ଏକ ସମୟରେ, ଭୃଗୁପୁତ୍ର ପିପ୍ପଳାଦ ଦୈତ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଯେ କେହି ଭକ୍ତି ସହିତ ଆଙ୍ଗାରକ ଅଷ୍ଟକ କୃତ୍ୟକୁ ଚାରିଥର କିମ୍ବା ତାହାଠାରୁ ବେଶି କରେ, ତାଙ୍କୁ ମିଳିଥିବା ଫଳ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି। ସେ ପ୍ରତିଜନ୍ମରେ ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ଶ୍ରୀ, ଧନ ଓ ଭାଗ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେବେ; ସେ ବିଷ୍ଣୁ କିମ୍ବା ଶିବଙ୍କ ଭକ୍ତ ହେବେ, ଏବଂ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପର ଅଧିପତି ହେବା ପାଇଁ ସମର୍ଥ ହେବେ। ଏହି କୃତ୍ୟର ଫଳରୁ ସେ ସାତ ହଜାର ଯୁଗ ଯାଏଁ ରୁଦ୍ରଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହେବେ। ଏହିପରି ଫଳ ଦୈତ୍ୟରାଜ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଉପବାସ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ।” ଏଭଳି କହି ପିପ୍ପଳାଦ ଚାଲିଗଲେ, ଦୈତ୍ୟ ରାଜା ତାଙ୍କ ଦେଇଥିବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ଏହି କଥା କୁଣ୍ଡଳୀ ରାଜାଙ୍କୁ ଏହି ଉପବାସ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ଦେଲା। ରାଜା ‘ତଥା’ ଭାବରେ ପିପ୍ପଳାଦଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ ଓ ତାଙ୍କ କଥା ଅନୁସାରେ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ଏହି କଥାକୁ ଯେ କେହି ଅନନ୍ୟ ଚିତ୍ତରେ ଶୁଣିଥାଏ, ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀମାନ୍ ବିଜୟ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏବେ, ରାଜାଙ୍କୁ ପିପ୍ପଳାଦ କହିଲେ, “ଶୁକ୍ର ପୂଜା ଏବଂ ଯାତ୍ରାର ଆରମ୍ଭ ଓ ଶୁକ୍ର ଉଦୟ ସମୟରେ ଶାନ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ କିପରି କରିବା ଯାଞ୍ଚ କର। ଏହି ପୂଜା ପାଇଁ ଚାନ୍ଦି, ସୁନା, କିମ୍ବା ପିତଳର ପାତ୍ରରେ ଧଳା ଫୁଲ, ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ଓ ଧଳା ଚାଉଳ ଦିଅ। ପ୍ରଶ୍ନିତ ସୁନାରେ ଶୁକ୍ରଙ୍କୁ ମୁକ୍ତା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭା ପ୍ରଦାନ କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ସମସ୍ତ ଉପହାର ସାମା ଗାୟକଙ୍କୁ ଦିଅ: ‘ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାୟକ, ଭୃଗୁପୁତ୍ର, ମୁନି, ମୋର ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ପାଇଁ ଏହି ଅର୍ଘ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କର; ନମସ୍କାର।’ ଏହିପରି ଶୁକ୍ର ଉଦୟ ଓ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭରେ କରିଲେ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବା ସହ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁର ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ମିଳିଥାଏ। ଶୁକ୍ର ପୂଜା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଅଦିଅ ଶୁଭ ମାଳା, ପିଠା, ଗହମ ଓ ଚଣା ଦିଅ; ତାପରେ ତିନି ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହିପରି ଭାବେ, ପିପ୍ପଳାଦ ୟୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ବ୍ୟାଚସ୍ପତି ପୂଜା ଧାରଣ କରିବା ପାଇଁ କହିଲେ: ସୁନାର ପାତ୍ରରେ ସୁନା ଦିଅ, ଯାହା ଦେବତାଙ୍କ ଗୁରୁର ରୂପ ଅଟୁଟ ହେଉ। ହଳଦୀ ଫୁଲ ଓ ବସ୍ତ୍ରରେ ଶୋଭା ପ୍ରଦାନ କରି, ମହୁ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରି, ପଲାଶ ଓ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ସଂଯୋଗରେ, ଗୋମୂତ୍ର ଓ ଗୋଦୁଧ ଦିଅ। ହଳଦୀ ଲେପ ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଘୃତ ଦାନ କରିବା ପରେ, ନମସ୍କାର କରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଗାଉ ଦିଅ। ମନ୍ତ୍ର: ‘ଓ ଅଙ୍ଗିରସମୁନି, ଶବ୍ଦର ନାୟକ, ବ୍ରିହସ୍ପତି, ଦୁଷ୍ଟ ଗ୍ରହରେ ପୀଡିତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଅମୃତର ଦାତା, ତୁମକୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।’ ବ୍ରିହସ୍ପତି ପୂଜା ତାଙ୍କ ଗତି ସମୟରେ, ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ ଓ ଶୁଭ ଅବସରରେ କଲେ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବା ସହ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ମିଳିଥାଏ। ତାପରେ ଦୈତ୍ୟରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଓ ପ୍ରଭୁ, ସଂସାର ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିବା, ଏମିତି କିଛି ଉପବାସ କଥା କହ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗ, ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ସୁଖ ମିଳେ।” ପିପ୍ପଳାଦ କହିଲେ, “ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉପବାସ ଯାହାକୁ ଶୁଭ ସପ୍ତମୀ କୁହାଯାଏ, ଏହି ସପ୍ତମୀ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଥାଏ, ଅନେକ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ପାପ ନାଶ କରେ। ଶର୍କରା ସପ୍ତମୀ, କମଳା ସପ୍ତମୀ, ମନ୍ଦାରା ସପ୍ତମୀ ଓ ଶୁଭ ସପ୍ତମୀ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଏହି ସମସ୍ତ ଉପବାସ ଅନନ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି; ଏହାର ବିଧି ମୁଁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି। ସପ୍ତମୀ ଉପବାସ ଶୁଭ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ସପ୍ତମୀ ଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଦିନ ହେଉଛି, ଯାହାକୁ କଳ୍ୟାଣିନୀ କୁହାଯାଏ, ଏହାକୁ ବିଜୟା ମଧ୍ୟ କୁହନ୍ତି। ଏହି ଦିନ ସକାଳେ ଗୋଦୁଧରେ ସ୍ନାନ କରି, ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଅଟୁଟ ଚାଉଳରେ ଏକ କମଳ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଏକ ଅଷ୍ଟଦଳ କମଳ ଏବଂ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଚକ୍ର ବନାଇ, ଦେବତାଙ୍କୁ ଫୁଲ ଓ ଅଟୁଟ ଚାଉଳ ଦେଇ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦଳରେ ଏହି ଅନୁସାରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ: ପୂର୍ବ ଦଳରେ ‘ତପନାୟ’, ଏଶାନ ଦଳରେ ‘ମାର୍ତଣ୍ଡ’, ଦକ୍ଷିଣ ଦଳରେ ‘ଦିବାକର’, ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ଦଳରେ ‘ବିଧାତ୍ରି’, ପଶ୍ଚିମ ଦଳରେ ‘ବରୁଣ’, ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ଦଳରେ ‘ଭାସ୍କର’, ଉତ୍ତର ଦଳରେ ‘ବିକର୍ତନ’, ଏବଂ ଅଷ୍ଟମ ଦଳରେ ‘ରବି’। ଆରମ୍ଭ, ଶେଷ ଓ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆତ୍ମାକୁ ନମସ୍କାର କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂଜା କରି, ଦୀପ ଦାନ ଓ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ। ଧଳା ବସ୍ତ୍ର, ଫଳ, ଖାଦ୍ୟ, ଧୂପ, ମାଳା ଓ ଲେପ ଦେଇ ଭକ୍ତି ସହିତ ବେଦିରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଗୁଡ଼ ଓ ଲୁଣ ଦିଅ। ତାପରେ ବ୍ୟାହୃତି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଗୁଡ଼, ଦୁଧ, ଘୃତ ଓ ଅନ୍ୟ ଦିଅ; ତିଳ ଓ ସୁନାର ପାତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦିଅ। ଉପବାସ ଅନୁଷ୍ଠାନ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ଶେଷ ରାତି ଶୁଇ, ପ୍ରଭାତେ ଉଠି ସ୍ନାନ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ଘୃତ ଓ ଦୁଧରେ ଚାଉଳ ଖାଇବା ଉଚିତ। ଖାଇବା ପରେ ଏକ ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଘୃତ ଭରା ପାତ୍ର, ସୁନା ଅଳଂକାର ଓ ଜଳ ଦିଅ। ଏହି ଉପବାସରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା, ପରମାତ୍ମା ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ; ଏହି ବିଧି ଅନୁସାରେ ପ୍ରତି ମାସ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ। ତେର ମାସରେ ତେରଟି ଗାଉ, ଅଳଂକାର ଓ ବସ୍ତ୍ରରେ ଶୋଭିତ, ସୁନାର ମୁହଁ ଓ ଦୁଧ ଦେବା ଉଚିତ; ଅର୍ଥ ନଥିଲେ ଏକ ଗାଉ ଦିଅ, ଚୋରି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ମୋହ ଅନ୍ତର୍ଗତ କରିଲେ ଅଧୋପତନ ହେବା ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି। ଯେ କେହି କଳ୍ୟାଣ ସପ୍ତମୀ ଏହି ବିଧିରେ କରେ, ସମସ୍ତ ପାପ ମୁକ୍ତି ମିଳିଥାଏ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ମିଳିଥାଏ, ଅନନ୍ତ ଜୀବନ, ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ଧନ ପାଉଛନ୍ତି। କଳ୍ୟାଣ ସପ୍ତମୀ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରିଥାଏ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ସମସ୍ତ ଅଶୁଭ ଦୂର କରେ, ଏବଂ ସଦା ଶୁଭ ରହିଛି। ଏହି କଳ୍ୟାଣ ସପ୍ତମୀ ଯେ କେହି ଶୁଣେ କିମ୍ବା ପଢ଼େ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେବେ। ଏବେ ମୁଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନିଙ୍କୁ ବିଶୋକ ସପ୍ତମୀ ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଲେ ମଣିଷ ଏହି ଜଗତରେ କେବେ ଦୁଃଖ ଦେଖିବେ ନାହିଁ।