ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ଭକ୍ତ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଏକ ବିଶେଷ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ । ସେ ପ୍ରଥମେ ଚାଁଦିରେ ଏକ ଉଡୁମ୍ବର ଫଳ, ଏକ ନଡିଆ, ଦୁଇଟି ଅଙ୍ଗୁର ଓ ଦୁଇଟି ବେଗୁନ ଏହି ଶୋଳଟି ଫଳ ତିଆରି କଲେ । ପୁନି ତାମ୍ବାରେ ଏକ ତାଡ଼ ଫଳ, ଏକ ଅଗସ୍ତି ଫଳ, ଏକ ପିଣ୍ଡା ଫଳ, ଏକ କାଶ୍ମରୀ ଫଳ ଓ ଏକ ସୁରଣ ଆଳୁ ତିଆରି କଲେ । ଏହା ସହିତ ଏକ ରକ୍ତାଳୁ, କନକାହ୍ୱ ନାମକ ଫଳ, ଚିର୍ଭିଟା, ଚିତ୍ରଭଲ୍ଲୀ ଫଳ ଓ ସିମୁଲ ଫଳ ମଧ୍ୟ ତିଆରି କରାଯାଇଥିଲା । ଏହି ସମସ୍ତ ଫଳ ତାମ୍ବାରେ ତିଆରି କରି, ଏହା ସହିତ ଏକ ଆମ୍ବ, ଏକ ନିଷ୍ପାବ, ଯଷ୍ଟିମଧୁ, ବଟବୃକ୍ଷ, ମୁଦ୍ଗ ଓ ପଟୋଳ ମଧ୍ୟ ତିଆରି କରାଯାଇଥିଲା । ଏହା ପରେ, ସେ ଦୁଇଟି କୁମ୍ଭ ତିଆରି କଲେ, ଯାହାର ଉପରେ ଧାନ୍ୟ ରଖି ଚିରୁନି ଦ୍ୱାରା ଢାକି ଦେଲେ । ଏହି କୁମ୍ଭ ଉପରେ ସୁନ୍ଦର ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବିଛାନା ବିଛାଇ ଦେଲେ । ତିନିଟି ଭୋଜନ ପାତ୍ର, ଏକ ଯମ ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ବୃଷଭ, ଏକ ଗାଈ ସହିତ ଏକ ସଂସାରୀ, ଶାନ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ତାଙ୍କର ଗୃହିଣୀଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ଏହି ସମସ୍ତ ଦାନ କରିବାକୁ ଏକ ଶୁଭ ଦିନ ଚୟନ କଲେ । ଏହିପରି ଦାନ କରିବା ସମୟରେ, ସେ ଭାବିଲେ—ଯେପରି ଏହି ସମସ୍ତ ଫଳରେ ଅନେକ ଦେବତା ବସିଛନ୍ତି, ସେପରି ଶିବ ଭକ୍ତି ମୋ ମନରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉ । ଯେପରି ଶିବ ଓ ଧର୍ମ ସଦା ଅନନ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେପରି ଏହି ଦାନ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ଓ ଦେଉନ୍ତୁ । ଶିବ ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଯେପରି ଫଳ ଅନନ୍ତ, ସେପରି ମୋ ଜନ୍ମେ ଜନ୍ମେ ଅନନ୍ତ ଫଳ ମିଳୁ । ମୁଁ ଶିବ, ବିଷ୍ଣୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ପଦ୍ମଜଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଭେଦ ଦେଖେନି, ଏହିପରି ଶଙ୍କର, ଯିଏ ସମସ୍ତର ଆତ୍ମା, ସେ ସଦା ମୋର ହେଉନ୍ତୁ । ଏହି ସମସ୍ତ ଦାନ କରି, ଯଦି ସମ୍ଭବ ହୁଏ, ତେବେ ଶୋଭା ଶୃଙ୍ଗାର ସହିତ ଏକ ଶୟ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍; ଯଦି ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ତେବେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଫଳ, ଦୁଇଟି କୁମ୍ଭ ଓ ଶିବ ଓ ଧର୍ମଙ୍କ ଦୁଇଟି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମୂର୍ତ୍ତି ଦେବା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରତ ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଏହି ସମସ୍ତ ଦାନ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇ, ନିଜ ଭୋଜନ କରିବା ସମୟରେ ଶୁଦ୍ଧ ବାଣୀ ରଖି, ତେଲ ବିରତ ରହିବା ଉଚିତ୍; ଏବଂ ଯଥାଶକ୍ତି ଅନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଭୋଜନ କରାଯିବା ଉଚିତ୍ । ବେଦବିଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଛନ୍ତି, ଏହି "ସମସ୍ତ ଫଳ ଦାନ ବ୍ରତ" ଭଗବାନଙ୍କ ଭକ୍ତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଯୋଗରତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଅତି ଶୁଭ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ । ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ବ୍ରତ ଯେଉଁଠି ଅନନ୍ତ ଫଳ ଦିଏ, ସେଠି ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଯଥାଶକ୍ତି ଏହି ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ୍; ଏହା ପ୍ରଥିବୀରେ କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବ୍ରତ ଏଠାରୁ ଉତ୍ତମ ନୁହେଁ । ଏହି ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ଚାଁଦି, ତାମ୍ବା ଫଳ ପିସିବା ସମୟରେ ଯେତେ ଅଣୁ ରହିଛି, ସେତେ ହଜାର ବର୍ଷ ଲୋକ ରୁଦ୍ରର ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ । ଏହି ବ୍ରତ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଦେଇଥାଏ; ପୁନର୍ଜନ୍ମରେ ପୁତ୍ର ଶୋକ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼େ ନାହିଁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଭୋଗିଥିବା ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ । ଗରିବ ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ ମନ୍ଦିର କିମ୍ବା ଧର୍ମିକ ଘରେ ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ କିମ୍ବା