ନାରଦ ମୁନିଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ମହାପୁରୁଷ ବର୍ଣ୍ନନା କରିଲେ—ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏ ପୃଥିବୀ ସପ୍ତ ସମୁଦ୍ର, ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବଡ଼ ପର୍ବତମାନେ ସହିତ ଅଟୁଟ ରହିବ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେବଲୋକର ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗର ଶିଖରରେ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥାନ୍ତି। ତାଙ୍କର କର୍ମ ଶେଷ ହେଲାପରେ, ସେ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପର ରାଜା ହେଇଯାନ୍ତି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କୁଳ, ଶୁଭ ଚରିତ୍ର, ଦୋଷରହିତ ଶରୀର ଓ ଗୃହଣୀ ସହିତ, ଅନେକ ପୁଅ ଓ ବଂଶଧରମାନେ ତାଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏଭଳି ଯେଉଁଯିଏ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଗତି ଓ ତାହାର ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ଭକ୍ତିଭାବେ ପଢ଼ିବା କିମ୍ବା ଶୁଣିବା କିମ୍ବା ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିଥାନ୍ତି, ସେ ଅମରତ୍ୱର ମାଳିକା ଦେବଲୋକରେ ଦେବମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏବେ, ମୁନି ନାରଦଙ୍କୁ ଶୁଣିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରତ 'ବିଭୂତି ଦ୍ୱାଦଶୀ' ବିଷୟରେ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଦେବମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ। କାର୍ତ୍ତିକ, ଚୈତ୍ର, ବୈଶାଖ, ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ, ଫାଲ୍ଗୁନ କିମ୍ବା ଆଷାଢ଼ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଦଶମୀ ଦିନରେ, ଲୋକେ ହଳୁକା ଖାଇବା ଉଚିତ, ସନ୍ଧ୍ୟାପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ପ୍ରଜ୍ଞାପୂର୍ବକ ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏଗାରସ ଦିନରେ ଉପବାସ କରି, ଯଥାୟୋଗ୍ୟ ଜନାର୍ଦନଙ୍କ ପୂଜା କରି, ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ ଖାଇବା ଉଚିତ। 'ଏହି ବ୍ରତ ମୋ ପାଇଁ ବିଘ୍ନରହିତ ଓ ଫଳଦାୟକ ହେଉ', ଏପରି କହି, ରାତିରେ 'ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର' କହିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି, ସ୍ନାନ କରି, ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ହେଇ, ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧଳା ମାଲା ଓ ଧଳା ଚନା ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପୂଜା ସମୟରେ ବିଭିନ୍ନ ଅଙ୍ଗରେ ବିଭିନ୍ନ ନାମରେ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ—ପାଦରେ 'ବିଭୂତି', ଗୁଡିକୁ 'ଅଶୋକ', ଉରୁରେ 'ଶିବ', କଟିରେ 'ବିଶ୍ୱରୂପ', ଯୌନେ ଦେଖି 'କନ୍ଦର୍ପ', ହାତରେ 'ଆଦିତ୍ୟ', ପେଟରେ 'ଦାମୋଦର', ବକ୍ଷରେ 'ବାସୁଦେବ', ଛାତିରେ 'ମାଧବ', ଗଳାରେ 'କାମ', ମୁହଁରେ 'ଶ୍ରୀଧର', ଚୁଳିରେ 'କେଶବ', ପିଠରେ 'ଶାର୍ଙ୍ଗଧର', କାନରେ 'ବରଦ', ହାତରେ 'ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଖଡ଼, ଗଦା, ପଦ୍ମ' ଏବଂ ମୁଣ୍ଡରେ 'ସର୍ବାତ୍ମା' ଏବଂ 'ନମସ୍କାର' କହିବା ଉଚିତ। ଯଥାଶକ୍ତି ଏକ ସୁନା ମାଛ ଓ ଏକ ପଦ୍ମ ତିଆରି କରି, ଜଳପାତ୍ର ସହିତ ଏହାକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଉଚିତ। ଗୁଡ଼ ଓ ତିଳ ମିଶାଇ ଏକ ପାତ୍ର ଧଳା କପଡ଼ରେ ମୁଡ଼ି ରଖିବା ଉଚିତ; ରାତିରେ ଏପିକ ଓ ଅନ୍ୟ ଗଥା କଥା ଶୁଣି ସ୍ଥିର ରହିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଭାତରେ ଏକ ବଂଶୀ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ସୁନା ପଦ୍ମ ଓ ଜଳପାତ୍ର ଦେବା ଉଚିତ, ଦେବତାର ପ୍ରତିକ୍ ଭାବେ। 