ଏକ ସମୟର କଥା, ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱାଦଶଟି ଗ୍ରାମ ଏବଂ ଦୁଧ ଛାଡ଼ିଥିବା ଗାଈମାନେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓଡ଼ଣା ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ଗୁରୁଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଦାନ କରାଯାଇଥିଲା। ଖାଦ୍ୟକୁ ମିତ୍ର, ସଙ୍ଗୀ, ଗରିବ, ଅନ୍ଧ ଓ ଦୁଃଖୀମାନେ ସହିତ ସମଭାଗରେ ବଣ୍ଟନ କରାଗଲା। ସେହି ଲୋଭୀ ଦମ୍ପତି, ଯେଉଁମାନେ ପୂଜା କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ପରେ ମୁକ୍ତ ହେଲେ। ହେ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରାଜ, ସେଇ ଶିକାରୀ ତୁମେ ଏବଂ ତୁମ ଜନାଣୀ ଥିଲେ। କିନ୍ତୁ କେଶବଙ୍କୁ ଶତଶତ ପଦ୍ମ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରାଯାଇନଥିଲା। ତୁମର ପଦ୍ମମଣ୍ଡପ ତୁମ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରିଦେଇଛି। ସେଇ ଅଲ୍ପ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମହାପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରିଛ। ତୁମ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଚତୁର୍ମୁଖ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର, ଜଗତ୍ର ନାଥ ଦେବତା, ତୁମ ପାଖରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ ଓ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିପାରିଲେ। ସେହି ବେଶ୍ୟା ଅନଙ୍ଗବତୀ ବର୍ତ୍ତମାନ କାମଦେବଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଓ ସହପତ୍ନୀ ହୋଇଛି, ଏହି କଥା ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଯେ, ସେ ରତିଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ। ଏହିପରି, ହେ ରାଜନ୍, ସେଇ ପୃଥିବୀର ପଦ୍ମମଣ୍ଡପକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଗଙ୍ଗା ତୀରକୁ ଯାଇ, ବିଭୂତି ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ କର। ନିଶ୍ଚିତ ମୋକ୍ଷ ପାଇବ। ଏପରି କହି, ଋଷି ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ରାଜା, ନିର୍ଦ୍ଦେଶାନୁସାରେ, ପୁନିଥରେ ପୁଷ୍ପବାହନଙ୍କ ପୂଜା କଲେ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ନିରନ୍ତର ବ୍ରତକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବରେ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ, ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନ ଧରି ପ୍ରତିଦିନ ପଦ୍ମ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଦାନ ଦେବା ଓ ଧନ ନେଇ କୌଶଳ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା କେଶବ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦିବ୍ୟ ଓ ଶିବଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଷଷ୍ଠୀ ବ୍ରତ ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା ମହାପାପ ନାଶ କରେ। ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ରାତିରେ ଉପବାସ କରି, ଗାଈ, ପରିବାର ସହିତ, ସୁନାର ଚକ୍ର, ତ୍ରିଶୂଳ ଓ ବସ୍ତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦେବା ଉଚିତ। ତାପରେ, ଶିବ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଶିବଲୋକରେ ବିହାର କରେ; ଏହି ବ୍ରତ ଦିବ୍ୟ ଓ ମହାପାପ ନାଶକ। ଯିଏ ଏକ ସୁନାର ଗାଈ, ସୁନାର ବଳଦ, ତିଳ ଦିଆ ଗାଈ ଏକାଗ୍ର ଭକ୍ତିରେ ଦେଇଥାଏ, ସେ ଶିବଲୋକ ପାଏ; ଏହି ରୁଦ୍ର ବ୍ରତ, ପାପ ଓ ଦୁଃଖ ନାଶକ। ଯିଏ ସୁନାର ନୀଳ ପଦ୍ମ, ଚିନି ଭରିତ ପାତ୍ର ଏବଂ ବଳଦ ସହ ବର୍ଷଶେଷରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ଉପବାସ କରି ଦେଇଥାଏ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଲୋକ ପାଏ; ଏହି ଲୀଳା ବ୍ରତ। ଆଷାଢ଼ ଠାରୁ ଚାରି ମାସ ଦେହରେ ତେଲ ଲଗାଇବା ତ୍ୟାଗ କରି, ଖାଦ୍ୟ ପାତ୍ର ଦାନ କଲେ, ସେ ହରିଲୋକ ପାଏ; ଏହି ପ୍ରୀତି ବ୍ରତ, ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି। ଯିଏ ବସନ୍ତ ଋତୁରେ ଦହି, ଦୁଧ, ଘ଼ିଅ, ଖଣ୍ଡ ତ୍ୟାଗ କରି, ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଦ୍ରବ୍ୟ ପାତ୍ର ଦାନ କରେ, ଦୁଇଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ 'ଗୌରୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ' ବୋଲି ପୂଜା କଲେ, ଏହି ଗୌରୀ ବ୍ରତ, ଭବାନୀ ଲୋକ ଦାତା। ଯିଏ ପୁଷ୍ୟ ଆରମ୍ଭରେ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଉପବାସ କରି, ପୁନି ବସନ୍ତରେ ସୁନାର ଦଶ ଅଂଗୁଳ ଲମ୍ବା ଅଶୋକ ଗଛ ଓ ଖଣ୍ଡ ସହ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ 'ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ' ବୋଲି ଦେଇ ପୂଜା କରେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଚରଣ ନିକଟରେ ଦୁଃଖମୁକ୍ତ ହୁଏ; ଏହି କାମ ବ୍ରତ, ସଦା ଶୋକନାଶକ। ଯିଏ ଆଷାଢ଼ ଠାରୁ ବ୍ରତରେ ଚାରି ମାସ ନଖ କଟିବା, ବେଗୁନ, ମଧୁ, ଘ଼ିଅ ତ୍ୟାଗ କରେ, କାର୍ତ୍ତିକୀରେ ସୁନା ଦାନ କରି, ସେ ରୁଦ୍ରଲୋକ ପାଏ; ଏହି ଶିବ ବ୍ରତ। ଯିଏ ହେମନ୍ତ ଓ ଶିଶିର ଋତୁରେ ଫୁଲ ତ୍ୟାଗ କରି, ଫାଲ୍ଗୁନୀରେ ତିନି ପ୍ରକାର ଫୁଲ ଓ ସୁନା ଦାନ କରେ, ଦିନ ଦୁଇ ସମୟରେ ଦେଇ, ଶିବ କେଶବ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ, ସେ ପରମ ଲୋକ ପାଏ; ଏହି ସାନ୍ତ ବ୍ରତ। ଯିଏ ଫାଲ୍ଗୁନୀ ତୃତୀୟ ଠାରୁ ଲୁଣ ତ୍ୟାଗ କରି, ଶେଷରେ ବସ୍ତ୍ର, ପାତ୍ର ସହ ଶୟନ ଓ ଘର ଦାନ କରେ, ଦୁଇଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ 'ଭବାନୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ' ବୋଲି ପୂଜା କରି, ସେ ଏକ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୌରୀ ଲୋକରେ ବାସ କରେ; ଏହି ସୁଭାଗ୍ୟ ବ୍ରତ। ତାପରେ, ସାୟଂସନ୍ଧ୍ୟାରେ ମୌନ ବ୍ରତ ରଖି, ଶେଷରେ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଘ଼ିଅ ପାତ୍ର, ବସ୍ତ୍ର ଦୁଇଁ, ତିଳ ଓ ଘଣ୍ଟା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ସେ ସରସ୍ୱତ ଦଶା ପାଏ, ଏହି ସରସ୍ୱତ ବ୍ରତ, ରୂପ ଓ ବିଦ୍ୟା ଦାନ କରେ। ପଞ୍ଚମୀରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ପୂଜି, ଉପବାସ କରି, ଶେଷରେ ସୁନାର ପଦ୍ମ ଓ ଗାଈ ଦାନ କଲେ, ସେ ବୈଷ୍ଣବ ଦଶା ପାଏ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମରେ ଶ୍ରୀସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରେ; ଏହି ଶ୍ରୀ ବ୍ରତ, ସଦା ପାପ ନାଶକ। ଶିବ ଓ କେଶବଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ ଅଭିଷେକ କରି, ପ୍ରତିବର୍ଷ ଗାଈ ଓ ଜଳପାତ୍ର ଦାନ କଲେ, ସେ ଦଶ ହଜାର ଜନ୍ମରେ ରାଜା ହୁଏ, ଶେଷରେ ଶିବପୁରୀ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ; ଏହି ଆୟୁଷ୍ୟ ବ୍ରତ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ। ଅଶ୍ୱଥ ଗଛ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଗଙ୍ଗାକୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଏକ ବର୍ଷ ଦିନେ ଏକଥର ଭୋଜନ କରି, ଇର୍ଷ୍ୟା ତ୍ୟାଗ କଲେ, ଶେଷରେ ଦୁଇ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ତିନି ଗାଈ ଓ ସୁନାର ଗଛ ଦାନ କରି, ଅଶ୍ୱମେଧ ଫଳ ପାଏ; ଏହି କୀର୍ତ୍ତି ବ୍ରତ, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ପ୍ରଶଂସା ଦାନ କରେ। ଶିବ କିମ୍ବା କେଶବଙ୍କୁ ଘ଼ିଅ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରି, ଗୋବର ଦ୍ୱାରା ବୃତ୍ତ ତିଆରି କରି, ଅଖଣ୍ଡ ଧାନ ଓ ଉତ୍ତମ ଫୁଲ ଦେଇ, ଶେଷରେ ଅଷ୍ଟଅଂଗୁଳ ସୁନାର ପଦ୍ମ ଓ ତିଳ ଦିଆ ଗାଈ ଦେଇ, ସେ ଶିବଲୋକରେ ସାମଗାୟକ ଭାବେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ; ଏହି ସାମ ବ୍ରତ। ନବମୀ ଦିନ ଏକଥର ଭୋଜନ କରି, ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ କନ୍ୟାମାନେକୁ ଭୋଜନ ଓ ସୁନାର ଚିତ୍ର ବସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଆସନ ଦେଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ସୁନାର ସିଂହ ଦାନ କଲେ, ଶିବଦଶା ପ୍ରାପ୍ତି, ଶତକୋଟି ଜନ୍ମ ଶୋଭା ଓ ଶତ୍ରୁଜୟ ପାଏ; ଏହି ବୀର ବ୍ରତ, ନାରୀମାନେ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳଦାୟିନୀ। ଯିଏ ପନ୍ଦର ଦିନ ଦୁଧ ବ୍ରତ ରଖି, ବର୍ଷଶେଷରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି, ପାଞ୍ଚ ଦୁହୁଁଥିବା ଗାଈ ଓ କପିଳ ବସ୍ତ୍ର, ଜଳପାତ୍ର ଦାନ କରେ, ସେ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକ ପାଏ, ଏକ ଶତ ପୂର୍ବଜଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ, ଶେଷରେ ରାଜାଧିରାଜ ହୁଏ; ଏହି ପିତୃ ବ୍ରତ ଭାବିତ। ଏହିପରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ରତ ଏବଂ ଦାନ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କଲେ, ମହତ୍ ଫଳ ଦିଏ, ମୋକ୍ଷ ଦାୟକ ଓ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ନାଶକ।