା ଦ୍ୱାରା ଠିକ୍ ଭାବରେ କହିବା ଉଚିତ।” ପୂର୍ବେ ବିବସ୍ୱାନ କଶ୍ୟପ ଏବଂ ଅଦିତି ଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ; ତାଙ୍କ ତିନି ଜଣୀ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ: ସଂଜ୍ଞା, ରାଣୀ, ଏବଂ ପ୍ରଭା। ରାଣୀ, ରୈବତଙ୍କ କନ୍ୟା, ରେବତ ନାମକ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ପ୍ରଭା, ପ୍ରଭାତକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ରୀ ସଂଜ୍ଞା ମନୁକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଯମ ଏବଂ ଯମୁନା ଜୁମ୍ଲା ଦିଅଳା; ବିବସ୍ୱାନଙ୍କ ତୀବ୍ର ରୂପକୁ ଅସହି ହେବାରୁ, ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ରୀ ତାଙ୍କ ଦେହରୁ ଏକ ନିର୍ମଳ ନାରୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ତାଙ୍କ ଦେହରେ ଏକାକାର, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଚାୟା ନାମରେ। ସଂଜ୍ଞା ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖି, କହିଲେ, “ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ମୋର ପତିକୁ ତୁମର ଭାବରେ ସେବା କର।” ତାଙ୍କ ପିଲାମାନେ ସହ ମାତୃସ୍ନେହରେ ଦେଖିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ, ଏବଂ ସଂଜ୍ଞା ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ସଂଜ୍ଞା ଭାବେ ଭାବି, ମୋହରେ ଏକ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ମନୁ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା। ରଙ୍ଗର ସମାନତା ଦ୍ୱାରା ସେ ସାବର୍ଣି ନାମରେ ଜଣାଗଲେ, ମନୁ ବୈବସ୍ୱତଙ୍କ ପୁଅ। ପରେ କ୍ରମରେ ଶନି, ତପତୀ ଏବଂ ବିଷ୍ଟି ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଚାୟାରେ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେବତା ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମ କରାଇଲେ, ତାଙ୍କୁ ସଂଜ୍ଞା ଭାବେ ଭାବି; ଚାୟା ତାଙ୍କ ନିଜ ପୁଅମାନେ ପାଇଁ ମନୁଠାରୁ ଅଧିକ ସ୍ନେହ ଦେଖାଇଲେ। ମନୁ ବଡ ଥିଲେ, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ଏହା ଧ୍ୟାନ ଦେଲେ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଯମ ରୋଷରେ ଭରି, ତାଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ପା ଉଠାଇ ଚାୟାକୁ ଭୟ ଦେଲେ। ଚାୟା ଯମକୁ ଶାପ ଦେଇ କହିଲେ, “ତୁମର ଏହି ପା, ଆଘାତ ଓ କୀଟରେ ଭରି, ପୁସ୍ ଏବଂ ରକ୍ତର ଉତ୍ସ ହେବ।” ଯମ ରୋଷରେ ଶାପ ମିଳିବା ପରେ ତାଙ୍କ ପିତାକୁ କହିଲେ, “କୌଣସି ଦୋଷ ନଥିଲା, ମୋତେ ମାତା ରୋଷରେ ଶାପ ଦେଲେ।” “ମୁଁ ଶିଶୁ ଭାବରେ ପା ଉଠାଇଥିଲି; ମନୁ ଅଟକାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ତେବେ ମୋତେ ଶାପ ଦେଲେ, ହେ ପ୍ରଭୁ।” “ସେ ମହିଳା ଆମର ମାତା ନୁହେଁ, ମୋ ପ୍ରତି ଶାପ ଦେଇ ମୋତେ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ; ଦେବତା ମଧ୍ୟ ଯମକୁ କହିଲେ, ‘ମୁଁ କଣ କରିବି, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ?’” “କିଏ ମୂଢତାରୁ ଦୁଃଖ ଭୋଗେ ନାହିଁ, କିମ୍ବା କର୍ମର ଶୃଖଳାରୁ? ଯଦି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ଏଡ଼ାଯାଇପାରେ ନାହିଁ, ତେବେ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ କଥା କଣ?