ପଢ଼ିଲେ, ସେ ଏଇଠାରେ ପାପ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ଲୋକ ପାଇଁ ଯାଏ । ଏହିପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରତ ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ଏକ ଦିନ ନନ୍ଦୀଶ୍ବରଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରାଗଲା—"ଏମିତି କିଏଁସି ବ୍ରତ ଅଛି, ଯାହା ଲୋକଙ୍କୁ ଆରୋଗ୍ୟ, ଅନନ୍ତ ଫଳ ଓ ଶାନ୍ତି ଦେଇଥାଏ?" ତାହାର ଉତ୍ତରରେ କୁହାଗଲା—ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆତ୍ମା ଯେଉଁ ପରମ ନିରଞ୍ଜନ ବ୍ରହ୍ମ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନି ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ପୃଥିବୀରେ ବିରାଜିତ । ତାଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ଲୋକ ସଦା ମଙ୍ଗଳ ପାଏ; ଏହିକାରଣରୁ ପ୍ରତି ରବିବାର ରାତିରେ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିନ ହସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ର ସହ ଆସେ, ସେ ସପ୍ତାହର ଶନିବାର ଦିନ ଅନ୍ନେକେବଳ ଏକଥର ଖାଇବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ ଇର୍ଷ୍ୟା ରହିତ ହେବା ଉଚିତ୍ । ରବିବାର ରାତିରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇ, ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ବାରଟି ପତ୍ର ଥିବା ଏକ କମଳ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍ । ଏହି କମଳରେ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ, ଦକ୍ଷିଣପୂର୍ବରେ ଦିବାକର, ପରେ ବିବସ୍ୱତ୍, ପଶ୍ଚିମଦକ୍ଷିଣରେ ଭଗ, ପଶ୍ଚିମରେ ବରୁଣ, ଏହିପରି ମହେନ୍ଦ୍ର, ଅନିଳ, ଉତ୍ତରେ ଆଦିତ୍ୟ, ଉତ୍ତରପୂର୍ବରେ ଶାନ୍ତ, ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଘୋଡ଼ା, ଦକ୍ଷିଣରେ ଆର୍ୟମାନ, ପଶ୍ଚିମରେ ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡ, ଉତ୍ତରରେ ରବି, ମଧ୍ୟରେ ଭାସ୍କର—ଏହିପରି ବିନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଏହି ଦିନ ଲାଲ ଫୁଲ ଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ଜଳ, ତିଳ ଓ ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ମିଶାଇ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍: "ସମୟର ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆତ୍ମା, ବେଦର ସାର—ତୁମେ ଯେଉଁଠିଏ ଅଗ୍ନି ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ରୂପେ ବିରାଜିତ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ହେ ଦିବାକର ।" ଏହିପରି ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ, ତାହା ରାତିରେ ତେଲ ବିନା ବିସର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ୍; ବର୍ଷ ସେଷରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମଳ ଓ ଦୁଇହାତ ମାନବ ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍ । ଏକ ଚାଁଦି ଶଙ୍ଖ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶଙ୍ଖ, ରୂପା ଖୁର, କଞ୍ଚା ଦୁଧ ଭରା ପିତଳ ପାତ୍ର, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଛୁଆଁ ବଛା ସହିତ ଏକ ପିତଳ ପାତ୍ରରେ ଗୁଡ଼ ଭରି ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବା ଉଚିତ୍ । ଏହି ସମସ୍ତ ଦାନ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଲାଲ ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା, ଧୂପ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରି, ଅନେକ ବ୍ରତ ଓ ଦାନ କରିଥିବା, ନିର୍ମଳ ଚରିତ୍ର, ସଂସାରୀ ଓ ନମ୍ର ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଦେବା ଉଚିତ୍ । ଏହିପରି ଦାନ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଅନେକ ଥର ପ୍ରଣାମ କରିବା ଚିତ୍ତିକର—"ପାପ ନାଶକ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆତ୍ମା, ସାମ, ଋକ୍, ଯଜୁର ବେଦର ଧନ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସଂସାର ସାଗରର ନୌକା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ପୋଷକ, ସପ୍ତ ଘୋଡ଼ାର ଅଧିପତି—ତୁମକୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର ।" ଏହି ବ୍ରତ ଏହି ପ୍ରକାରେ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ଯେଉଁଠି ଶୁଭ୍ର ଚାମରା ଦ୍ୱାରା ସେ ସେବିତ ହୁଏ । ଧର୍ମର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପାଇଁ ରାଜା ଦୁଃଖ, ଭୟ, ରୋଗ ରହିତ ହୁଏ; ସପ୍ତଦ୍ୱୀପର ଅଧିପତି ହୁଏ; ଅଜୟ ଦେହ ଓ ଅପାର ଶକ୍ତିର ସ୍ୱାମୀ ହୁଏ ।