'ଯେପରି ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ସହିତ ଅପରିଚ୍ଛିନ୍ନ, ତେଣୁ ମୁଁ ସଂସାରର ଅନନ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ଉଦ୍ଧାର ହେଉ'—ଏପରି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ। ଦଶ ଅବତାର, ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ, ବ୍ୟାସ ଓ ପଦ୍ମ ପ୍ରତିମା ପ୍ରତି ମାସ ଦେବା ଉଚିତ, ପାଖାପାଖି ବିଶ୍ୱାସହୀନମାନେ ଦେଖି ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଯଥାଶକ୍ତି ବର୍ଷ ଦିନ ଚାଲିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ଦ୍ୱାଦଶୀର ଦ୍ୱାଦଶ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଉପବାସ ଶେଷ କରି, ବର୍ଷ ଶେଷରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଏକ ଶୟନ, ଲୁଣ ପାହାଡ଼ ଓ ଏକ ଗାଈ ଦେବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଯିଏ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଏକ ଗ୍ରାମ କିମ୍ବା ଜମି ଘର ସହିତ ଦେଇପାରିବେ, ଗୁରୁଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର, ଆଭୂଷଣ ଓ ସଜାଣା ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ। ଅନ୍ୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଯଥାଶକ୍ତି ଖାଇଁ ଦେଇ, ବସ୍ତ୍ର, ଗାଈ, ରତ୍ନ ଓ ଧନ ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ; ଅଳ୍ପ ଶକ୍ତି ଥିଲେ, ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଅଳ୍ପ ଅଳ୍ପ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଯିଏ ଏକଦମ ଦରିଦ୍ର ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମାଧବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରି ଦୁଇ ବର୍ଷ ଫୁଲ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏପରି ଧାରଣା ଏ ବିଭୂତି ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥିଲେ, ସେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ଓ ଏକ ଶତ ପୂର୍ବଜଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି। ଏକ ଲକ୍ଷ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖର ଫଳ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼େନାହିଁ; ରୋଗ, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ କିମ୍ବା ବନ୍ଧନ ନାହିଁ—ବିଷ୍ଣୁ କିମ୍ବା ଶିବଙ୍କ ଭକ୍ତ ଯେଉଁଯିଏ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମରେ ଏହି ଫଳ ଲାଗୁଥାଏ। ଏକ ଏକ ଶତ ଏଠିଏ ଅଷ୍ଟ ହଜାର ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଦେବଲୋକରେ ବସିଥାନ୍ତି, ପୁନଃ ପୃଥିବୀରେ ରାଜା ହୁଅନ୍ତି। ପୁରାତନ ରାଥନ୍ତର କଳ୍ପରେ, ପୁଷ୍ପବାହନ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ତେଜ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଥିଲା। ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଏକ ସୁନା ପଦ୍ମ ଦେଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ କଉଁଠି ବି ଯିବାକୁ ସମର୍ଥ। ସମସ୍ତ ଜନ ଓ ନଗରବାସୀମାନେ ସହିତ, ରାଜା ଦ୍ବୀପ ଓ ଦେବଲୋକରେ ଇଚ୍ଛାଅନୁଯାୟୀ ଘୁଞ୍ଚିବାର ସୁଯୋଗ ପାଇଲେ। କଳ୍ପ ଆରମ୍ଭରେ ସପ୍ତମ ଦ୍ବୀପରେ ତାଙ୍କ ବାସ ହେଲା, ଏହା ଦୁନିଆରେ ସମ୍ମାନିତ ହେବାରୁ 'ପୁଷ୍କର ଦ୍ବୀପ' ନାମ ହେଲା। ବ୍ରହ୍ମା ଦେବ ତାଙ୍କୁ ପଦ୍ମ ରୂପ ଯାନ ଦେଲେ, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କୁ 'ପୁଷ୍ପବାହନ' ଭାବରେ ଡାକିଲେ। ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଶକ୍ତିରେ ତିନି ଲୋକରେ କିଛି ଅଗମ୍ୟ ନାହିଁ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପଦ୍ମରେ ବସି, ତାଙ୍କର ଅପୂର୍ବ ପ୍ରଭାବ ବ୍ୟାପିଥିଲା। ତାଙ୍କ ଗୃହଣୀ ଲାବଣ୍ୟବତୀ, ଭବଙ୍କ ପ୍ରିୟତମା, ପାର୍ବତୀ ପରି ସୁନ୍ଦର, ହଜାର ନାରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଦଶ ହଜାର ପୁଅ, ନ୍ୟାୟପରାୟଣ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଧର। ଏ ସମସ୍ତ ଦେଖି, ରାଜା ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହେଉଥିଲେ। ପ୍ରଚେତସଙ୍କ ପୁଅ ଏକ ମହାମୁନି ଆସିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ରାଜା ପ୍ରସ୍ନ କଲେ— 'ଏହି ଶୁଭ ତେଜ କିପରି ଉଦ୍ଭୂତ ହେଲା, ଦେବ ଓ ମାନବମାନେ ସମ୍ମାନିତ, ସମସ୍ତ ଉପରେ ଜୟୀ, ଏବଂ ମୁଁ ଅପରିମିତ ତପ କରିନଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଏପରି ସୁନ୍ଦର ଗୃହଣୀ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦିଆ ପଦ୍ମ ରାଜମହଳ ମିଳିଛି? ଏହି ରାଜମହଳରେ ଏକ କୋଟି ରାଜା, ମନ୍ତ୍ରୀ, ହାତୀ, ରଥ, ଜନସମୂହ ପ୍ରବେଶ କଲେ ମଧ୍ୟ, କିଏ କଉଁଠି ଗଲା ଜାଣିପାରେନାହିଁ—ଯେପରି ଆକାଶରେ ଚନ୍ଦ୍ର ତାରାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ। ତେଣୁ, ଏହି ସମସ୍ତ ଫଳର କାରଣ କଣ—ମୋ କର୍ମ, ପୁଅମାନେଙ୍କ କର୍ମ କିମ୍ବା ଏ ଲାବଣ୍ୟବତୀଙ୍କ କର୍ମ? ମୁନି ପ୍ରଚେତସଙ୍କ ପୁଅ, ଦୟାକରି ଏହି ଶୁଭ କାରଣ କୁ କହନ୍ତୁ।