ଏଉଁପରି ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ମଣିଷ ଚାରିଟି ନିୟମ ରହିଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାତିରେ ତେଲ ଛଡା, ଧାନ୍ୟ ଓ ଲୁଣ ବିନା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ। ପରେ ପ୍ରଭାତ ହେଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମୀନାଥଙ୍କ ସହିତ ଏକ ବିଶେଷ ଶଯ୍ୟା ତିଆରି କରି, ତାହାକୁ ଦୀପ ଓ ଭୋଜନପାତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସୁଶୋଭିତ କରି ଅର୍ପଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହି ଶଯ୍ୟାରେ ପାଦପୀଠା, ଚପ୍ପଲ, ଛତା, ବାଲିଶ, ପଖା, ଓ ଆସନ ସହିତ ଆବଶ୍ୟକ ଜିନିଷ ରଖିବା ଉଚିତ। ଏହି ସବୁ ଶୁଭ୍ର ପୁଷ୍ପ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଢାକି ଦେବା ଉଚିତ। ଏହି ଶଯ୍ୟା ଉପରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫଳ, ଗହଣା ଓ ଧାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୁଭ୍ର ସଜାଯିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ଯେତେକି ସମ୍ଭବ ସେଉଁଠାରେ ଏହି ସବୁ ଦିଆଯିବ। ଏହି ଶଯ୍ୟା ଏକ ନିଖୁଟ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣ—ଯିଏ ଦୋଷମୁକ୍ତ, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ, ଗୃହସ୍ଥ, ବେଦଜ୍ଞ ଓ ସଦ୍ଚରିତ୍ର—ତାଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦମ୍ପତିକୁ ବସାଇ, ତାଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ଅଲଙ୍କୃତ କରି, ତାଙ୍କର ଜନାନୀଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଓ ମିଠା ଦ୍ୱାରା ଭରିଥିବା ପାତ୍ର ଦେବା ଉଚିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଜଳପାତ୍ର ସହିତ ଦେବତାଙ୍କର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମୂର୍ତ୍ତି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ଯିଏ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଅଶୂନ୍ୟଶୟନ ବ୍ରତ କରେ, କଞ୍ଜୁସି ଛାଡ଼ି ଭକ୍ତି ସହିତ, ସେ କଦାପି ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେବେ ନାହିଁ; ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାରା ରହିଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ଜଣେ ମହିଳା ବିଧବା ହେବେ ନାହିଁ; ଦମ୍ପତି କଦାପି ଦେହଦୋଷ ନେଇବେ ନାହିଁ, ଦୁଃଖ ଭୋଗିବେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କର ପୁଅ, ଗୋ-ଧନ, ଓ ରତ୍ନ ନଷ୍ଟ ହେବେ ନାହିଁ; ସପ୍ତ ହଜାର କଳ୍ପ ଓ ସପ୍ତ ଶତ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯିଏ ଏହି ବ୍ରତ କରେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ଏବେ ଆଉ ଏକ ଭବିଷ୍ୟତ ଘଟଣା କଥା ଶୁଣ, ଯାହା ରୂପ ଓ ଶ୍ରୀ ଦେଇଥାଏ: ଦ୍ୱାପର ଯୁଗ ଶେଷରେ, ପିପ୍ପଳାଦ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ମୁଖ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସଂବାଦ ହେବ। ନୈମିଷାରଣ୍ୟ ଅରଣ୍ୟରେ ବସିଥିବା ଧର୍ମନନ୍ଦନ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ମହାମୁନି ପିପ୍ପଳାଦଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବେ—କିପରି ଜନେ ନିରୋଗୀ, ଶ୍ରୀମନ୍ତ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଉନ୍ନତିଶୀଳୀ, ଦୋଷମୁକ୍ତ, ଶିବରେ ଭକ୍ତିବାନ୍, କିମ୍ବା ବିଷ୍ଣୁରେ ଭକ୍ତିବାନ୍ ହେବେ? ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ପିପ୍ପଳାଦ ମୁନି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଦେବେ। ସେ କହିବେ: "ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ରାଜା, ଏହା ଅତି ଭଲ ପ୍ରଶ୍ନ। ଏହା ଅଙ୍ଗାର ବ୍ରତ ଭାବରେ ପରିଚିତ।" ଏଠି ଏକ ପୁରାତନ କଥା କୁହାଯାଏ—ବିରୋଚନ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ଭାର୍ଗବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଂବାଦ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ ପୁତ୍ର ବିରୋଚନ, ଷୋଳ ଋଷି ବର୍ଷ ପରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ରୂପ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ଦେଖି ଭୃଗୁବଂଶଜ ଭାର୍ଗବ ହସିଲେ। ସେ କହିଲେ, "ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିରୋଚନ! ତୁମକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ!" ଏପରି କହି ବିରୋଚନ ପଚାରିଲେ, "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଏପରି ହଠାତ୍ ହସି, 'ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ' କାହିଁକି କହିଲେ? ଏହାର କାରଣ କହ।" ତେଣୁ ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ କହିଲେ, "ଏହି ବ୍ରତର ମହତ୍ତ୍ୱ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ମୁଁ ହସିଲି।" ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଶିବ ଡକ୍ଷର ବଳିଦାନ ଧ୍ୱଂସ ହେବାରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଭୃକୁଟିରୁ ଏକ ଘାମ ବିନ୍ଦୁ ପଡ଼ିଲା। ସେଠାରୁ ଏହା ସାତ ତଳପାତାଳ ଭେଦି, ସାତ ସମୁଦ୍ରକୁ ଦହିଦେଲା; ଅସଂଖ୍ୟ ମୁହଁ ଓ ଚକ୍ଷୁ, ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନିରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ। ସେ ବୀରଭଦ୍ର ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲେ, ଦଶ ହଜାର ହାତ ଓ ପାଦ ଥିଲା, ଡକ୍ଷ ଯଜ୍ଞ ଧ୍ୱଂସ କଲେ, ପୁଣି ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତିନି ଲୋକ ଦହିଦେଲେ, ଶିବ ତାଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କଲେ। ଶିବ କହିଲେ, "ହେ ବୀରଭଦ୍ର, ତୁମେ ଡକ୍ଷ ଯଜ୍ଞ ଧ୍ୱଂସ କରିଛ; ବିଶ୍ୱ ଦହିଦେବାରେ ଏତେ ଯଥେଷ୍ଟ। ଏବେ ସମସ୍ତ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ହୋଇ ଶାନ୍ତି ଦିଅ; ଲୋକେ ତୁମକୁ ଦେଖି ପୂଜିବେ, ମୋତେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବେ। ତୁମେ ଅଙ୍ଗାରକ ଭାବରେ ପୃଥିବୀପୁତ୍ର ରୂପେ ପରିଚିତ ହେବ; ଦେବଲୋକରେ ତୁମ ରୂପ ସମ୍ମିଳିତ ନାହିଁ।" ଯେଉଁମାନେ ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥିରେ ତୁମକୁ ପୂଜିବେ, ସେମାନେ ଅନନ୍ତ ରୂପ, ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ଶ୍ରୀ ପାଇବେ। ଏଭଳି କହି, ବୀରଭଦ୍ର ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରି ଶାନ୍ତି ଲାଭ କଲେ; ସେଠାରେ ତୁରନ୍ତ ଗ୍ରହ ହେଲେ। ଏକଥା, ତୁମେ ଏକ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ପୂଜା ଓ ନିବେଦନ କରାଯାଉଥିବା ଦେଖିଥିଲ, ଏହା ଦେଖି ତୁମେ ଦେବଶତ୍ରୁମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପ ଲାଭ କଲ; ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ରୂପର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ତୁମରେ ଆସିଲା। ଏହିକାରଣରୁ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ତୁମକୁ ବିରୋଚନ କୁହନ୍ତି; ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରତ କରାଯିବା ଦେଖି ମୁଁ ତୁମର ଅଦ୍ୱିତୀୟ ରୂପ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲି। "ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ! ହେ ଅତି ମହତ୍ତ୍ୱ! ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ରୂପ ଓ ଶ୍ରୀ ମିଳେ—ଯଦି କରାଯାଏ, ତେବେ କେତେ ଉତ୍ତମ ଲାଭ!" ଗୋପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦେଉଥିବା ଗଁଠି ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନ, ଯଦିଓ ଅବମାନିତ ହେଉଥିଲା, ଏହି କାରଣରୁ ତୁମେ ଦେବଶତ୍ରୁ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଲ। ଏପରି ମହାତ୍ମା ଭାର୍ଗବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରହ୍ଲାଦପୁତ୍ର ବିରୋଚନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ପୁଣି ପଚାରିଲେ, "ମୁଁ ଏହି ବ୍ରତ ଓ ଦାନର ସତ୍ୟତା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ଆଗରୁ ଯାହା ଦେଖିଥିଲି। ତାହାର ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସଠିକ୍ ଭାବେ ଆମକୁ କୁହନ୍ତୁ।" ତେଣୁ ସେ ପୁଣି ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହିଲେ: "ଅଙ୍ଗାରକ ଚତୁର୍ଥୀ ଦିନେ, ମୃତ୍ତିକା ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରି, ପଦ୍ମରାଗ ମଣି ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ହେବା ଉଚିତ। ଉତ୍ତରମୁଖୀ ହୋଇ, ଅଗ୍ନିକୁ କ୍ରମରେ ବସାଇ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦରକାର; ଶୂଦ୍ର ନିରବ ହୋଇ, ଭୌମକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଭୋଗ ତ୍ୟାଗ କରି ବସିଥାଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପରେ ଗୋବର ଦ୍ୱାରା ଗୃହ ଅଙ୍ଗନା ଲିପି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମାଳା ଓ ଅଖଣ୍ଡ ଧାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭା କରାଯିବ। ପୂଜା ପରେ, କୁଙ୍କୁମ ଦ୍ୱାରା ଅଷ୍ଟପତ୍ରୀ ପଦ୍ମ ଚିତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ; କୁଙ୍କୁମ ନଥିଲେ, ରକ୍ତ ଚନ୍ଦନ ଦେଲେ ଚଲିବ।