ଶୁଣ, ଏହି ଆଗାମୀ ଘଟଣାର ଉଲ୍ଲେଖ କରୁଛି, ଯାହା ଶ୍ରୀଯୁକ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ। ଦ୍ୱାପର ଯୁଗର ଶେଷରେ, ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ସମ୍ବାଦ ଘଟିବ—ଏହି ସମ୍ବାଦ ହେବ ନୈମିଷାରଣ୍ୟ ଅରଣ୍ୟରେ ରହୁଥିବା ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ଓ ମହାମୁନି ପିପ୍ପଳାଦଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଯିଏ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଓ ନ୍ୟାୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ସେ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବେ—କିପରି ଲୋକେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ସମୃଦ୍ଧି, ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଚିତ୍ତ, ଉନ୍ନତି, ଦୋଷରହିତ ଜୀବନ, ଶିବ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଲାଭ କରିପାରିବେ? ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେବା ପାଇଁ, ପିପ୍ପଳାଦ ମହାମୁନି କହିଲେ, “ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତମ। ଏହି ଉପାୟଟି ଅଙ୍ଗାରକ ବ୍ରତ ନାମରେ ପରିଚିତ। ଏହି ବ୍ରତର ମହିମା ବିଷୟରେ ପୁରାତନ ଏକ କଥା ଅଛି—ଏହା ହେଉଛି ବିରୋଚନ ଓ ମହାପ୍ରଜ୍ଞା ଭାର୍ଗବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘଟିଥିବା ଏକ ସମ୍ବାଦ। ଏକଥାରେ, ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ପୁତ୍ର ବିରୋଚନ, ଯିଏ ଛଉଦିଏ ବର୍ଷ ପରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ରୂପ ଓ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହୋଇଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୃଗୁବଂଶଜ ଭାର୍ଗବ ହସିଲେ। ସେ କହିଲେ, “ଶାବାଶ, ଶାବାଶ, ବଳଶାଳୀ ବିରୋଚନ! ତୁମକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଛି।” ଏହିପରି ହସିବା ସହିତ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣ ଏପରି ହଠାତ୍ ହସି କାହିଁକି ‘ଶାବାଶ, ଶାବାଶ’ କହିଲେ? ଏହାର କାରଣ କହନ୍ତୁ।” ଏହାର ଉତ୍ତରରେ ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏହି ବ୍ରତର ମହତ୍ତ୍ୱ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ହସିଲି। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ଯେତେବେଳେ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ମହାଦେବ ଡକ୍ଷ ଯଜ୍ଞ ବିନାଶରେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଲଳାଟରୁ ଏକ ପସିନାର ଫୋଟା ପଡ଼ିଲା। ସେହି ପସିନା ତଳସତ୍ତ ଶପ୍ତ ଲୋକକୁ ଭେଦି ଯାଇ, ସପ୍ତ ସମୁଦ୍ରକୁ ଦହିଦେଲା; ଏହାର ଅନେକ ମୁହଁ ଓ ଚକ୍ଷୁ, ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନିରେ ଜ୍ୱଳିମାନ୍। ଏହି ଅଶ୍ଚର୍ୟ ଶକ୍ତି ବୀରଭଦ୍ର ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲା, ଯାହା ଦଶ ହଜାର ହାତ ଓ ପାଦ ଥିଲା। ସେ ଡକ୍ଷ ଯଜ୍ଞକୁ ଧ୍ୱଂସ କଲେ, ପୁନି ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏବଂ ତିନିଉ ଲୋକକୁ ଦହିଦେଉଥିବା ବେଳେ, ମହାଦେବ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କଲେ। ମହାଦେବ କହିଲେ, “ହେ ବୀରଭଦ୍ର, ତୁମେ ଡକ୍ଷ ଯଜ୍ଞ ବିନାଶ କରିଛ; ଏବେ ତୁମର ଲୋକଦହନ ପ୍ରୟାସ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ। ତୁମେ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ହେଉ, ଲୋକେ ତୁମକୁ ଦେଖି ପୂଜିବେ, ମୋର କୃପାରେ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇବେ। ତୁମେ ଅଙ୍ଗାରକ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ, ଦେବଲୋକରେ ତୁମ ରୂପ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ହେବ। ଯେମାନେ ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥିରେ ତୁମକୁ ପୂଜିବେ, ସେମାନେ ଅନନ୍ତ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରିବେ।” ଏହିପରି କହି, ବୀରଭଦ୍ର ଶାନ୍ତି ଲାଭ କଲେ, ଇଚ୍ଛାମତ ରୂପ ଧାରଣ କରିବାର ଶକ୍ତି ମିଳିଲା, ଏବଂ ସେ ଗ୍ରହ ରୂପେ ପୁନଃ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ। ଏକଥା ଆଉ ଏକ ଦିନ ଘଟିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ ଏକ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଙ୍ଗାରକଙ୍କର ଉତ୍ତମ ପୂଜା ଓ ଦାନ ଦେଖିଥିଲ। ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ଦେବଶତ୍ରୁ, ତୁମେ ଅତି ରୂପବାନ୍ ହେଲ; ଅନେକ ପ୍ରକାର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କଲା। ଏହି କାରଣରୁ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ତୁମକୁ ବିରୋଚନ ବୋଲି କହନ୍ତି; ଏହି ବ୍ରତ ଏକ ଶୂଦ୍ର କରିଥିବା ଦେଖି, ମୁଁ ତୁମ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହୋଇଁଥିଲି। ତେଣୁ ମୁଁ କହିଥିଲି, “ଶାବାଶ, ଶାବାଶ! କି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ମହତ୍ତ୍ୱ! ଏହାକୁ କେବଳ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶ୍ରୀ ମିଳେ—ଯେଉଁଠି ବ୍ରତ କରିଲେ ତାହା ତ ଅପୂର୍ବ!” ପୃଥିବୀପୁତ୍ରଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ଗୋଦାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଯଦ୍ୟପି ଏହାକୁ ଅବମାନ କରାଯାଇଥିଲା, ଏହି କାରଣରୁ ତୁମେ ଦେବଶତ୍ରୁଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଲା। ଏପରି ଭାର୍ଗବଙ୍କ ଉଚ୍ଚ ଆତ୍ମା ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ପ୍ରହ୍ଲାଦପୁତ୍ର ବିରୋଚନ ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ ହୋଇ ପୁଣି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଭଗବନ୍, ମୁଁ ଏହି ବ୍ରତ ଓ ଦାନର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସତ୍ୟ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ଯାହା ମୁଁ ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ଦେଖିଥିଲି। ଏହାର ମହିମା ଓ ବିଧି ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହନ୍ତୁ।” ତେବେ, ଭାର୍ଗବ ଏହିପରି ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହିଲେ: “ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥିରେ ଯେଉଁଦିନ ଅଙ୍ଗାରକ ଗ୍ରହ ରହିଥାଏ, ତୁମେ ମୃତ୍ତିକା ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ, ପଦ୍ମରାଗ ମଣି ଧାରଣ କରି। ଉତ୍ତର ମୁହଁ କରି, ଅଗ୍ନିକୁ ଯଜ୍ଞର ମୁଣ୍ଡ ଭାବରେ ବସାଇ, ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା; ଶୂଦ୍ର ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଭାବରେ ବସି, ଭୌମଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରିବା, ଭୋଗ ତ୍ୟାଗ କରିବା। ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପରେ ଗୋବର ଦ୍ୱାରା ଆଙ୍ଗନ ଲିପିବା, ଚାରିପାଖେ ଫୁଲ ମାଳା ଓ ଅଖଣ୍ଡ ଧାନ ଦେଇ ସଜାଇବା। ପୂଜା ପରେ କୁଙ୍କୁମ ଦ୍ୱାରା ଅଷ୍ଟଦଳ ପଦ୍ମ ଅଙ୍କନ କରିବା, କୁଙ୍କୁମ ନ ଥିଲେ ଲାଲ୍ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ କରିବା। ଚାରିଟି ଭାଣ୍ଡାରି ତିଆରି କରି, ତାହାରେ ଶାଳି ଧାନର ଭାତ, ମିଠା ଓ ପଦ୍ମରାଗ ମଣି ରଖିବା, ତାହାକୁ ଚାରି ଦିଗରେ ରଖିବା, ବିଭିନ୍ନ ଫଳ, ସବୁ ସୁଗନ୍ଧ, ମାଳା ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା। ତାପରେ ହଳଦିଆ ଶିଙ୍ଗ ଥିବା ଗାଈକୁ ପୂଜି, ଚାଁଦିର ଭାଣ୍ଡା, କଞ୍ଚ ଦୁଧ ବାଟି, ବଛାସହିତ ଗାଈ, ଶାନ୍ତ ଲାଲ୍ ଗାଢ଼ି, ଏବଂ ସାତ ଗୋଟି ଶାଫାରେ ଧାନ ରଖି ଦାନ କରିବା। ଏକ ଅଙ୍ଗୁଳ ଆକାରର ସୁନାର ମଣିଷ ପ୍ରତିମା, ଚାରି ହାତ ଓ ଲମ୍ବା ହାତ ଥିବା, ଗୁଡ଼ ଓ ଘିଅ ଭରା ସୁନାର ଭାଣ୍ଡାରେ ରଖିବା। ଏହି ସବୁ ଦ୍ରବ୍ୟ ଏକ ଶିଷ୍ଟ, ନିୟମିତ ଦ୍ୱିଜ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ, କୌଣସି ପାଖଣ୍ଡିଙ୍କୁ ନୁହେଁ, ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ, ହାତ ଯୋଡି, ପ୍ରଥମେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି: “ହେ ପୃଥିବୀପୁତ୍ର, ପିନାକଧାରୀଙ୍କ ପସିନାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ମୁଁ ତୁମ ରୂପ ପାଇଁ ଏହି ଦାନ ଆଣିଛି; ଏହା ଗ୍ରହଣ କର, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।” ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଦାନ ଦେଇ, ଲାଲ୍ ଚନ୍ଦନ ମିଶା ଜଳ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜିବା, ଲାଲ୍ ମାଳା, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରିବା। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଭୌମ ଦାନ, ଦୁଇଟି ଗାଈ, ଏବଂ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ସମସ୍ତ ସଜାଉଥିବା ଶଯ୍ୟା ଦେବା।