ଧୃତି ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯବସ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ସମାନ, ବଷ୍ଟିର ମଧ୍ୟ ସେପରି, ଚରିଷ୍ଣୁ ପ୍ରଶଂସାର୍ହ, ସୁମତି ଧନ, ଏବଂ ଶୁକ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହିପରି, ସାବର୍ଣ୍ଣି ମନୁଙ୍କର ଦଶ ପୁଅ, ଯେଉଁମାନେ ରୌଚ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ, ଭବିଷ୍ୟତରେ ଆସିବେ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ଏହିପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମନୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଉଲ୍ଲେଖିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ରୁଚି ନାମକ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ପୁଅ ହେବେ ରୌଚ୍ୟ, ସେ ମନୁ ହେବେ; ଏହିପରି, ଭୂତିଙ୍କର ପୁଅ ଭୌତ୍ୟ, ସେ ମଧ୍ୟ ମନୁ ହେବେ। ପରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୁଅ ମେରୁସାବର୍ଣ୍ଣି ମନୁ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏହିପରି ଋତ, ଋତଧାମା ଓ ବିଶ୍ୱକ୍ଷେଣ ମଧ୍ୟ ମନୁ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ଏହି ସମସ୍ତ ପୂର୍ବତନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ମନୁମାନଙ୍କ ଗଣନା କଲେ, ରାଜନ୍, ପ୍ରାୟ ଛଅ ହଜାର ଯୁଗ ବିତିଯାଇଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନୁଙ୍କର ଶାସନାନ୍ତରାଳରେ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ; ଏବଂ କଳ୍ପ ଶେଷରେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ବିଲୟ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ହଜାର ହଜାର ଯୁଗ ଶେଷେ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପୁନଃପୁନଃ ନଶ୍ୱର ହୁଅନ୍ତି; ଦ୍ୱିଜ, ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସାନିଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ ଏବଂ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ। ଏହିପରି ମହାନ ମନୁମାନେ ଓ ରାଜାମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଧରିତ୍ରୀ ଉପରେ ଶାସନ କରିଛନ୍ତି। ରାଜା, ଏଇ ଧରିତ୍ରୀ କେବେ ରାଜା ଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଉଥିବାବେଳେ, କିଏଙ୍କ ସଂଯୋଗରେ ପୁନଃ ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ? ଏହି ଧରିତ୍ରୀ କେଉଁଠୁ ଏହି ନାମ ପାଇଲେ? ସେ କାହିଁକି 'ଗୌ' ବୋଲି ପରିଚିତ? ଏହି କଥା ଆମକୁ କୁହ, ସୂତ। ସ୍ୱୟମ୍ଭୂବ ରାଜବଂଶରେ ଏକ ପ୍ରଜାପତି ଥିଲେ ଯାହାଙ୍କ ନାମ ଅଙ୍ଗ। ସେ ବିବାହ କଲେ ମୃତ୍ୟୁଙ୍କର କନ୍ୟା ସୁଦୁର୍ମୁଖାଙ୍କୁ। ସେଠାରୁ ଏକ ପୁଅ ହେଲେ ୱେନ, ଯିଏ ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ଅଧର୍ମରେ ଲିନ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପୃଥିବୀରେ ବଡ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସ୍ୱାମୀ ଥିଲେ। ସେ ଅନ୍ୟାୟ କରିବା, ପରସ୍ତ୍ରୀ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଭଳି କର୍ମ କରୁଥିଲେ। ଏହିପରି ଅଧର୍ମ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ, ମହାର୍ଷିମାନେ ବିଶ୍ୱରେ ଧର୍ମ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କଲେ। ୱେନଙ୍କୁ ବହୁବାର ଅନୁରୋଧ କରାଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ସେ ମନ୍ୟୁରୁ ମାନିଲେ ନାହିଁ; ଏହିପରି, ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇ ହତ୍ୟା କଲେ। ରାଜା ନ ଥିବାରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ପାପହୀନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବଳପୂର୍ବକ ୱେନଙ୍କ ଦେହକୁ ମଥନ କଲେ। ଏହି ମଥନରୁ ମ୍ଲେଛ ଜାତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ମାଆଁ ଅଂଶରୁ କଜଳ ସମ ଚମକିଲା ଦେହ ବିଶିଷ୍ଟ ଲୋକ ଜନ୍ମିଲେ; ବାପା ଅଂଶରୁ ଏକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଧର୍ମପରାୟଣ ପୁରୁଷ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସେ ଦକ୍ଷିଣ ହାତରୁ ଜନ୍ମିଲେ, ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଗଦା ଧରିଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ତେଜ ଦେହ, କବଚ ଓ ରତ୍ନ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ସେହି ଅତି ଉଦ୍ୟମରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ 'ପୃଥୁ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କଲେ, ସେ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କଲେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୟାରେ ସେ ପୁନଃ ସମସ୍ତ ଉପରେ ଅଧିପତ୍ୟ ଲାଗିଲେ। ଏବେ ପୃଥୁ ଦେଖିଲେ ଧରିତ୍ରୀ ଉପରେ ବେଦ ଉଚ୍ଚାରଣ, ଯଜ୍ଞ, ଧର୍ମ କିଛି ନାହିଁ। ପୃଥୁ, ଅପାର ପ୍ରତାପ ନେଇ, କ୍ରୋଧରେ ଧରିତ୍ରୀକୁ ତାଙ୍କ ବାଣରେ ଦହିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ତେବେ ଧରିତ୍ରୀ ଗାଈର ଆକୃତି ନେଇ ପଳାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ପୃଥୁ ତାଙ୍କ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ବାଣ ସହ ଧରିତ୍ରୀଙ୍କୁ ପଛରୁ ଧାଉଥିଲେ। ଏହିପରି, ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଦାଁଡି, ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ, "ମୁଁ କଣ କରିବି?" ପୃଥୁ କହିଲେ, "ଓ ଧର୍ମମୟି, ସମସ୍ତ ଜଗତ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଯାହା, ଶୀଘ୍ର ଦିଅ।" ଏହିପରି ଧରିତ୍ରୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ; ରାଜା ପୃଥୁ ସ୍ୱୟଂ ହାତରେ ସ୍ୱୟମ୍ଭୂବ ମନୁଙ୍କୁ ବଛ୍ଛା କରି ଧରିତ୍ରୀକୁ ଦୋହନ କଲେ। ଏହି ଦୁଧ ପବିତ୍ର ହେଲା, ଯାହାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଜୀବନ୍ତ। ପରେ ଋଷିମାନେ ସୋମକୁ ବଛ୍ଛା କରି ଧରିତ୍ରୀକୁ ଦୋହନ କଲେ। ବୃହସ୍ପତି