ଏକ ସଂବତ୍ସର ଉପରେ ଯଥାବିଧି ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ, ରାତିରେ ତାହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଦରକାର, ଏବଂ ବର୍ଷ ଶେଷରେ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ସୁନ୍ଦର ସୁଣା ଗୋଲାପ ଓ ଦୁଇଟି ବାହୁ ଥିବା ପୁରୁଷ ମୂର୍ତ୍ତି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ସହିତ, ସୁଣା ଶିଙ୍ଗ ଥିବା ଗଉର ଗାଈ, ଚାନ୍ଦିର ଖୁର, କଂସ୍ୟର ଦୁଧ ବାଟି, ଏବଂ ତାଙ୍କର ବଛା, ତାଳପତ୍ର ଭରି ଗୁଡ଼ ଭରା ବିତାନ—ଏହି ସବୁକୁ ଗୋଲାପ ଓ ପୁରୁଷ ସହିତ ଦାନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହି ଦାନକୁ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ, ଯିଏ ଲାଲ ପୋଷାକ, ମାଳା ଓ ଧୂପ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ଅନେକ ବ୍ରତ ଓ ଦାନ କରିଥିବା, ଦୋଷ ରହିତ, ସଂଯମୀ, ଗୃହସ୍ଥ ଓ ନମ୍ର—ତାଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହି ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ସାର୍ବଭୌମ ଆତ୍ମା, ସପ୍ତ ଘୋଡ଼ା ଚଳିତ, ସାମ, ଋକ୍, ଏବଂ ଯଜୁର୍ବେଦର ଧନ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସଂସାର ର ସାଗର ପାର କରିବା ନାଉ, ଏହି ଜଗତ୍ର ପୋଷକ—ଏହି ପାପ ନାଶକ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର କରିବା ଦରକାର। ଏଭଳି ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ହୋଇ, ଧୂଳି ଚାମର ଦ୍ୱାରା ବିଲମ୍ବିତ ହୋଇ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି। ଧର୍ମର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଲାଭ କରି, ରାଜା ଶୋକ, କ୍ଷତି, ଭୟ ଓ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ସେ ସପ୍ତଦ୍ଵୀପର ଶ୍ୱାମୀ ହୁଅନ୍ତି, ଅପରାଜିତ ଦେହ ଓ ଅପାର ଶକ୍ତି ସହିତ ପୁନଃପୁନଃ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଏହିପରି, ଯେଉଁ ମହିଳା ସ୍ୱାମୀ, ବଡ଼ମାନେ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ଦିନ ଓ ରାତି ବେଦ ଆଚରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଅମରମାନେ ପୂଜିତ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହୁଏ, ସେଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହି କଥା ଯିଏ ପାଠ କରନ୍ତି, ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ଶ୍ରବଣକୁ ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ର ଲୋକରେ ଦେବମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଚିରକାଳ ବାସ କରନ୍ତି। ଏବେ ମୁଁ ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଓ ଉଦ୍ୟାପନ ବ୍ରତର ଅକ୍ଷୟ ଫଳ କଥା କହିବି, ଯାହା ପରଲୋକରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ସଂକ୍ରାନ୍ତି ବ୍ରତ ସଂକ୍ରାନ୍ତି କିମ୍ବା ବିଷୁବ ଦିନରେ ପାଳନ କରିବା ଦରକାର; ପୂର୍ବଦିନ ଦନ୍ତଧୌନ କରି ଏକବେଳା ଭୋଜନ ନେବା ଉଚିତ, ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଦିନରେ ଉଷାକାଳେ ତିଳ ଦ୍ୱାରା ବିଧିମତ ଅଭ୍ୟଙ୍ଗ କରି ସ୍ନାନ କରିବା ଦରକାର। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେବେ ଗତି ପରିବର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି, ତେବେ ଜମି ଉପରେ ଚନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ଅଷ୍ଟଦଳ ପଦ୍ମ ଚିତ୍ରଣ କରି, ମଧ୍ୟରେ ବିଜୟକୋଷ ରଖି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଆବାହନ କରିବା ଉଚିତ। ବିଜୟକୋଷରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ପୂର୍ବଦିଗରେ ଆଦିତ୍ୟ, ତା’ପରେ ତୀବ୍ର କିରଣମୟ, ଯାମ୍ୟ ଓ ଋକ୍ବୃତ୍ତକୁ ପୂଜିବା ଦରକାର। ଦକ୍ଷିଣ ପଶ୍ଚିମରେ ସବିତୃ, ବରୁଣ ଓ ତାପନଙ୍କୁ, ଉତ୍ତର ପଶ୍ଚିମରେ ଭାଗଙ୍କୁ ଆବାହନ କରି ପୁନଃପୁନଃ ପୂଜିବା ଦରକାର। ଉତ୍ତରେ ମାର୍ତଣ୍ଡ, ଉତ୍ତର ପୂର୍ବରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ରଖି ପୂଜାସ୍ଥଳରେ ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ, ମାଳା, ଫଳ ଓ ନୈ୵େଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୂଜନ କରିବା ଉଚିତ। ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଏକ କୁମ୍ଭ, ସୁଣାର ଘୃତପାତ୍ର ଓ ପଦ୍ମ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଦରକାର। ଚନ୍ଦନ, ଜଳ ଓ ଫୁଲରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ, 'ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ସମସ୍ତ ଆକାରର ନାଥ, ସମସ୍ତ ଆଧାର, ସ୍ୱୟଂଭୂ, ଅନନ୍ତ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଋକ୍, ସାମ, ଯଜୁସ୍ ନାଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର' ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରତିମାସ, କିମ୍ବା ବର୍ଷ ଶେଷରେ ବା ଦ୍ୱାଦଶ ଗୁଣିତ କରିପାରିବେ। ବର୍ଷ ଶେଷରେ ଅଗ୍ନି ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଂକୁ ଘୃତ ଓ ଦୁଧରେ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ପୁନଃ ଜଳରେ ଦ୍ୱାଦଶ କୁମ୍ଭ, ପ୍ରତ୍ୟେକଟିରେ ଗହନା ଓ ସୁଣା ଗୋଲାପ ସହିତ ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଦରକାର। ଦୁଧ ଦେଉଥିବା, ସଦ୍ଗୁଣ ଥିବା, ଧର୍ମ ଶିଙ୍ଗ ଓ ଚାନ୍ଦିର ଖୁର ଥିବା ଗାଈ—ଆଠ କିମ୍ବା ସାତି, କଂସ୍ୟ ଦୁଧ ବାଟି, ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ରରେ ଶୋଭିତ; ନାହିଁ ହେଲେ ଚାରିଟି, ଅତି ଦରିଦ୍ର ହେଲେ ଏକ ଗଉର ଗାଈ ଦେବା ଉଚିତ। ସୁଣାରେ ଭୂମି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ; ନାହିଁ ହେଲେ ଚାନ୍ଦି, ତା’ପରେ ତମ୍ବା; ଏହି ସମ୍ଭବ ନ ହେଲେ ପ୍ରତିମା ତିଆରି କରି ସୁଣା ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ଦେବା ଦରକାର। ଧନ ନେଇ କୌଣସି ଚାଳାକି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହିପରି କଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଅଧୋଗତି ହୁଏ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପୃଥିବୀ ସପ୍ତ ସାଗର, ମହେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରମୁଖ ମହାପର୍ବତ ସହିତ ଅଟୁଟ ରହିଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ବ୍ରତୀ ନାରଦ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେଂକ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗ ଶିଖରରେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। କର୍ମ ଶେଷ ହେଲେ, ସେ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପର ଶ୍ୱାମୀ ହୁଅନ୍ତି, ସଦ୍ବଂଶ ଓ ସଦ୍ଚରିତ୍ର ଲାଭ କରନ୍ତି, ନିର୍ମଳ ଦେହ, ଭାର୍ୟା ସହିତ, ଅନେକ ପୁତ୍ର ଓ ପ୍ରଜାନ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରତ ବିଧି ଓ ମହିମା ଯିଏ ଭକ୍ତି ସହିତ ପାଠ କରନ୍ତି, ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ଚିନ୍ତନ କରନ୍ତି, ସେ ଅମରନାଥଙ୍କ ଗୃହରେ ଦେବମାନେଂକ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏବେ ନାରଦ, ମୁଁ ଶବ୍ଦ କରୁଛି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ ବ୍ରତ, ଯାହାକୁ ବିଭୂତି ଦ୍ୱାଦଶୀ କୁହାଯାଏ। କାର୍ତ୍ତିକ, ଚୈତ୍ର, ବୈଶାଖ, ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ, ଫାଲ୍ଗୁନ କିମ୍ବା ଆଷାଢ଼ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ଦଶମୀ ଦିନ ହଳୁକା ଭୋଜନ କରି, ସାନ୍ଧ୍ୟାରେ ପୂଜା କରି, ଏକାଦଶୀ ଦିନ ଉପବାସ ରହି, ଯଥାବିଧି ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜି, ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଂକ ସହିତ ଭୋଜନ କରିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିବା ଉଚିତ। 'ମୋର ଏହି ବ୍ରତ ନିର୍ବିଘ୍ନ ଓ ସଫଳ ହେଉ, ହେ କେଶବ' ବୋଲି ରାତିରେ ଶୋଇବା ପୂର୍ବରୁ 'ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର' କହିବା ଦରକାର। ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି, ସ୍ନାନ କରି, ପବିତ୍ର ହୋଇ, ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଙ୍କୁ ଧଳା ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପାଦରେ 'ବିଭୂତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର', ଗୁଡ଼ିକୁ 'ଅଶୋକ', ଉରୁରେ 'ଶିବ', କଟିରେ 'ବିଶ୍ୱମୂର୍ତ୍ତି', ଗୁହ୍ୟେ 'କାମଦେବ', ହସ୍ତରେ 'ଆଦିତ୍ୟ', ଉଦରେ 'ଦାମୋଦର', ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ 'ବାସୁଦେବ', ଛାତିରେ 'ମାଧବ', କଣ୍ଠରେ 'କାମାକାଙ୍କ୍ଷୀ', ମୁଖରେ 'ଶ୍ରୀଧର', କେଶରେ 'କେଶବ' ବୋଲି ପୂଜିବା ଦରକାର।