ମଧୁ ଦାନବଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିବାବେଳେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦେହର ଘମରୁ ତିଳ, କୁଶ ଓ ବୁଟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ତିଳ, କୁଶ ଓ ବୁଟ ଏଠାରେ ଶାନ୍ତି ଆଣୁଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟ ଭାବେ ପୂଜାରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ଏହି ତିଳ କେବଳ ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ତେଣୁ ପାର୍ବତ୍ୟ ରାଜ, ତିଳ ପର୍ବତ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ—ମୋତେ ଉନ୍ନତି ଦିଅ। ଏଭଳି ଭାବେ ଯେଉଁଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତିଳ ପର୍ବତ ଦାନ କରାଯାଏ, ସେଠି ଦାତା ବୈଷ୍ଣବ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରୁ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ। ଏହିପରି ଦାତା ଦୀର୍ଘାୟୁ, ସନ୍ତାନ-ପଉତିରେ ଆନନ୍ଦ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ପୂର୍ବଜ, ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ କୃପାରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଅରୋହଣ କରନ୍ତି। ଏବେ ମୁଁ କପାସ ପର୍ବତ ଦାନର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି। ଏହି ପର୍ବତ ଦାନ କଲେ ମାନବ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ବିଶ୍ ମାପରେ କପାସ ଦିଆଯାଇଥିବା ପର୍ବତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦଶ ମାପରେ ମଧ୍ୟମ, ଓ ପାଞ୍ଚ ମାପରେ ଅବଳା। ଯେଉଁଠି ଧନ କମ୍, ସେଠି ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଦେବା ଉଚିତ, କିଞ୍ଚିତ୍ ମନ୍ଦଭାଗି ନ ହୋଇ। ଧାନ ପର୍ବତ ପରି ଏଠି ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରସ୍ତୁତି କରି ଏହି ପର୍ବତ ପ୍ରଭାତେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଦେବା ଉଚିତ। ଏହି ପର୍ବତ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆବରଣ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି, ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ, କପାସ ପର୍ବତ, ତୁମେ ପାପର ଦଳକୁ ନାଶ କର। ଯେଉଁଠି ଶିବଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ କପାସ ପର୍ବତ ଦିଆଯାଏ, ସେଠି ଦାତା ଦୀର୍ଘକାଳ ରୁଦ୍ର ଲୋକରେ ବାସ କରନ୍ତି, ପୁନଃ ଏଠି ରାଜା ଭାବେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଏବେ ମୁଁ ଘୃତ ପର୍ବତ ଦାନର ମହିମା କହିବି। ଏହି ଦ୍ରବ୍ୟ ଅମୃତ ତେଜର ମିଶ୍ରଣରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଦିବ୍ୟ ଓ ମହାପାପ ନାଶକ। ଘୃତ ପର୍ବତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପ କୁଡି ଘଡ଼ା, ମଧ୍ୟମ ଦଶ ଘଡ଼ା, ଓ ଅବଳା ପାଞ୍ଚ ଘଡ଼ାରେ ତିଆରି କରାଯାଏ। ଧନ କମ୍ ଥିଲେ ଦୁଇ ଘଡ଼ା ଘୃତରେ ଏହି ପର୍ବତ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ, ଓ ଚାରିପାଖରେ ଛୋଟ ପର୍ବତ ସଜାଇବା ଚାହିଁ। ଘଡ଼ା ଉପରେ ଚାଉଳ ଓ ଧାନ ରଖି, ସଜାଇ ଏବଂ ଏହାକୁ ଧଳା କପଡ଼ାରେ ଢାକି, ଇଖ ଓ ଫଳ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭା ଦେଇ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା ଧାନ ପର୍ବତ ପରି କରିବା ଉଚିତ। ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ପୂଜା ଓ ନୈବେଦ୍ୟ କରି, ପ୍ରଭାତେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଏହି ପର୍ବତ ଦେବା ଓ ଅନ୍ୟ ପର୍ବତଗୁଡ଼ିକୁ ପୁରୋହିତମାନେ ପାଇଁ ଶାନ୍ତ ମନେ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଘୃତର ଅମୃତ ତେଜରୁ ଉତ୍ପତ୍ତି ହୋଇଥିବାରୁ, ଶଙ୍କର, ସର୍ବଭୂତ ଆତ୍ମା, ଘୃତ ଦୀପର ଆଲୋକରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ। ଘୃତରେ ତେଜମୟ ବ୍ରହ୍ମା ବିରାଜ କରନ୍ତି, ଏହି ଘୃତ ପର୍ବତ ଆକାରରେ ତାଙ୍କୁ ମନେ କରି, ସେ ଆମକୁ ସଦା ସୁରକ୍ଷିତ କରନ୍ତୁ। ଏହି ପଦ୍ଧତିରେ ଯିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୃତ ପର୍ବତ ଦାନ କରେ, ମହାପାପି ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଶିବ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରିଥାଏ। ସେ ପୂର୍ବଜମାନେ ସହିତ ହଂସ, କଦମ୍ବ, ଘଣ୍ଟା ଓ ଦେବାଙ୍ଗନା, ସିଦ୍ଧ, ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ଘେରିଥିବା ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଶୃଙ୍ଗାର ଭୋଗ କରେ, ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଠି ରହିଥାଏ। ଏବେ ମୁଁ ମଣିର ପର୍ବତ ବିଷୟରେ କହିବି। ହଜାର ମୁକ୍ତା ଥିବା ପର୍ବତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପାଞ୍ଚଶ ମଧ୍ୟମ, ତିନିଶ ଅବଳା। ଚାରିପାଖରେ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ମାପରେ ଟ୍ରାନ୍ସଭର୍ସ ପର୍ବତ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ବଜ୍ର ଓ ଗୋମେଦ ମଣି, ଦକ୍ଷିଣରେ ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳ ଓ ପଦ୍ମରାଗ, ପଶ୍ଚିମରେ ବୈଦୂର୍ୟ ଓ ବିଦ୍ରୁମ ମିଶ୍ର, ଉତ୍ତରରେ ପଦ୍ମରାଗ ଓ ସୁନାର ଅଳଙ୍କାର ଦେଇ ଗନ୍ଧମାଦନ, ବିମଳାଚଳ ପର୍ବତ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ଧାନ ପର୍ବତ ପରି ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ଗଛ ଓ ଦେବତା ସୁନାରେ ତିଆରି କରିବା ଦରକାର। ପ୍ରଭାତେ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଫୁଲ ଓ ଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଦେବତା ମଣିରେ ବିରାଜ କରନ୍ତି, ଏବଂ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ମଣିର ଗଠନ, ସେଠି ଅନନ୍ତ ପର୍ବତ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହରି ମଣି ଦାନରେ ସଦା ପ୍ରସନ୍ନ, ତେଣୁ ଏହି ମଣି ପର୍ବତ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ସୁରକ୍ଷା କର। ଏହି ପଦ୍ଧତିରେ ଯିଏ ମଣିର ପର୍ବତ ଦାନ କରେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରିଥାଏ, ଯେଉଁଠି ଅମୃତର ରାଜା ପୂଜିତ। ଶତ କଳ୍ପ ଓ ତାହାର ଅଂଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଏଠି ରୂପ, ଆରୋଗ୍ୟ, ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରହି ସପ୍ତଦ୍ୱୀପର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ହୁଏ। ଯେଉଁଠି ବ୍ରାହ୍ମଣ ବଧ ଭଳି ମହାପାପ ହେଉଥିବା, ତାହା ମଣି ପର୍ବତ ଉପରେ ବଜ୍ର ପଡ଼ିବା ପରି ନାଶ ହୁଏ। ଏବେ ମୁଁ ଚାନ୍ଦି ପର୍ବତ ସମ୍ପର୍କରେ କହିବି, ଯାହା ଦାନ କଲେ ସୋମ ଲୋକର ଅପୂର୍ବ ସ୍ଥାନ ମିଳେ। ଦଶ ହଜାର ପଳାର ଚାନ୍ଦି ପର୍ବତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପାଞ୍ଚ ହଜାର ମଧ୍ୟମ, ଦୁଇ ହଜାର ପଳା ଅବଳା। ଏଠି ଉପରେ ଦିଆଯାଇପାରିବା ନଥିଲେ, ଯେତେ ଶକ୍ତି, ତେତେ କରିବା ଉଚିତ। ଚାରିପାଖରେ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଚାନ୍ଦିର ଟ୍ରାନ୍ସଭର୍ସ ପର୍ବତ ତିଆରି କରିବା ଦରକାର। ପୂର୍ବ ପଦ୍ଧତିରେ ଚାନ୍ଦିରେ ମନ୍ଦର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପର୍ବତ ତିଆରି କରି, ସଂସାର ନାଥମାନେ ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧ ଚାନ୍ଦିର ପାତ୍ର ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଆର୍କ (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ସୁନାରେ ତିଆରି, ଆଧାର ସୁନାରେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଚାନ୍ଦିରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବ ପରି ହୋମ, ଜାଗରଣ ଓ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା କରି, ପ୍ରଭାତେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଚାନ୍ଦି ପର୍ବତ ଦେବା ଓ ଟ୍ରାନ୍ସଭର୍ସ ପର୍ବତ ପୁରୋହିତମାନେ ପାଇଁ ଦେବା ଉଚିତ। ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାର ସହିତ ଦାନ କରି, ଦର୍ଭା ଧରି ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦରକାର। ଚାନ୍ଦି ପିତୃ, ଭୂପତି ଓ ଶିବଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ତେଣୁ ଏହି ଚାନ୍ଦି ଆମକୁ ଦୁଃଖ ସମୁଦ୍ର ଓ ସଂସାର ରୁ ରକ୍ଷା କର। ଏହିପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚାନ୍ଦି ପର୍ବତ ଦାନ କଲେ, ଦଶ ହଜାର ଗାଁ ଦାନ ଫଳ ମିଳେ। ସୋମ ଲୋକରେ ଗାନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ସମ୍ମାନ ଭୋଗ କରି, ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତିନି ରହିଥାନ୍ତି। ଏହିପରି ଅନୁଷ୍ଠାନ ଓ ଦାନର ମହିମା ଏହି ଶାସ୍ତ୍ର ଶ୍ରୁତିରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ହୋଇଛି, ଏହି ଦାନ ଦ୍ୱାରା ମହାପାପ ମୁଚିଯାଏ, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ସଂସ୍ଥାନ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ ହୁଏ।