ଭଗବାନ କହିଲେ, “ତୁମେ ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ, ସେହି ଉପବାସ ବିଶ୍ବକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଲଭ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, କାରଣ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାନ। କିନ୍ତୁ ତୁମର ଭକ୍ତି ଦେଖି, ମୁଁ ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ଓ ଗୁପ୍ତ ବ୍ରତକୁ ଖୋଲିବି, ଯାହା ଦେବ, ଅସୁର ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୁପ୍ତ ଅଛି। ଏହି ବ୍ରତକୁ ‘ଶୁଭ ଵିଶୋକ ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହା ଆଶ୍ୱୟୁଜ ମାସରେ ଅତି ପୁଣ୍ୟମୟ। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହି ବ୍ରତ ଦଶମୀ ତିଥିରେ ଆରମ୍ଭ କରିବେ, ଏବଂ ଲଘୁ ଭୋଜନ କରି, ନିୟମ ମାନିବେ। ଏକାଦଶୀ ଦିନ ସକାଳେ ଦକ୍ଷିଣ ବା ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଦାନ୍ତ ମାଜି, କେଶବ ବା ଶ୍ରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, 'ମୁଁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିନ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଭୋଜନ କରିବି' ବୋଲି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଉପବାସ କରିବେ। ଏପରି ନିୟମ ମାନି, ରାତିରେ ଶୋଇ, ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି, ଅନେକ ଔଷଧ ଓ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ଓ ଧଳା ମାଳା ପିନ୍ଧି, ଶ୍ରୀଙ୍କୁ ପଦ୍ମ ଫୁଲରେ ପୂଜା କରିବେ। ପ୍ରଥମେ ଚରଣରେ ଦୁଃଖ ହରଣ କର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ, ଗୋଡ଼ରେ ବରଦାନ ଦେବାଳୁକୁ, ଘୁଣ୍ଡିରେ ଶ୍ରୀଙ୍କୁ, ଉରୁରେ ଜଳ ଶୟନ ହରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବେ। ଗୁପ୍ତାଙ୍ଗରେ କାମଦେବଙ୍କୁ, କଟିରେ ମାଧବଙ୍କୁ, ଉଦରରେ ଦାମୋଦରଙ୍କୁ, ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବିଶାଳ ରୂପକୁ ନମସ୍କାର କରିବେ। ନାଭିରେ ପଦ୍ମନାଭଙ୍କୁ, ହୃଦୟରେ ମନ୍ମଥଙ୍କୁ, ଛାତିରେ ଶ୍ରୀଧରଙ୍କୁ, ହାତରେ ମଧୁଜିତଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବେ। ବାମ ହାତରେ ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ, ଡାହାଣ ହାତରେ ଗଦାଧାରୀଙ୍କୁ, କଣ୍ଠରେ ବୈକୁଣ୍ଠଙ୍କୁ, ମୁଁହରେ ଯଜ୍ଞମୁଖଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବେ। ନାକରେ ଦୁଃଖ ମୁକ୍ତିର ଆଶ୍ରୟଙ୍କୁ, ଚକ୍ଷୁରେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ, ଭାଳରେ ବାମନଙ୍କୁ, ଭୃକୁଟିରେ ହରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବେ। କେଶରେ ମାଧବଙ୍କୁ, ମୂର୍ଧ୍ନାରେ ବିଶ୍ୱ ରୂପକୁ, ମଣ୍ଡଳରେ ସମସ୍ତର ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଏହିପରି ପୂଜା କରିବେ। ଏପରି ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଫଳ, ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନରେ ପୂଜା କରି, ଆନନ୍ଦରେ ଏକ ମଣ୍ଡଳ ତିଆରି କରି, ଏକ ସ୍ଥଣ୍ଡିଳା (ପୂଜା ମଞ୍ଚ) ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବେ। ଏହି ସ୍ଥଣ୍ଡିଳା ସମସ୍ତ ପାଖରେ ସମାନ ଚଉକୋଣିଆ ଓ ନମ୍ର ହେବା ଉଚିତ, ତାହାର ଚାରି ପାଖରେ ତିନିଟି ଉଚ୍ଚ ଉପକୂଳ ଥିବା ଉଚିତ। ଉପକୂଳଗୁଡ଼ିକ ଏକ ଆଙ୍ଗୁଠି ଉଚ୍ଚ ଓ ଦୁଇ ଆଙ୍ଗୁଠି ପାତଳ ହେବା ଉଚିତ; ସ୍ଥଣ୍ଡିଳା ଉପରେ ଦେଉଳ ଏଠାରେ ଏଠାରେ ଏଠାରେ ଆଠ ଆଙ୍ଗୁଠି ଉଚ୍ଚ ହେବ। ନଦୀବାଲୁକାରେ ଏକ ଡେଙ୍କି ଝାଲିରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପ୍ରତିମା ତିଆରି କରି, ଏହି ଝାଲିକୁ ସ୍ଥଣ୍ଡିଳା ଉପରେ ରଖି, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବେ। 'ଦେବୀ, ଶାନ୍ତି, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଶ୍ରୀ, ପୋଷଣ, ତୃପ୍ତି, ବର୍ଷା, ଆନନ୍ଦ—ନମସ୍କାର, ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର' ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବେ। 