ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସର ଶୁଭ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଦିନରେ, ଜଣେ ଉପବାସୀ ଏକବାର ଖାଇବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଦେବଦେବତା ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଦ୍ୱାରା କହିବା ଉଚିତ—“ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇଛି।” ଚତୁର୍ଦଶୀ ଦିନରେ, ଉପବାସ କରିବା ସହିତ ଶିବଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରି, ଏକ ସୁନାର ଶାଣ୍ଡ ଦାନ କରିବା ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିନ ଖାଇବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ରାତି ଶେଇ ଶୁଭେ ଶୁଅ, ପ୍ରଭାତେ ଉଠି ସ୍ନାନ କରି, ପ୍ରାର୍ଥନା ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଉମା ସହିତ ଶିବଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧ ପଦ୍ମ, ସୁଗନ୍ଧ ମାଳା ଏବଂ ଚନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପୂଜା ସମୟରେ, ଶିବଙ୍କ ପାଦରେ ନମସ୍କାର କରି—“ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର”—ମୁଣ୍ଡରେ—“ସର୍ବବ୍ୟାପୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର”—ଚକ୍ଷୁରେ—“ତ୍ରିନୟନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର”—ଫୋରହେଡରେ—“ହରାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର”—ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ। ମୁହଁକୁ—“ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀଙ୍କୁ”—ଗଳାକୁ—“ଶ୍ରୀକଣ୍ଠଙ୍କୁ”—କାନକୁ—“ସଦ୍ୟୋଜାତଙ୍କୁ”—ବାହୁକୁ—“ବାମଦେବଙ୍କୁ”—ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ହୃଦୟକୁ—“ଅଘୋର ହୃଦୟ”—ଉରସ୍କୁ—“ତତ୍ପୁରୁଷ”—ପେଟକୁ—“ଈଶାନ”—ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପାଶ୍ୱକୁ—“ଅନନ୍ତଧର୍ମ”—କମରକୁ—“ଜ୍ଞାନସ୍ୱରୂପ”—ଉରୁକୁ—“ଅନନ୍ତ ବୈରାଗ୍ୟ ସିଂହ”—ବୋଲି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଘୁଣ୍ଡିକୁ—“ଅନନ୍ତ ଆଧିପତ୍ୟ”—ପିଣ୍ଡିକୁ—“ମୁଖ୍ୟ”—ଗୁଡ଼ିକୁ—“ଆକାଶ ମୂର୍ତ୍ତି”—ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। କେଶ ଓ ପୃଷ୍ଠକୁ—“ଆକାଶ ତତ୍ତ୍ୱ”—ପୂଜା, ପୁଷ୍ଟି ଓ ତୁଷ୍ଟିକୁ ନମସ୍କାର, ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏପରେ, ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏକ ସୁନାର ଶାଣ୍ଡ, ଜଳପାତ୍ର ସହିତ, ଧଳା ମାଳା ଓ ପୋଷାକ, ପଞ୍ଚ ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ସାଜିତ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ସହିତ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଦେବଦେବତା ସଦ୍ୟୋଜାତ, ପିନାକଧାରୀ ଏଠାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ; ପରେ ଶୁଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି ଭକ୍ତି ସହିତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା, ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ଭୋଜନ କରିବା, ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଭୂମିରେ ଶେଇବା ଉଚିତ। ପଂଚଦଶୀ ଦିନରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ମୌନ ଅବସ୍ଥାରେ ଭୋଜନ କରିବା; କୃଷ୍ଣ ଚତୁର୍ଦଶୀରେ ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରତି ଚତୁର୍ଦଶୀରେ ପୂଜା ପୂର୍ବବତ କରିବା; ଏବେ ପ୍ରତି ମାସର ବିଶେଷ ଉପବାସ ଶୁଣ। ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ଆଦି ମାସରେ, କ୍ରମ ଅନୁସାରେ—“ଶଂକରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, କରବୀରକଙ୍କୁ ନମସ୍କାର”—“ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କୁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହେଶ୍ବରଙ୍କୁ, ମହାଦେବଙ୍କୁ, ସ୍ଥାଣୁଙ୍କୁ”—“ପଶୁପତିଙ୍କୁ, ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ, ଆନନ୍ଦମୟ ମହାଦେବଙ୍କୁ, ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ”—“ଭୀମଙ୍କୁ”—ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇଛି। ଗଂଗା ଗୋମୂତ୍ର, ଗୋମୟ, ଦୁଧ, ଦହି, ଘୃତ, କୁଶା ଜଳ—ଏହି ପଞ୍ଚ ଗବ୍ୟ, ପରେ ବିଲ୍ବପତ୍ର, କମ୍ଫର, ଅଗୁରୁ, ଯବ, କଳା ତିଳ—ଏହି ସମସ୍ତ କ୍ରମ ଅନୁସାରେ ଶୁଦ୍ଧ କରି ଭୋଗ କରିବା ଉଚିତ; ପ୍ରତି ମାସର ଚତୁର୍ଦଶୀରେ ଏକ ଏକ ଭୋଗ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ମନ୍ଦାରା ଓ ମାଲତୀ ଫୁଲ, ଧତୂରା, ସିନ୍ଦୁବାର, ଅଶୋକ, ମଲ୍ଲିକା, ପାଟଳା ଫୁଲ; ଅର୍କ, କଦମ୍ବ, ଶତପତ୍ର, ପଦ୍ମ—ଏହି ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତି ଚତୁର୍ଦଶୀରେ ପ୍ରତି ଏକ ପ୍ରକାର ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ପାର୍ବତୀଙ୍କ ନାଥକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ଆସିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ, ମିଠା, ପୋଷାକ, ମାଳା, ଭୂଷଣ ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ। ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ନୀଳ ଶାଣ୍ଡ ଦାନ କରି, ଉମା ଓ ମହେଶ୍ବରଙ୍କୁ ସୁନାର ଶାଣ୍ଡ ଓ ଗାଁ ଦେଇବା ଉଚିତ। ଆଠଟି ମୁକୁ ଦ୍ୱାରା ସଜିତ ଶୟନ, ଧଳା ଚାଦର, ସମସ୍ତ ଉପକରଣ, ଜଳପାତ୍ର ସହିତ ଦେବା ଉଚିତ। ତାମ୍ବା ପାତ୍ରରେ ଚାଉଳ ରଖି, ଶାନ୍ତ, ବେଦ ନିଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହି ଦାନ ଜ୍ଏଷ୍ଠ ସାମ ଜ୍ଞାନୀ, ନୂତନ ବ୍ରତୀ, ଗୁଣଜ୍ଞାନୀ, ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ, ତଥା ତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନୀ ଗୁରୁକୁ ଦେବା ଉଚିତ। ଯାହାଙ୍କ ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶାନ୍ତ, ସଦା କର୍ମନିଷ୍ଠ, ତାଙ୍କୁ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀକୁ ପୋଷାକ, ମାଳା, ଭୂଷଣ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ। ଗୁରୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ ଗୁରୁକୁ, ନଥିଲେ ଦ୍ୱିଜକୁ ଦେବା ଉଚିତ; ଧନ ନେଇ କ୍ରୁତ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଅନ୍ୟଥା ଅଧୋଗତି ହୁଏ। ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଶିବ ଚତୁର୍ଦଶୀ କରାଯାଏ, ସେ ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏଠାରେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଠାରେ ପୂର୍ବପୁରୁଷ କିମ୍ବା ଭାଇମାନେ କରିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଭଳି ଯେଉଁ ପାପ ଅଛି, ସମସ୍ତ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ, ଆରୋଗ୍ୟ, ପରିବାର ସମୃଦ୍ଧି, ଅକ୍ଷୟ ଖାଦ୍ୟ, ଚାରିବାହୁ ରୂପ, ଗଣପତି ଉପରେ ଆଧିପତ୍ୟ, ଶତ କଳ୍ପ ରେ ସ୍ବର୍ଗରେ ରହି ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଧାମ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ବୃହସ୍ପତି, ଇନ୍ଦ୍ର, ପିତାମହ, ସିଦ୍ଧ ଗଣ, ମୁଁ ସ୍ୱୟଂ, ଏହି ବ୍ରତର ଅନନ୍ତ ଫଳ କୋଟି ଜିହ୍ବା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ନନା କରିପାରିବି ନାହିଁ। ଅମରମାନେ ପ୍ରେମ କରିଥିବା ଯେଉଁ ଲୋକ ଏହି ଶିବ ଚତୁର୍ଦଶୀକୁ ପଠେ, ସ୍ମରଣ କରେ, କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ଏବଂ ଇର୍ଷ୍ୟା ନ କରି ଏହି ମୋକ୍ଷଦାୟିନୀ ଚତୁର୍ଦଶୀକୁ ନିତ୍ୟ କରେ, ଯାହା ଅନେକ ଦିବ୍ୟ ଯୌବନୀମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ସେ ଅପବାଦର ଅଧିକାରୀ ନୁହେଁ। ଯେଉଁ ମହିଳା ଏହି ବ୍ରତକୁ ଅତି ଭକ୍ତି ସହିତ, ପତି, ପୁଅ, କିମ୍ବା ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରି, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦୟାରେ କରେ, ସେ ପିନାକପାଣିଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧାମ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏବେ, ନାରଦ, ତ୍ୟାଗର ଅବିନାଶୀ ଏବଂ ପରମ ଫଳର ମହିମା ଶୁଣ, ଯାହା ଏହି ଜଗତରେ ଅପରିମିତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସର ଶୁଭ ତୃତୀୟ, ଦ୍ୱାଦଶୀ, ଅଷ୍ଟମୀ, କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଦଶୀ ଦିନରେ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଆରମ୍ଭ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପାଠ କରାଇ ବ୍ରତ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ। ଅନ୍ୟ ଶୁଭ ମାସରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ମିଠା ଚାଉଳ ଦେଇ, ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ, ଉପହାର ସହିତ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ। ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଔଷଧ ବ୍ୟତୀତ, ଅଠର ପ୍ରକାର ଧାନ୍ୟ ଓ ଫଳ, କନ୍ଦ ତ୍ୟାଗ କରି, ଶାଣ୍ଡ ଓ ସୁନାରେ ରୁଦ୍ର ଓ ଧର୍ମରାଜା ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।