ଏକ ସମୟର କଥା, ରାଜାଙ୍କୁ ଏହି ପବିତ୍ର ବିଧି ବିଷୟରେ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ ଋଷି। ସେ କହିଲେ—ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, କୁବେରଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଏବଂ ଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଗାୟ ରୂପେ ମୋତେ ଅନୁଗ୍ରହ କରୁନ୍ତୁ। ଏହି ଗାୟ, ପିତୃଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱଧା ଓ ଯଜ୍ଞର ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା ରୂପିଣୀ, ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରେ। ଏହିପରି ଗାୟଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି, ଏହାକୁ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ—ଏହି ହେଉଛି ନିୟମିତ ପ୍ରକ୍ରିୟା। ଏହି ଦଶ ପରିକଳ୍ପିତ ଗାୟ ଅତି ପୁନ୍ୟଦାୟକ, ଏବଂ ଏହାମାନେ କେମିତି ଦେଖିବେ, କ’ଣ ନାମ ତାହା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି। ପ୍ରଥମ ହେଉଛି ଗୁଡ଼-ଗାୟ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଘିଅ-ଗାୟ, ତୃତୀୟ ତିଳ-ଗାୟ, ଚତୁର୍ଥ ଜଳ-ଗାୟ। ପଞ୍ଚମ ଦୁଧ-ଗାୟ, ଷଷ୍ଠ ମଧୁ-ଗାୟ, ସପ୍ତମ ଚିନି-ଗାୟ, ଅଷ୍ଟମ ଦହି-ଗାୟ, ନବମ ରସ-ଗାୟ, ଦଶମ ସ୍୵ଭାବିକ ଗାୟ। ଯେଉଁ ଗାୟ ତରଳ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ସେଉଁଠି ମଟକା ବ୍ୟବହାର ହୁଏ; ଅନ୍ୟ ଗାୟମାନେ ତଳ ଭରି ଦିଆଯାଏ। କେହି କେହି ଏଠାରେ ସୁନାର ଗାୟ ଦେବାକୁ ମଧ୍ୟ ଚାହାନ୍ତି। କିଛି ମହାର୍ଷି ତରଳ ମକ୍ଖନ ଓ ମଣିରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦାନ କରନ୍ତି—ଏହି ହେଉଛି ନିୟମିତ ବ୍ୟବସ୍ଥା। ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ବରେ, ନିଜ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଗାୟ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଦାନ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ଦେଇଥାଏ। ମୁଁ ଗୁଡ଼-ଗାୟ ସହିତ ସମସ୍ତ ଗାୟ ବିବରଣା କହିଛି—ଏମାନେ ମଙ୍ଗଳମୟ, ପାପ ନାଶକ, ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯଜ୍ଞଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି। ସମସ୍ତ ବ୍ରତ ମଧ୍ୟରେ ବିଶୋକ ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଏହିଠି ଗୁଡ଼-ଗାୟ ବିଶେଷ ପ୍ରଶଂସିତ। ଉତ୍ସର୍ଗ, ବିଷୁବ, ଶୁଭ ଯୋଗ, ଗ୍ରହଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପର୍ବରେ ଗୁଡ଼-ଗାୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଗାୟ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ବିଶୋକ ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭ ଏବଂ ପାପନାଶକ। ଯିଏ ଏହି ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରମ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ଏହି ଜନ୍ମରେ ସେ ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଲାଭ କରେ, ମୃତ୍ୟୁବେଳେ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନଗରକୁ ଯାଏ। ନବ ହଜାର ବା ଅଠାର ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ କେବେ ଦୁଃଖ, କ୍ଷତି, କିମ୍ବା ଅପମାନ ଦେଖେ ନାହିଁ। ଯେଉଁ ନାରୀ ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ବିଶୋକ ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଫଳ ପାଏ। ଏହି ଯୋଗେ, ରାଜନ୍, ଯିଏ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଅନନ୍ୟ ଭକ୍ତି ସହିତ ଅନୁସ୍ୱର, ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ ଚିରକାଳ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସମୃଦ୍ଧି ପାଏ। ଯିଏ ଏହି କଥା ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, କିମ୍ବା ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ପୂଜା ଦେଖି ଜ୍ଞାନପୂର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କରେ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକରେ ଦେବମାନେ ଦ୍ୱାରା କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ଏହିପରେ, ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଚାହେଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନର ମହିମା ଶୁଣିବାକୁ, ଯାହା ପରଲୋକରେ ଅବିନାଶୀ ଓ ଦେବମୁନିମାନେ ଯାହାକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି।" ଋଷି କହିଲେ—"ମୁଁ ଦଶ ପ୍ରକାର ମେରୁ ଦାନ ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା ଦେଇ ମନୁଷ୍ୟ ଦେବମାନେ ସମ୍ମାନିତ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ପୁରାଣ, ବେଦ, ଯଜ୍ଞ, ତୀର୍ଥ ଆଦିରେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ସେ ମାତ୍ର ପାଠ କିମ୍ବା କ୍ରିୟାରେ ମିଳେ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଦାନର ସଠିକ ବିଧି ମୁଁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି। ପ୍ରଥମ ହେଉଛି ଧାନର ପାହାଡ଼, ଦ୍ୱିତୀୟ ଲୁଣର ପାହାଡ଼, ତୃତୀୟ ଗୁଡ଼ର, ଚତୁର୍ଥ ସୁନାର, ପଞ୍ଚମ ତିଳ, ଷଷ୍ଠ କପାସ, ସପ୍ତମ ଘିଅ, ଅଷ୍ଟମ ମଣି, ନବମ ଚାଁଦି, ଦଶମ ଚିନିର ପାହାଡ଼। ଏହି ସମସ୍ତ ଦାନ ଯଥାକ୍ରମେ କେବେ ଦେବା ଉଚିତ—ଉତ୍ସର୍ଗ, ବିଷୁବ, ଶୁଭ ଅବସର, ଗ୍ରହଣ, ଦିନ ଶେଷ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ତୃତୀୟା, ଚନ୍ଦ୍ର ଗ୍ରହଣ, କ୍ଷୟ ଚନ୍ଦ୍ର, ବିବାହ, ପର୍ବ, ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ। ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା କିମ୍ବା ଶୁଭ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଏହି ପାହାଡ଼ ଶାସ୍ତ୍ରାନୁସାରେ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ପାଇଁ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ, ମନ୍ଦିର, ଗୋଶାଳା କିମ୍ବା ଘର ମଝିରେ ଏକ ଚତୁର୍ଭୁଜ ମଣ୍ଡପ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ, ଯାହା ଉତ୍ତରମୁଖୀ ଏବଂ ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଜଳ ଦିଗକୁ ଝୁଲିଥିବା ହେଉ। ମଣ୍ଡପ ଭିତିରେ ଗୋମୟ ଲେପି, କୁଶ ଛାଡ଼ି ମଝିରେ ପାହାଡ଼ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ, ଯାହାର ଛୋଟ ଛୋଟ ଶିଖର ମଧ୍ୟ ଥାଏ। ଏଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାହାଡ଼ ହେଉଛି ହଜାର ମାପ ଧାନର, ମଧ୍ୟମ ପାଞ୍ଚଶେ ଏବଂ ଛୋଟ ତିନିଶେ। ମେରୁ ପାହାଡ଼ ମହା ଚାଉଳରେ ତିଆରି, ମଝିରେ ତିନି ସୁନା ଗଛ; ପୂର୍ବଦିଗରେ ମୁକ୍ତା ଓ ହୀରା ରେ ଶୋଭିତ, ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଗୋମେଦ ଓ ପୁଷ୍ପରାଗ ରେ ଅଳଙ୍କୃତ। ପଶ୍ଚିମେ ପୀତ ଓ ନୀଳ ମଣି, ଉତ୍ତରେ ବୈଦୂର୍ୟ, ପଦ୍ମ ମଣି ଓ ଚନ୍ଦନ ଚିପା, ଚାରିପାଖରେ ପ୍ରବାଳ ଲତା ଏବଂ ଶଙ୍ଖ ତଳ। ଏହାର ଶିଖରେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ମହାଦେବ ଶିବ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସୁନା ମୂର୍ତ୍ତି ରଖିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଏହାକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି। ଚାରିଟି ସିଲଭର ଶିଖର ଏବଂ ପାଖରେ ମଧ୍ୟ ଚାଁଦି ଥିବା ଉଚିତ; ଗୁହାଗୁଡ଼ିକୁ ଉଖୁ ଦ୍ୱାରା ଢାକିବା, ଘିଅ ଓ ଜଳ ଝରଣା ଚାରିଦିଗରେ ବହିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବେ ଧଳା ବସ୍ତ୍ର, ଦକ୍ଷିଣେ ହଳଦୀଆ, ପଶ୍ଚିମେ ବିବିଧ ରଙ୍ଗର, ଉତ୍ତରେ ଲାଲ—ଏହିପରି ମେଘମାଳା ପରି ଶୋଭିତ ହେଉ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଆଠ ଟି ସିଲଭର ମୂର୍ତ୍ତି ଲୋକପାଳ ଭାବେ ରଖିବା, ଚାରିପାଖରେ ବିଭିନ୍ନ ଫଳ, ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଶୋଭା ଦେଉ। ଉପରେ ପାଞ୍ଚରଙ୍ଗ ଛତ୍ର, ଅମଲ ଫୁଲ ଓ ଧଳା ଫୁଲରେ ଅଳଙ୍କୃତ; ଏହିପରି ଦେବତାମୟ ମେରୁ ପାହାଡ଼ ଏବଂ ତାହାର ଉପପାହାଡ଼ ତିଆରି ହୁଏ। ଚାରିଦିଗରେ ଫୁଲ ଓ ଚନ୍ଦନର ଗନ୍ଧରେ ଭରିଥିବା ପାହାଡ଼ ରଖିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବେ ମନ୍ଦାର ପାହାଡ଼, ଏହାରେ ବିଭିନ୍ନ ଫଳ, ଜଉ, ସୁନା ଏବଂ ଶୁଭ ଆମ୍ବ ଚିହ୍ନ ଥିବା ଦରକାର। ଏହାକୁ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ, ଫୁଲ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଗନ୍ଧରେ ଅଳଙ୍କୃତ କରିବା, ଲାଲ ଦୁଧର ଝିଲିମିଲି ଝିଲିକ, ଚାଁଦି ଜଙ୍ଗଲ ଏବଂ ଦକ୍ଷ ହାତରେ ତିଆରି ହେଉ।