'ହେ ବିଶୋକା, ମୋର ଦୁଃଖ ଦୂର କର, ମୋତେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅ। ବିଶୋକା ବ୍ରତ ମୋ ପ୍ରସ୍ପେରିଟି, ମୋ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ହେଉ।' ଏପରି ଝାଲିକୁ ଧଳା ବସ୍ତ୍ରରେ ଲୁଚାଇ, ଫଳ, ବିଭିନ୍ନ ବସ୍ତ୍ର ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମରେ ପୂଜା କରିବେ। ସମସ୍ତ ରାତି ଦରମ୍ଭା ଶୀର୍ଷ ଜଳ ପାନ କରି, ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ରାତି କାଟିବେ। ତିନି ପ୍ରହର ରାତି ଯିବା ପରେ, ଶୋଇ ଉଠି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଯଥାସମ୍ଭବ (ତିନି ବା ଏକ) ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନରେ ଶୟନସ୍ଥ ଅବସ୍ଥାରେ ପୂଜା କରିବେ—ଏହିପରି ଜଳଶୟନ ହରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି। ପରେ ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ ଓ ଜାଗରଣ କରି, ପ୍ରଭାତରେ ସ୍ନାନ କରି, ବିବାହିତ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବେ। ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଦାନ କରି, ମନ୍ଦ ହୃଦୟ ରଖିବେ ନାହିଁ; ଭୋଜନ କରି, ପୁରାଣ ଶ୍ରବଣ କରି, ଏହି ଦିନ କାଟିବେ। ଏହିପରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ମାସରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ବ୍ରତ ଶେଷରେ ଏକ ଶୟନ, ଗୁଡ଼, ଗାଈ, ଶେଇବା ବସ୍ତ୍ର, ତକିଆ, ଶୋଭାଯୁକ୍ତ ଚାଦର ଦାନ କରିବେ। ଏହିପରି ମନ୍ତ୍ର କହି: 'ହେ ଦେବତାଦିନାଥ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ କଦାପି ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ନ ଯାଉ, ମୋତେ ସଦା ଶୋଭା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଦୁଃଖ ମୁକ୍ତି ଦିଅ।' 'ଯେପରି ଦେବତାଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ବିନା କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଶ୍ରୀ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ ନାହିଁ, ସେପରି ମୋର କେଶବ ଭକ୍ତି ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ଦୁଃଖ ଶୂନ୍ୟ ହେଉ।' ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଧନ ଚାହୁଁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଏକ ଶୟନ, ମିଠା ଗାଈ, ଡେଙ୍କି ଝାଲି ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହିତ ଦାନ କରିବେ। ପଦ୍ମ, କନେର, ବାଣ, ଅକ୍ଷୟ କୁମ୍କୁମ, କେତକୀ, ସିନ୍ଧୁବାର, ମଲ୍ଲିକା, ସୁଗନ୍ଧି ପାଟଳା, କଦମ୍ବ, କୁବ୍ଜକା, ଜାତି—ଏହି ସମସ୍ତ ଫୁଲ ସଦା ମଙ୍ଗଳମୟ ବୋଲି ଗଣାଯାଏ। ଏହିଠାରେ ଜିଜ୍ଞାସା ହେଲା: 'ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ମିଠା ଗାଈ ଦାନ କିପରି ହୁଏ? କେଉଁ ରୂପରେ, କେଉଁ ମନ୍ତ୍ରରେ ଏହା ଦିଆଯିବ?' ତାହାର ଉତ୍ତର ଦେଇ, ଭଗବାନ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଏଠାରେ ମିଠା ଗାଈ ଦାନର ରୂପ ଓ ଫଳ କହିବି, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ।' ପ୍ରଥମେ ଚାରି ହାତ ଥିବା କୃଷ୍ଣାମୃଗ ଚର୍ମକୁ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଭୂମିରେ ଛାଡ଼ି, ଗୋମୟ ଲେପନ କରି, ଚାରିପାଖରେ ଦରଭା ଘାସ ରଖିବେ। ଏହିପରି ଛୋଟ କୃଷ୍ଣାମୃଗ ଚର୍ମ ଛାଗୁଡ଼ିକୁ ତିଆରି କରି, ଗାଈକୁ ଏବଂ ଛାଗୁଡ଼ିକୁ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ପାଖରେ ଜଳ ଦେଇ, ସେମାନଙ୍କୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବେ। ଉତ୍ତମ ମିଠା ଗାଈ ସଦା ଚାରି ମାପର, ଛାଗୁଡ଼ି ଏକ ମାପର, ଦୁଇ ମାପରେ ମଧ୍ୟମ ହୁଏ। ଛାଗୁଡ଼ି ଅର୍ଦ୍ଧ ମାପ ଓ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ମାପର ହୁଏ। ଘରର ସମ୍ପତ୍ତିଅନୁସାରେ ଛାଗୁଡ଼ିର ମାପ ଦିଅ। ଗାଈ ଓ ଛାଗୁଡ଼ିର ମୁଁ ଘୃତର, ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଶଙ୍ଖ ଶବ୍ଦ ଶ୍ରବଣ, ଖଣ୍ଡସ୍ୱର ଚରଣ, ଚକ୍ଷୁ ମୁକ୍ତା ରତ୍ନର। ସେମାନଙ୍କର ଧଳା ସୂତା କେଶ, ଧଳା କମ୍ବଳ ଚାଦର, ତାମ୍ର ଗଣ୍ଠି ଓ ପିଠ, ଧଳା ଚୌର ରହିଥିବା ଉଚିତ। ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କର ପଦ୍ମର ଭୃକୁଟି, ଘୃତର ଉତ୍ତର, ଲିନେନ ଲାଜ, କଞ୍ଚନ କ୍ଷୀରପାତ୍ର ଓ ନୀଳମାଣିର ନେତ୍ରପୁପିଲ୍ ଥିବା ଉଚିତ। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶିଙ୍ଗ ଭୂଷଣ, ରୌପ୍ୟ ଖୁର, ବିଭିନ୍ନ ଫଳରେ ଶୋଭିତ, ସୁଗନ୍ଧି ଦାନା ପାତ୍ର ନାକରେ ରଖି, ଧୂପ ଦୀପରେ ପୂଜା କରିବେ।