ଦୋହନକାରୀ ହେଲେ, ପାତ୍ର ହେଲା ବେଦ, ଏବଂ ସାର ହେଲା ତପସ୍ୟା। ଦେବମାନେ ମିତ୍ରକୁ ଦୋହନକାରୀ କରି ଧରିତ୍ରୀକୁ ଦୋହନ କଲେ; ଇନ୍ଦ୍ର ବଛ୍ଛା ହେଲେ, ଦୁଧ ହେଲା ଶକ୍ତିଦାୟକ ଅମୃତ; ପାତ୍ର ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣର, ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଚାନ୍ଦିର। ଅନ୍ତକ ଦୋହନକାରୀ, ଯମ ବଛ୍ଛା, ସାର ହେଲା ସ୍ୱଧା; ନାଗମାନେ ପାଇଁ ପାତ୍ର କଦୁ, ତକ୍ଷକ ବଛ୍ଛା; ଦୁଧ ହେଲା ବିଷ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଦୋହନକାରୀ ହେଲେ, ଅସୁରମାନେ ଲୋହାର ପାତ୍ର ନେଇ ଧରିତ୍ରୀକୁ ଦୋହନ କଲେ, ଏହିପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଲେ। ପାତ୍ର ମାୟା, ବଛ୍ଛା ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ପୁଅ ବିରୋଚନ, ଦୋହନକାରୀ ଦ୍ୱିମୂର୍ଧା, ଯେଉଁଠାରେ ମାୟା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଯକ୍ଷମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟତା ଆଶା କରି ଧରିତ୍ରୀକୁ ଦୋହନ କଲେ; ବୈଶ୍ରବଣ ବଛ୍ଛା, ପାତ୍ର କଚା। ପ୍ରେତ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଧରିତ୍ରୀକୁ ଦୋହନ କଲେ, ତୀବ୍ର ରକ୍ତ ଦୁଧ ମିଳିଲା; ସୁମାଳୀ ଦୋହନକାରୀ, ପାତ୍ର ଚାନ୍ଦିର, ବଛ୍ଛା ସେଇ। ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଚିତ୍ରରଥକୁ ବଛ୍ଛା କରି ଧରିତ୍ରୀକୁ ଦୋହନ କଲେ, ସାର ହେଲା ସୁଗନ୍ଧ, ମାନ୍ୟ ପତ୍ର ଉପରେ। ନାଟ୍ୟବେଦର ଅଧିପତି ବରରୁଚି ଦୋହନକାରୀ ହେଲେ; ପର୍ବତମାନେ ଅନେକ ରତ୍ନ ଦୋହନ କଲେ। ମେରୁ ପର୍ବତ ଦିବ୍ୟ ଔଷଧ ଦୋହନ କଲେ; ହିମାବତ ବଛ୍ଛା, ପାତ୍ର ପୁନି ପାଥରର। ଗଛମାନେ ଶାଖାପ୍ରସୂତ ରସ ପାଇଁ ଧରିତ୍ରୀକୁ ଦୋହନ କଲେ; ପାତ୍ର ପଳାଶର, ଦୋହନକାରୀ ଶାଳ, ଫୁଲ ଲତାରେ ଭରିଆ। ପ୍ଲକ୍ଷ ବଛ୍ଛା, ସମସ୍ତ ଗଛର ଅଧିପତି ଦୋହନକାରୀ; ଏହିପରି ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଧରିତ୍ରୀକୁ ଦୋହନ କଲେ। ପୃଥୁ ରାଜ୍ୟ କଲେ, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ, ଧନ, ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା। ସେ ସମୟରେ କେହି ଦରିଦ୍ର, ରୋଗୀ କିମ୍ବା ଦୁଷ୍ଟ ଥିଲେ ନାହିଁ। ପୃଥୁ ରାଜ୍ୟ କଲେ, କୌଣସି ଆପଦର ଭୟ ନଥିଲା; ଲୋକମାନେ ସଦା ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଦୁଃଖ ହୀନ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ବାଣର ଟିପ୍ ପ୍ରଭାବରେ ସେ ବଡ଼ ପର୍ବତମାନେ ଦୂର କରି, ପୃଥିବୀକୁ ସମତଳ କଲେ, ଲୋକମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଆଶାରେ। ସେ ସମୟରେ ସହର, ଗାଁ, କିଲ୍ଲା କିମ୍ବା ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ମନୁଷ୍ୟ ନଥିଲେ; ଅତି ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ଅର୍ଥ ଶାସ୍ତ୍ର ଚିନ୍ତା ନଥିଲା। ପୃଥୁ ରାଜ୍ୟ କଲେ, ଲୋକମାନେ କେବଳ ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ; ଏବଂ ମୁଁ ଯେଉଁ ପାତ୍ର ଓ ଦୁଧ ବିବରଣା କଲି, ସେହି ଭାବେ ସବୁ ଘଟିଲା।