ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଆଲୋକରୁ ଜାଗ୍ରତ ହୋଇଥିଲେ ଏକ ଦେବୀଙ୍କ ରୂପ, ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ରଡ଼ିଆନ୍ତ ଥିଲା । ସେ ଦେବୀ ତାଙ୍କର ଏହି ପ୍ରଭାବରେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱର ଶାସନ ଅଧିକାର ଲାଭ କଲେ । ଏହି ଅପୂର୍ବ ଫଳ ମିଳିଲା କାରଣ ଦୁଇଜଣ ବ୍ୟକ୍ତି ଏକ ନିର୍ମଳ ମନ ଏବଂ ନିରହଙ୍କାର ଭାବରେ ରାତିରେ ଲବଣ ପାହାଡ଼ର ନିମିତ୍ତରେ ବିଧିପୂର୍ବକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରୁ ସଂସାରରେ ଅଜୟ ସ୍ଥିତି, ଶାରୀରିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ ହୁଏ । ତେଣୁ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ନିୟମିତ ବିଧିରେ ଧାନ୍ୟପାହାଡ଼ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦଶଗୁଣ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଏପରି ଭାବରେ, ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଉପଦେଶକୁ ଗଭୀର ଆଦର ଦେଇ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଶତଶଃ ଧାନ୍ୟପାହାଡ଼ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦାନ କଲେ । ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳରେ, ସେ ମୁରାରିଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ । ଏହି ଦାନ ଦେଖିବା, ଛୁଅଁବା କିମ୍ବା ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ଶୁଣିବା ମାତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ, ଏକ ଗରିବ ବ୍ୟକ୍ତି ଶୁଦ୍ଧ ମନେ ଏହି ଦାନ କଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ । ଏହି ପରିବେଶରେ ଯଦି ଏକ ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖାଯାଏ, ତେବେ ବିଶେଷ ମନ୍ତ୍ରପାଠ ଓ ମହାପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ତାହା ଶାନ୍ତ ହୁଏ, ଏହା ଭୟ ଦୂର କରେ । ତେଣୁ ଏହି ପୂଜା ଏବଂ ଦାନ ଯେଉଁ ସନ୍ତ ଶାନ୍ତ ମନ ରଖି ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଆଉ କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଅବଶ୍ୟକ? ଏହି ସମୟରେ, ବୈଶମ୍ପାୟନ କହିଲେ— ଏକ ଦିନ ଶୌନକ ଏହି ପ୍ରକାର ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ ଦୈନିକ ଶାନ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧିର କ୍ରିୟା କିପରି କରିବା ଉଚିତ?” ତେଣୁ ଯେଉଁଠାରେ ଧନ କିମ୍ବା ଶାନ୍ତି ଆବଶ୍ୟକ, ବୃଦ୍ଧି, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଶକ୍ତି କିମ୍ବା ଅପମୃତ୍ୟୁ ନିବାରଣ ଚାହାଁନ୍ତି, ସେଉଁଠାରେ ଗ୍ରହଶାନ୍ତି ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ । କେମିତି ଏହି କ୍ରମ ଅନୁସରିତ ହୁଏ, ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟ, ତୁମକୁ କହିବି । ମୁଁ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଧ୍ୟାନ କରି, ପୁରାଣ ଓ ବେଦ ଅନୁସାରେ ଗ୍ରହଶାନ୍ତିର ବିଧିକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି । ଶୁଭ ଦିନରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ମନ୍ତ୍ରପାଠ କରି, ଗ୍ରହ ଓ ତାଙ୍କର ଅଧିପତି ଦେବତାଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ବିସ୍ଥାପିତ କରି ଅଗ୍ନିକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଦରକାର । ଗ୍ରହଶାନ୍ତି ଯଜ୍ଞକୁ ପୁରାଣ ଓ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତିନି ପ୍ରକାରର କହିଛନ୍ତି— ପ୍ରଥମେ ଦଶ ହଜାର ହବି, ପରେ ଏକ ଲକ୍ଷ, ଏବଂ ତୃତୀୟ ଦଶ ମିଳିଅନ ହବି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ । ନବଗ୍ରହ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଦଶ ହଜାର ହବି ଦରକାର । ଏହି ଯଜ୍ଞର ବିଧି ପୁରାଣ ଓ ବେଦ ଅନୁସାରେ— ହୋମକୁଣ୍ଡର ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବେ, ଦୁଇ ହାତ ଚଉଡ଼ା ଏକ ବେଦି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ । ଏହି ବେଦି ଚତୁର୍ସ୍ର ଆକୃତିର, ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିଥିବା, ଦୁଇଟି ଉଚ୍ଚ ନିମ୍ନ ଆଡ଼ରେ, ଏବଂ ଏହି ବେଦି ଉପରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ବିସ୍ଥାପିତ କରିବେ । ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରଦୀପ୍ତ କରି, ଏଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଆମନ୍ତ୍ରିତ ହେବେ । ଏଠାରେ ଏକୁଶି ଦେବତା ଓ ଦ୍ୱାଦଶ ଦେବତାଙ୍କୁ ବିସ୍ଥାପିତ କରିବା ଦରକାର । ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ମଙ୍ଗଳ, ବୁଧ, ବୃହସ୍ପତି, ଶୁକ୍ର, ଶନି, ରାହୁ, କେତୁ—ଏହି ନବଗ୍ରହ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶୁଭ ଦାୟକ ବୋଲି କହାଯାଏ । ବେଦିର ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଦକ୍ଷିଣରେ ମଙ୍ଗଳ, ଉତ୍ତରରେ ବୃହସ୍ପତି, ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବରେ ବୁଧ, ପୂର୍ବରେ ଶୁକ୍ର, ଆଗ୍ନେୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର, ପଶ୍ଚିମରେ ଶନି, ନୈୃତ୍ୟରେ ରାହୁ, ବାୟବ୍ୟରେ କେତୁଙ୍କୁ ଧାନର ଅଣ୍ଣାଦି ଦ୍ୱାରା ବିସ୍ଥାପନ କରିବେ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗ୍ରହର ଅଧିପତି ଦେବତା ଅନୁସାରେ— ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଶିବ, ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉମା, ମଙ୍ଗଳକୁ ସ୍କନ୍ଦ, ବୁଧକୁ ହରି, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା, ଶୁକ୍ରକୁ ଇନ୍ଦ୍ର, ଶନିଙ୍କୁ ଯମ, ରାହୁକୁ କାଳ, କେତୁକୁ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ବୋଲି ବିସ୍ଥାପନ କରିବେ । ସମସ୍ତଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଅଧିପତି ଅଟିକି ଅଗ୍ନି, ଜଳ, ପୃଥିବୀ, ବିଷ୍ଣୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଏବଂ ଐନ୍ଦ୍ରୀ ଦେବୀ । ପ୍ରଜାପତି, ନାଗମାନେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ବ୍ରହ୍ମା, ବିନାୟକ, ଦୁର୍ଗା, ବାୟୁ, ଆକାଶ, ଏବଂ ଅଶ୍ୱିନୀ କୁମାରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାହୃତି ସହ ବିସ୍ଥାପନ କରିବେ । ଏଠାରେ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ମଙ୍ଗଳ, ଧଳା ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଶୁକ୍ର, ହଳଦିଆ ବୁଧ ଓ ବୃହସ୍ପତି, କଳା ଶନି ଓ ରାହୁ, ଧୂସର କେତୁ ଓ ତାଙ୍କ ସମୂହକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବେ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବତା ପାଇଁ ରଙ୍ଗିନ ଚୁନା, ବସ୍ତ୍ର, ଫୁଲ, ଉପରେ ଗନ୍ଧ ଧୂପ ଓ ଫଳ-ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଏକ ଛତା ତିଆରି କରି ଦେବେ । ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦେବତାଙ୍କୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭୋଗ—ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ମିଠା ଚାଉଳ, ସୋମଙ୍କୁ ଘୃତପାୟସ, ମଙ୍ଗଳଙ୍କୁ ଗହୁଁର ପିଠା, ବୁଧଙ୍କୁ ଦୁଧଭାତ, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଦହିଭାତ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଘୃତଭାତ, ଶନିଙ୍କୁ ଡାଲିଭାତ, ରାହୁଙ୍କୁ ଛାଗମାଂସ, କେତୁ ଓ ଉଲ୍କାଗ୍ରହଙ୍କୁ ରଙ୍ଗିନ ଭାତ ଦେଇ ପୂଜା କରିବେ । ଏହି ବେଦିର ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବରେ ଦହି, ଅଖଣ୍ଡ ଧାନ, ଆମ୍ବପତ୍ର, ଫଳ ଓ ଜୋଡ଼ା ବସ୍ତ୍ରରେ ଶୋଭିତ ଏକ ଦୋଷରହିତ କଳଶ ରଖି, ତାହାରେ ପଞ୍ଚ ମଣି ଓ ପଞ୍ଚ ଧାତୁ ଯୋଗ କରି, ତାହାରେ ବରୁଣଙ୍କୁ ବିସ୍ଥାପନ କରିବେ । ସମସ୍ତ ନଦୀ—ଗଙ୍ଗା ଆଦି, ସମୁଦ୍ର, ସରୋବର, ଏବଂ ହାଥୀ-ଘୋଡ଼ା ମିଳନସ୍ଥଳ, ରାସ୍ତା, ବିଲ, ଖେତ ଓ ଗାଁ ମାଟି ଏହି କଳଶରେ ରଖିବେ । ସମସ୍ତ ଔଷଧ ମିଶା ମାଟି ଏଠାରେ ରଖି ବିଧିପୂର୍ବକ ଯଜ୍ଞୀକୁ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ । ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ସମୁଦ୍ର, ନଦୀ, ସରୋବର ଓ ନାଳାଗୁଡିକ ଯଜ୍ଞୀଙ୍କ ପାଇଁ ଆସି, ପାପ ନାଶ କରନ୍ତୁ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବେ । ଏହିପରେ, ଘୃତ, ଯବ, ଚାଉଳ, ତିଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଧାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ହୋମ ଆରମ୍ଭ କରିବେ । ଅର୍କ, ପଳାଶ, ଖଦିର, ଅପାମାର୍ଗ, ପିପଳ, ଉଦୁମ୍ବର, ଶମୀ, ଦୂର୍ବା ଓ କୁଶ ଏହି ଶୂଳିକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବେ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାଇଁ ୮୦୦ କିମ୍ବା ୨୮ ଟି ଶୂଳି, ମଧୁ, ଘୃତ ଓ ଦହି ସହିତ ମିଶାଇ ଦେବେ । ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ପାଇଁ ଏହି ଶୂଳି ହାତର ଆକାରର, ଗଠି, ଶାଖା ବା ପତ୍ର ଛଡ଼ା ହେବା ଉଚିତ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବତା ପାଇଁ ଏକ ଏକ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଅଲଗା ଅଲଗା ଶୂଳି ହୋମ କରିବେ ।