ବସନ୍ତ ଋତୁର ଶୁଦ୍ଧ ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ, ସ୍ନାନ କରି, ଧଳା ସରିଷ ଓ ତିଳ ନେଇ, ଏକ ସୁନ୍ଦର ପଦ୍ମ ମଣିକ ଭାଣ୍ଡରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ପଦ୍ମ ଉପରେ ଦୁଇଟି ବସ୍ତ୍ର ଢାକି, ମଲ୍ୟ ଓ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ କରି, ଏହିପରି କହି ପୂଜା କରିବା ଦରକାର: "ପଦ୍ମହସ୍ତାୟ ନମଃ, ବିଶ୍ୱଧାରିଣୀକୁ ନମସ୍କାର"। ଏହା ପରେ, "ହେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ହେ ଦ୍ୟୁତିମାନ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର" ବୋଲି, ପ୍ରତିଦିନ ଦୁଇବେଳେ ଏହି ପଦ୍ମକୁ ଏକ କୁମ୍ଭ ସହିତ ଅର୍ପଣ କରିବା ଦରକାର। ତାପରେ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର, ମଲ୍ୟ ଓ ଭୂଷଣ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରି, ସକ୍ଷମତାନୁସାରେ ଶୃଙ୍ଗାରିତ ଭୂରା ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଦିନ ଓ ରାତି ଶେଷ ହେଲେ, ଅଷ୍ଟମୀରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭୋଜନ କରିବେ, ତାପରେ ନିଜେ ମାଂସ ଓ ତେଲ ବିନା ଭୋଜନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହିପରି ଭାବେ, ପ୍ରତି ମାସର ଶୁକ୍ଳ ସପ୍ତମୀରେ ଏହି ବ୍ରତ ଭକ୍ତିସହିତ ଓ ଧନରେ କୌଶଳ ବିନା କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ରତ ଶେଷରେ, ସୁନ୍ଦର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ଲଗାଇଥିବା ଶଯ୍ୟା ଓ ସମ୍ଭବସାରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ରବ୍ୟ ଏବଂ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗାଈ ଦାନ କରିବେ। ଆବଶ୍ୟକ ଭାଣ୍ଡ, ଆସନ, ଦୀପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଦେଇବା ଉଚିତ। ଏପରି ଯେଉଁଜଣେ ପଦ୍ମ ସପ୍ତମୀ ବ୍ରତ କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଅନନ୍ତ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରନ୍ତି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପାଆନ୍ତି। ପ୍ରତି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଚକ୍ରରେ ଏହି ବ୍ରତୀ ସପ୍ତ ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ଗମନ କରି, ଅପ୍ସରାମାନେ ଘେରି ରହି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହି କଥାକୁ ଯିଏ ଦେଖେ, ଶୁଣେ, କିମ୍ବା ପାଠ କରେ, ସେଉଁଠି ଅଚଳ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରି, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ବିଦ୍ୟାଧର ଲୋକର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ଏବେ ମୁଁ ମନ୍ଦାର ସପ୍ତମୀ ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ। ମାଘ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପଞ୍ଚମୀରେ ହଳକା ଭୋଜନ କରି, ଦନ୍ତକାଷ୍ଠ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ଷଷ୍ଠୀ ଦିନେ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ମାନ କରି, ରାତିରେ ମନ୍ଦାର ଭୋଜନ କରି, ପ୍ରଭାତେ ଉଠି ସ୍ନାନ କରି, ପୁନର୍ବାର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଦରକାର। ସମ୍ଭବତଃ ଯଥାସାଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭୋଜନ କରିବା ପରେ, ଏଠି ଆଠଟି ମନ୍ଦାର ଫୁଲ ଓ ଏକ ସୁନ୍ଦର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରିବେ, ଯାହା ପଦ୍ମଧାରୀ ଓ ଆକର୍ଷକ ହେବ। କପା ଭାଣ୍ଡରେ କଳା ତିଳ ଦେଇ ଆଠପତ୍ରୀ ପଦ୍ମ ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମନ୍ଦାର ଫୁଲ ଦେଇ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର। ଦକ୍ଷିଣ ପତ୍ରରେ 'ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ', ଦକ୍ଷିଣପଶ୍ଚିମରେ 'ଅର୍କଙ୍କୁ', ପଶ୍ଚିମରେ 'ଆର୍ୟମାନଙ୍କୁ', ପଶ୍ଚିମ ପତ୍ରରେ 'ବେଦଧାମାଙ୍କୁ', ଉତ୍ତରପଶ୍ଚିମରେ 'ଚଣ୍ଡଭାନୁଙ୍କୁ', ଉତ୍ତରରେ 'ପୂଷଣଙ୍କୁ', ପରେ 'ଆନନ୍ଦଙ୍କୁ' ପୂଜା କରିବେ। ମଧ୍ୟଭାଗରେ ସର୍ବାତ୍ମା ରୂପେ ମୂର୍ତ୍ତି ରଖି, ସେଠି ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ପିଣ୍ଡି, ଭୋଗ, ମଲ୍ୟ, ଫଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦାନ ଦେଇ ଶୋଭିତ କରିବେ। ଏପରି ପୂଜା କରି, ଏହି ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ବେଦବିଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇ, ପୂର୍ବଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ମୌନ ରହି, ଗୃହସ୍ଥ ତେଲ ଓ ଲୁଣ ସହିତ ଭୋଜନ କରିବେ। ଏହିପରି ପ୍ରତି ମାସର ସପ୍ତମୀରେ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ, ଧନ ନେଇ କଞ୍ଚନତା ବିନା। ବ୍ରତ ଶେଷରେ, ଏହି ଦାନକୁ ଏକ କୁମ୍ଭ ଉପରେ ରଖି, ଗାଈ ସହିତ ଏକ ଅର୍ଥକାମୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଦେଇପାରିବେ। "ମନ୍ଦାରେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ମନ୍ଦାରବାସିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ହେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଆମକୁ ସଂସାର ଭୟରୁ ଉଦ୍ଧାର କର" ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବେ। ଏହିପରି ଯିଏ ମନ୍ଦାର ସପ୍ତମୀ କରେ, ସେ ପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ଏହି ଜଗତରେ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରି, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଏକ ଯୁଗ ଯାଏଁ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ଏହି ବ୍ରତ ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ପାପକୁ ଦୂର କରେ, ଏହା ପାଠ କିମ୍ବା ଶ୍ରବଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ହୁଏ। ଏବେ ମୁଁ ଶୁଭ ସପ୍ତମୀ ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା ପାଳନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ରୋଗ, ଦୁଃଖ ଓ କ୍ଲେଶରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ। ପବିତ୍ର ଆଶ୍ୱିନ ମାସରେ ସ୍ନାନ କରି, ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ରହି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ରପାଠ କରାଇ, ଶୁଭ ସପ୍ତମୀ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ। ଭକ୍ତିସହିତ ହଳଦିଆ ଗାଈକୁ ଗନ୍ଧ, ମଲ୍ୟ, ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ପୂଜା କରି, "ସୂର୍ଯ୍ୟଜାତ, ସମସ୍ତ ଲୋକର ଆଧାର, ଶୁଭ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ଦେହଧାରିଣୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ମୁଁ ପୂଜା କରୁଛି" ବୋଲି କହିବା ଦରକାର। ତାପରେ, ଏକ ପ୍ରସ୍ଥ ତିଳ କପା ଭାଣ୍ଡରେ ଏବଂ ଗନ୍ଧ, ମଲ୍ୟ, ଗୁଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବୃଷଭ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବେ। ବିଭିନ୍ନ ଫଳ, ଭୋଜ୍ୟ, ଘୃତ ଓ ମିଠା ଚାଉଳ ସହିତ ଦୁଇବେଳେ ଅର୍ପଣ କରି, "ଆର୍ୟମାନ ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତୁ" ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବେ। ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ସେବନ କରି, ଭୂମିରେ ଇର୍ଷ୍ୟା ବିନା ଶୋଇ, ପ୍ରଭାତେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତିସହିତ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରତିମାସ ଏହିପରି ଏକ ବସ୍ତ୍ର, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବୃଷଭ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଗାଈ ଦାନ କରିବେ। ବର୍ଷାନ୍ତେ ଏକ ଚିନିଁ ଛଡ଼ ଓ ଗୁଡ଼ ସହିତ ଶଯ୍ୟା, ଶେଷ ଅଂଶ, ଭାଣ୍ଡ ଓ ଆସନ ଦେଇବେ। ବେଦବିଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏକ ପ୍ରସ୍ଥ ତିଳ ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବୃଷଭ ଦେଇ, "ସର୍ବାତ୍ମା ସମସ୍ତରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ" ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବେ। ଏହିପରି ଯିଏ ଶୁଭ ସପ୍ତମୀ କରେ, ସେ ପ୍ରତି ଜନ୍ମରେ ବିଶେଷ ସମୃଦ୍ଧି ଓ କୀର୍ତ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଅପ୍ସରା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେଉଁଠି ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ଦେବଲୋକରେ ଏକାଧିକାରୀ ଭାବେ ବସି, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହନ୍ତି; ପରବର୍ତ୍ତୀ ଚକ୍ରରେ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପର ଶାସକ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ଶୁଭ ସପ୍ତମୀ ଏକ ହଜାର ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଓ ଶତ ଗର୍ଭ ହତ୍ୟାର ପାପ ନାଶ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ। ଏହି ବ୍ରତ ଦାନ ଦେଉଥିବାକୁ ଯିଏ ଦେଖେ, ଶୁଣେ କିମ୍ବା ପାଠ କରେ, ସେଉଁଠି ଏହି ଦେହରେ ସମସ୍ତ ପାପ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ବିଦ୍ୟାଧର ମଧ୍ୟରେ ଏକାଧିକାରୀ ହୁଅନ୍ତି। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ସପ୍ତମୀ ବ୍ରତ ସପ୍ତବିଧି ଅନୁସାରେ ସାତ ବର୍ଷ ପାଳନ କରନ୍ତି, ସେ ସପ୍ତ ଲୋକର ଏକାଧିକାରୀ ହୋଇ, ଶେଷେ ମୁରାରିଙ୍କ ପରମ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହି ବ୍ରତ ଓ ଉପବାସ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ଏପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯାହା ଜନଙ୍କୁ ବିୟୋଗ ଜନିତ ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ସଂସାର ଭୟରୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇପାରିବ?